Jan VI Bragança (ur. 13 maja 1767 w Lizbonie, zm. 10 marca 1826 tamże) – król Brazylii w latach 1816–1822 i Portugalii w latach 1816–1826.
Życiorys Syn portugalskiej pary królewskiej Marii I i Piotra III. Od 1791 z powodu postępującego stanu melancholii i dewocji matki faktycznie kierował sprawami państwa, a od 1799 pełnił obowiązki regenta.
W czasie rewolucji francuskiej próbował bez powodzenia zorganizować koalicję Portugalii, Hiszpanii i Wielkiej Brytanii. Po śmierci Ludwika XVI wypowiedział wojnę Republice Francji. W 1801 wdał się w wojnę z Hiszpanią, w której armia portugalska poniosła klęskę i zmuszona była wypłacić ogromną rekompensatę.
W 1806 odmówił przystąpienia do napoleońskiej blokady kontynentalnej. Był to pretekst do kolejnej wojny z Francją. W 1807 Portugalia została zajęta przez wojska napoleońskie, a Jan VI wraz z rodziną został zmuszony do ucieczki z Europy. Udał się do Ameryki Południowej, gdzie proklamował utworzenie Królestwa Brazylii, a następnie na wzór angielski przekształcił podległe mu terytoria w Zjednoczone Królestwo Portugalii, Brazylii i Algarve.
Mimo że w 1808 Portugalia została oswobodzona z okupacji francuskiej nie zdecydował się na powrót do Europy. Dwór królewski rezydował w Rio de Janeiro, w Lizbonie w imieniu rodziny królewskiej władzę sprawowała rada regencyjna. W 1816 przejął pełnię władzy jako król Portugalii i Brazylii. W Ameryce Południowej zaangażował się w rozwój Królestwa Brazylii oraz wojnę o niepodległość kolonii hiszpańskich. Wysłał portugalskie siły zbrojne do Zjednoczonych Prowincji Rio de La Plata. Wmieszanie się w wewnętrzne sprawy byłych kolonii hiszpańskich zakończyło się przyłączeniem Urugwaju do Brazylii. Prowadząc politykę usamodzielnienia Brazylii spod wpływów metropolii doprowadził w krótkim czasie do ruiny gospodarczej Portugalii, która była uzależniona od dostaw surowców z kolonii w Ameryce Południowej.
W 1820 w związku z rewolucją liberalną został zmuszony do powrotu do Portugalii. Po przybyciu do Lizbony w 1821 zaprzysiągł konstytucję zmieniającą ustrój państwa. Poparcie udzielone kręgom reformatorów w Portugalii doprowadziło do buntu w rodzinie królewskiej. Cofnięcie przywilejów gwarantujących samorządność Brazylii wywołało sprzeciw syna króla, Piotra, który ogłosił suwerenność byłej kolonii, zdetronizował ojca i koronował się na cesarza. W Portugalii przeciwko Janowi VI wystąpił z kolei drugi syn, Michał, który wywołał powstanie konserwatystów i dążył do przywrócenia absolutyzmu.
Rebelię w Portugalii udało mu się zdławić w 1824 z pomocą wojsk angielskich. Jan VI nie zdołał jednak podporządkować sobie z powrotem Brazylii i w 1825 ostatecznie uznał jej pełną niezależność.
Przed śmiercią regentką Portugalii wyznaczył córkę Izabelę Marię. Nie wskazał jednak następcy tronu, co spowodowało kilkuletni kryzys i wojnę pomiędzy jego dwoma synami – Michałem i Piotrem – o władzę.
Życie prywatne W 1785 ożenił się z infantką hiszpańską Charlottą Joachimą Burbon. Ze związku pochodziło dziewięcioro dzieci: Maria Teresa – księżniczka Beira Antoni – książę Beira Maria Izabela – królowa Hiszpanii Piotr IV – król Portugalii i cesarz Brazylii Maria Franciszka – hrabina Molina Izabela Maria – regentka Portugalii Michał I – król Portugalii Maria da Assunção Anna de Jesus
Odznaczenia Portugalskie Wstęga Trzech Orderów Wielki Mistrz Orderu Wieży i Miecza (restaurator w 1808) Wielki Mistrz Orderu Chrystusa Wielki Mistrz Orderu Św. Benedykta z Avis Wielki Mistrz Orderu Św. Jakuba od Miecza Wielki Mistrz Orderu Vila Viçosa (fundator w 1818) Krzyż Wielki Orderu Świętego Jana Jerozolimskiego Zagraniczne Order Złotego Runa (Hiszpania, 1799) Order Karola III (Hiszpania, 1801) Order Świętego Ferdynanda (Hiszpania) Order Legii Honorowej (Francja, 1805) Order Izabeli Katolickiej (Hiszpania, 1818) Order Świętego Stefana (Austro-Węgry, 1818) Order Leopolda (Austro-Węgry, 1818) Order Korony Żelaznej (Austro-Węgry, 1818) Order Podwiązki (Anglia, 1822) Order Ducha Świętego (Francja, 1823) Order Świętego Ludwika (Francja) Order Świętego Michała (Francja, 1823) Order Świętego Andrzeja (Rosja, 1823) Order Świętego Aleksandra Newskiego (Rosja, 1823) Order Świętej Anny (Rosja, 1823) Order Słonia (Dania, 1823) Order Lwa Niderlandzkiego (Holandia, 1824) Order Orła Czarnego (Prusy, 1825)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Władcy Portugalii Kategoria:Dynastia Bragança Kategoria:Kawalerowie maltańscy Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Avis (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Chrystusa (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Izabeli Katolickiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Karola III Kategoria:Odznaczeni Orderem Leopolda (Austria) Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Niderlandzkiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny z Vila Viçosa Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Czarnego Kategoria:Odznaczeni Orderem Podwiązki Kategoria:Odznaczeni Orderem Słonia Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Ferdynanda (Hiszpania) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jakuba od Miecza (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Ludwika Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Michała Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stefana Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Odznaczeni Orderem Wieży i Miecza Kategoria:Odznaczeni Orderem Złotego Runa Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Żelaznej Kategoria:Odznaczeni Wstęgą Trzech Orderów Kategoria:Urodzeni w 1767 Kategoria:Zmarli w 1826 Kategoria:Władcy Brazylii Kategoria:Ludzie urodzeni w Lizbonie