thumb|330px|Mapa przedstawiająca okolice Mrzeżyna thumb|330px|Ujście Regi w Mrzeżynie przed II wojną światową
Mrzeżyno – osada rybacka nad Morzem Bałtyckim położona w dolnym biegu rzeki Regi. Historia osady i jej portu morskiego jest ściśle związana, z historią miasta Trzebiatów. W XIII wieku, gdy Trzebiatów otrzymał prawa miejskie, Rega uchodziła do morza przez jezioro Resko Przymorskie, około 4 km na wschód od obecnego ujścia. Przy ówczesnym ujściu położona była wieś rybacka Regoujście, o której pierwsza wzmianka pojawiła się w dokumencie z 1250 r. Regoujście liczyło w tym czasie około 300 mieszkańców. Była tam również jedna z pierwszych latarni morskich na południowym brzegu Bałtyku.
W latach 1945–1954 Mrzeżyno było siedzibą gminy, na czele której stała Gminna Rada Narodowa. Następnie gminy zostały podzielone na gromady. Od 1973 r. Mrzeżyno należy administracyjnie do gminy Trzebiatów.
Średniowiecze
Ówczesna osada należała do posiadłości ziemskich klasztoru w Białobokach (niem. Belbuck). Pierwszy dokument dotyczący tego miejsca pochodzi z 1264 r., gdy książę Warcisław III podarował klasztorowi wieś nad Regą wraz z przyległym do niej morzem. W dokumencie z 1270 r. książę Barnim I nakazał rycerzowi Przybysławowi – odstąpienie na rzecz klasztoru w Białobokach odcinek rzeki Regi, wraz z przyległymi do niej brzegami za sumę 300 marek. Wyłączone miały być z tego świadczenia, przysługujące podkomorzemu Bispraw, dziesięciny na rzecz biskupa i dziesięciny na rzecz wikarii Cammin (Kamień Pomorski) od karczmy i promu. Dzięki zapisom źródłowym potwierdzone zostało, że wspomniany teren był własnością rycerza Przybysława. W 1306 r. Bogusław IV nadał klasztorowi u ujścia Regi i jego mieszkańcom przywilej celny (wolność celną) na rzece Redze. W 1329 r. wieś Regoujście i jezioro Resko Przymorskie zostały wspomniane w wykazie klasztornym. Mieszkańcy Trzebiatowa utrzymywali port Regoujście. Do ich zadań należało usprawnianie i zachowywanie w dobrym stanie portu. Port Regoujście pod zarządem miasta Trzebiatów rozwijał się szybko, konkurując skutecznie z najbliżej położonym portem w Kołobrzegu. Od 1416 r. trzebiatowscy kupcy przystąpili do Związku Hanzeatyckiego w Lubece, co podniosło ich obroty w handlu morskim.
Sąsiedni mieszczanie z Kołobrzegu i Gryfic bacznie obserwowali prosperujące miasto. W 1456 r. kołobrzeżanie zatopili u ujścia Regi stare statki załadowane kamieniami, blokując w ten sposób wejście do portu. Prądy morskie i piasek spowodowały, że portu nie przywrócono do stanu świetności. Port przestał odgrywać znaczącą rolę w regionie. W 1457 roku trzebiatowianie przy współpracy klasztoru przekopali nowe, skrócone koryto rzeki Regi (z pominięciem jeziora Resko) w okolicy dzisiejszego Mrzeżyna i założyli tam nowy port. Konflikt z Kołobrzegiem przybrał ponownie na sile. W 1497 r. kupiectwo Trzebiatowa poniosło dotkliwą stratę, podczas silnego sztormu, kiedy znaczna liczba ich statków, zakotwiczonych na redzie Mrzeżyna – została zatopiona.
W 1499 r. zawarte zostało między Trzebiatowem a opactwem klasztoru w Białobokach porozumienie, w myśl którego miasto otrzymało zezwolenie na przeprowadzenie przez ziemie należące do klasztoru grobli portowej do ujścia Regi. Klasztor obiecał miastu także pomóc przy budowie portu, wynoszącą 60 fur kamienia rocznie. Na mieszkańców nałożono ciężary podatkowe. Osadnicy połowę opłat odprowadzali na rzecz miasta, zaś drugą – na rzecz klasztoru. Wybudowany port posiadał silne umocnienia.
W 1500 r. przy nowym ujściu Regi zamieszkiwał tylko karczmarz (w 1457 r. na wcześniej przekopanym ujściu powstała przeprawa (prom) z karczmą). Okres ten jest zbliżony z założeniem osady Mrzeżyno. W 1538 r. mieszkało już 19 gospodarzy, a w 1587 r. dwudziestu czterech. W 1668 r. sprowadzono do Mrzeżyna sokolnika. Port w Mrzeżynie stał się znaczącym, dzięki kupcom z Trzebiatowa, którzy prowadzili handel morski. Wysyłali oni drewno, płótno i zboże, a sprowadzali konopie, len, siemię lniane, skórę, śledzie i wino.
Nowożytność thumb|297px|Mapa regionu z 1905 roku thumb|Przedwojenna plaża w Mrzeżynie niedaleko portu
W 1712 r. handlem morskim zajmowało się 9 kupców trzebiatowskich, posiadających własne statki. W 1775 kupiec Wesenberg wybudował w Treptower Deep statek. Od 1770 nowe Deep stało się z powodu zapiaszczenia – niedrożne dla większości statków, które były zmuszone stawiać kotwice na redzie.
W XVII w. częste były zatargi pomiędzy Deep i Robe (Roby), których przedmiotem był spór o prawo do wypasu bydła na okolicznych pastwiskach. W Deep wskutek wspomnianych powyżej zawiesin piaskowych, powstał niedostatek pastwisk, wskutek czego klasztor polecił wsi Triebs (Trzebusz) i Robe poczynić pewne ustępstwa na rzecz mieszkańców Deep (Mrzeżyno). Źródła z roku 1734 wspominają istnienie 39 gospodarstw. W tym samym czasie na zachodnim brzegu Regi osiedlali się chłopi małorolni. W 1784 r. wioska rybacka Deep była podzielona rzeką Rega na wschodnią Ost-Deep i zachodnią West-Deep część, licząc włącznie z nauczycielem 61 kominów (zabudowań). Ost-Deep był położony bardzo nisko. Liczył 24 rybaków, z sołtysem włącznie. West-Deep leżał na wydmach ku zachodowi i liczył wraz z podleśniczym – 18 gospodarstw. W 1816 r. chłopi małorolni stali się dzierżawcami wieczystych upraw rolnych, a w 1832 r. jego właścicielami. Ludność wsi zakupiła w latach 1854, 1855 i 1859 działki budowlane na ziemi należącej do wspólnoty wsi. Ten proces był początkiem powstania w Deep zdrojowiska morskiego. Wieś chłopów małorolnych – Deep-West, wybudowana na wydmach na lewym brzegu Regi, składała się wtedy z 23 zagród. Tuż przy West Deep leżała leśniczówka Heidchof, podlegająca pod leśniczówkę Gronhaus.
Ost i West-Deep zawarły polityczne przymierze przyjmując nazwę Treptower Deep, dla odróżnienia się od Kolberger i Kosliner Deep. Wspólnota ta liczyła 430 mieszkańców. Ziemie i łąki, szczególnie należące do chłopów małorolnych, były często zalewane przez rzekę, dlatego gospodarstwa miały trudności, w codziennym utrzymaniu. Podobne trudności przedstawiało rybołówstwo na Morzu Bałtyckim, które było mało wydajne, a połowy zbyt małe. Pojawił się wówczas pomysł dodatkowego zarobkowania, poprzez wynajem kuracjuszom pokoi noclegowych nad morzem. Zbudowany został w tym celu klub z szynkiem i restauracją. Spowodowało to poprawę warunków życia w Deep.
Ówczesny port U ujścia rzeki w West-Deep położone były warsztaty szkutnicze. Między innymi w roku 1781 zbudowano tam żaglowiec Marie Charlotte wartości 13 tys. talarów, a w roku 1802 galeon Atalanta, wartości 10 tys. talarów. Nastąpiło chwilowe ożywienie działalności portu. W kolejnych latach XIX w. nastąpiły zmiany klimatyczne, które doprowadziły do upadku portu. Fale morskie atakowały coraz energiczniej urządzenia portowe w Mrzeżynie, a kupiectwo trzebiatowskie ubożało i nie było już w stanie finansować kosztownej jego odbudowy. O wielkości portu mrzeżyńskiego świadczą resztki zniszczonych falochronów, które w roku 1861 były widoczne, gdy morze, prawdopodobnie na skutek niskiego stanu wody, odsłoniło około 200 metrów dna. Okazało się, że falochrony te były o dwie stopy dłuższe od ówcześnie budowanych w Kołobrzegu.
Wiek XIX Miejscowość zaczęto rozwijać w stylu nadmorskiego kurortu (po 1800 r.). Od roku 1806 rozpoczął swoją działalność w Mrzeżynie pierwszy Dom Zdrojowy nad Bałtykiem; od roku 1840 Mrzeżyno było już znanym kąpieliskiem morskim. Jednym z pierwszych kuracjuszy, zażywających w 1807 r. kąpieli morskich był zwycięzca bitwy pod Waterloo, pruski generał Blücher i jego oficerowie, a później Otto von Bismarck. W Trzebiatowie ukazywała się od 1843 podczas sezonów kąpielowych gazeta Deeper Strandläufer (pol. Goniec Plażowy). Na terenach kąpieliska urządzono również dyrekcję i kasę. Plaża, ujście Regi z możliwością uprawiania żeglarstwa, wioślarstwa i wędkarstwa oraz okoliczny bór sosnowy, były czynnikami, dla których miejscowość stała się miejscem nadmorskiego wypoczynku. W 1857 r. lista kuracjuszy zawierała 228 nazwisk. W następnych latach liczba ta wahała się w granicach od 200 do 300 osób rocznie.
W drugiej połowie XIX w. rząd pruski rozważał poważniejszą rozbudowę portu w Mrzeżynie. Plan ten jednak nie doczekał się realizacji. W latach 1873–1884 ponownie zmiany klimatyczne zagroziły tutejszej wsi. Potężne sztormy z północnego zachodu, połączone ze spiętrzeniem wód Bałtyku spowodowały zalanie całej wioski i przyległych nizin.
thumb|Przedwojenna pocztówka przedstawiająca ujście portu w Mrzeżynie
Początek wieku XX W 1912 przez wieś Roby poprowadzono linię kolei wąskotorowej, biegnącą do Mrzeżyna, a później do Kępy Nadmorskiej (obecne okolice wsi Rogowo). Otworzenie komunikacji kolejowej spowodowało większe zainteresowanie kurortem. Liczba gości w 1913 r. wyniosła 2379 osób. Połączenie kolejowe także zwiększyło liczbę tzw. „gości jednodniowych”, którzy przybywali tu tylko aby zażyć kąpieli morskiej. Deeper Strandlufer odnotował, że już o 6. rano chodzili zażywać kąpieli panowie. Następnie grali w karty i czytali gazety. Panie z kąpieli korzystały pomiędzy godzinami 8. a 10., potem zaś wracały do ośrodków. Po godzinie 16. wszyscy spotykali się, by wspólnie spędzać czas. W soboty i niedziele odbywały się bale. Dla tych, którzy lubili spacerować po lesie, atrakcją był sokoli gaj na zachodnim brzegu. W roku 1924 zanotowano 415 stałych mieszkańców i 2245 letników.
Lyonel Feininger w Mrzeżynie W latach 1924–1935 przebywał tu amerykański malarz niemieckiego pochodzenia, Lyonel Feininger. Artysta chcąc uwiecznić w swych pracach statki płynące w kierunku Świnoujścia i Heringsdorfu wybrał Mrzeżyno jako punkt swoich obserwacji. Jednak po przyjeździe do niewielkiej, nadmorskiej miejscowości ich nie zobaczył. Odkrył natomiast urok i atmosferę rybackiej osady. Sosnowe lasy, wydmy, szerokie plaże, błękit nieba i Bałtyku. Miejscowość zafascynowała go na tyle, że przyjeżdżał tu w każde wakacje wraz z rodziną. Wielokrotnie obiecywał sobie, że do Mrzeżyna nie przyjedzie powtórnie, jednak zawsze tutaj wracał. Rodzina Feiningerów zatrzymywała się w nieistniejącym już dziś „Wald – Hotel”, położonym w Zachodnim Mrzeżynie. Artysta malował nie tylko nadmorskie krajobrazy. Odkrył także pobliski Trzebiatów, Kołobrzeg, Kamień Pomorski, Gryfice i inne okoliczne wioski. Ostatni raz Feininger przyjechał do Mrzeżyna w 1935 roku. Ze względu na żydowskie pochodzenie swojej żony Julii i panujące nastroje nazistowskie w Niemczech, malarz nie chciał ryzykować jej bezpieczeństwa. Ponadto zmieniła się także miejscowość. Niemcy rozpoczęli bowiem budowę dużej jednostki wojskowej, usytuowanej w sosnowym lesie. Dawną, malowniczą kładkę zastąpił betonowy most. Pomimo tego, że Feininger do Mrzezyna nie powrócił już nigdy, Mrzeżyno miało wpływ na jego późniejszą twórczość, ponieważ powstałe wcześniej szkice wykorzystywał podczas malowania późniejszych obrazówRenata Teresa Korek „Lyonel Feininger – malarz Mrzeżyna i Trzebiatowa”, [w:] Trzebiatów. Historia i kultura I, Poznań 2000, Archiwum Trzebiatowskiego Ośrodka Kultury..
Przed II wojną światową Duża zmiana nastąpiła w Deep w 1935 r., wraz z powstaniem poligonu West-Deep i lotniska w Kamp. Wcześniej Deep było niedostępne od strony lądu wiosną i jesienią, co uległo zmianie po wybudowaniu drogi. Poprzez budowę koszar i innych urządzeń wojskowych nastąpił szybki rozwój miejscowości. W lecie 1936 r. rozpoczęły się na poligonie strzelania ćwiczebne artylerii przeciwlotniczej. Ćwiczący na poligonie żołnierze spowodowali wzmożenie ruchu w kurorcie. Personel wojskowy wymagał budowy osiedla mieszkaniowego. W 1935 r. w 104 domach mieszkalnych mieszkało 470 osób, a w 1939 r. liczba mieszkańców wzrosła do 2072 osób.