Władysław Jan Kulczyński (ur. 27 marca 1854 w Krakowie, zm. 9 grudnia 1919 tamże) – polski zoolog, arachnolog, taternik, długoletni nauczyciel w Gimnazjum św. Jacka w Krakowie.
Życiorys Władysław Kulczyński urodził się 27 marca 1854 w Krakowie. Pochodził z rodziny mieszczańskiej. Był synem Leona (prowadził jadłodajnię prywatną dla studentów i pracowników umysłowych) i Joanny z domu Frech. Miał cztery siostry i czterech braci, wśród nich Leon (1847–1932, nauczyciel, dyrektor Gimnazjum św. Anny, wykładowca na UJ), Jan (ur. 1856, doktor wszech nauk lekarskich, lekarz), Franciszek (ur. 1862, doktor praw, adwokat), Józef (kupiec).
Od 1865 uczył się w Gimnazjum św. Anny w Krakowie, gdzie w 1873 złożył egzamin dojrzałości. Od 1873 do 1877 studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie kształcił się m.in. u prof. Maksymiliana Nowickiego, zoologa i taternika, z którym już jako nastolatek współpracował przy zbieraniu i opracowywaniu okazów dla gabinetu zoologicznego (zaowocowało to publikacją dwóch prac naukowych jeszcze przed podjęciem przez niego studiów). Przez wiele lat pracował jako nauczyciel szkół średnich: w latach 1877–88 w Gimnazjum św. Anny, a w latach 1888–1912 w Gimnazjum św. Jacka. Był także wykładowcą UJ. W 1909 obronił na UJ pracę habilitacyjną, krótko przed śmiercią otrzymał tytularną profesurę uniwersytetu; w 1906 został wyróżniony doktoratem honoris causa UJ.
Pierwszą pracę naukową pt. Przyczynek do fauny pajęczej napisał w klasie VII gimnazjum i opublikował w „Rocznikach Krakowskiego Towarzystwa Naukowego” w 1871 roku. W pracy tej wylicza 185 gatunków pająków z okolic Krakowa. Inne publikacje to: Araneae Hungariae 1–2 (1891–1897, z Chyzerem) i Fragmenta Arachnologica 1–18 (1905–1915). Od 1877 współpracował z Komisją Fizjograficzną Akademii Umiejętności, był jej sekretarzem od 1880, od 1895 członkiem korespondentem AU, przewodniczącym sekcji zoologicznej oraz kustoszem; przez wiele lat redagował „Sprawozdania Komisji Fizjograficznej AU”. Od 1884 był członkiem Towarzystwa Zoologiczno-Botanicznego w Wiedniu, od 1894 członkiem-korespondentem AU (1912 członek rzeczywisty, 1914 sekretarz Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego), od 1907 członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Przyrodniczego im. Kopernika. Był także taternikiem, członkiem honorowym Towarzystwa Tatrzańskiego. Od jego nazwiska nazwano Żleb Kulczyńskiego na stokach Koziego Wierchu.
Od 1891 wykładał zoologię i entomologię stosowaną na Studium Rolnym UJ; prowadził także wykłady dla przyrodników na Wydziale Filozoficznym. W pracy naukowej zajmował się przede wszystkim pajęczakami; m.in. wprowadził do nauki nowe kryteria oznaczania pajęczaków. Opisał co najmniej 54 nowe gatunki pająków, na jego cześć nazwano kilkanaście gatunków, m.in.: Saloca kulczynskii, Clubiona kulczynskii, Haplodrassus kulczynskii, Lessertinella kulczynskii.
Był żonaty z Anną z domu Chełmecką. Miał dzieci: Wandę (ur. 1893), Stanisław (1895–1975, botanik, działacz polityczny i państwowy) i Władysław (1890–1923, taternik).
Został pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera S, narożnik płd.-zach.). mały|Grób Władysława Kulczyńskiego na cmentarzu Rakowickim
Przypisy
Bibliografia Słownik biologów polskich, pod red. Stanisława Feliksiaka, Warszawa 1987, Św. p. Władysław Jan Kulczyński. Wspomnienie pośmiertne, Julian Zaleski, w: Sprawozdanie Dyrektora II Państwowego Gimnazjum św. Jacka w Krakowie za rok szkolny 1920, Kraków 1920.
Linki zewnętrzne
Arachnolog i taternik – artykuł Moniki Szabłowskiej−Zaremby. Forum akademickie 1/2006 Publikacje Władysława Kulczyńskiego dostępne w serwisie Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Akademii Umiejętności Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Galicyjscy nauczyciele Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polacy upamiętnieni nazwami obiektów fizjograficznych na Ziemi Kategoria:Polscy arachnolodzy Kategoria:Polscy nauczyciele biologii Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Polscy taternicy Kategoria:Urodzeni w 1854 Kategoria:Zmarli w 1919