thumb|240px|Portret króla Sebastiana (mal. Cristóvão de Morais) Sebastianizm (port. sebastianismo) – jeden z portugalskich mitów narodowych, będący częścią portugalskiej mitologii mesjanistycznej i kultury historycznej.

Jego istotą jest oczekiwanie na bohatera, który ocali Portugalię i poprowadzi ją do epoki „piątego imperium”, znanego jako Eu nacional (naród samoistny). Niektórzy doszukują się wspomnienia o nim w jednej z przypowieści Nostradamusa. Do utrwalenia tej legendy przyczynił się jednak rodzimy portugalski prorok, szewc António Gonçalves de Bandarra. Pisał o nim także Fernando Pessoa w swoim utworze Mensagem.

Nazwa wywodzi się od króla Portugalii Sebastiana z dynastii Aviz (1554–1578), który objął tron po swym zmarłym dziadku w wieku zaledwie 3 lat. Dorastał pod opieką jezuitów, a w późniejszych latach uznał się za „żołnierza Chrystusowego” (capitão de Christo) w krucjacie podjętej przeciw afrykańskim muzułmanom.

Powstanie mitu Zaplanowana przez niego wielka krucjata przeciwko Marokańczykom rozpoczęła się w roku 1578. Cztery lata wcześniej odbyła się pierwsza krucjata, jednak nie przyniosła powodzenia. Wbrew radom swych doradców król wkroczył w głąb lądu, gdzie 4 sierpnia 1578 r. w bitwie pod Alcácer-Quibir wojska portugalskie zostały rozbite, a sam Sebastian zginął.

Jego ciało nie zostało jednak nigdy odnalezione. Spowodowało to wiarę portugalskiego ludu w to, że król nie zginął i pewnego dnia wróci do Portugalii na białym koniu, wyzwalając kraj spod rządów Habsburgów (na rzecz których Portugalia straciła w roku 1580 suwerenność).

W ciągu kilku następnych lat kilku oszustów próbowało się podawać za Sebastiana, jednak nie udało im się objąć władzy. W świadomości Portugalczyków Sebastian pozostał jako wielki patriota i bohater, O Encoberto – król w ukryciu, który pomoże krajowi w najczarniejszych godzinach.

Późny sebastianizm Jeszcze w XIX wieku brazylijscy chłopi wierzyli, że król Sebastian powróci, aby pomóc im w walce z "bezbożną" Brazylią, szczególnie podczas rebelii w Canudos. Także w samej Portugalii wiele osób nadal wierzyło w powrót króla. Obecnie postać Sebastiana jest często przywoływana przez portugalskich polityków i intelektualistów, krytykujących różne aspekty życia kraju i społeczeństwo w ogólności, które tylko czeka na wybawiciela, zamiast rozwiązywać zaistniałe problemy.

Przypisy

Kategoria:Kultura w Portugalii Kategoria:Historia Portugalii