Paul Felix Weingartner, Edler von Münzberg. (ur. 2 czerwca 1863 w Zadarze, zm. 7 maja 1942 w Winterthur) – austriacki dyrygent i kompozytor.
Życiorys W wieku 7 lat stracił ojca. Przeprowadził się wówczas wraz z matką do Grazu, gdzie podjął edukację muzyczną u Wilhelma Mayera. Otrzymawszy stypendium, kształcił się w latach 1881–1883 w konserwatorium w Lipsku u Carla Reineckego (fortepian i kompozycja), Salomona Jadassohna (kontrapunkt) i Oscara Paula (dyrygentura). Studiował też filozofię na Uniwersytecie Lipskim. W 1883 roku przebywał w Weimarze jako uczeń Ferenca Liszta, który doprowadził do wystawienia jego pierwszej opery, Sakuntala (1884). W kolejnych latach działał jako dyrygent w Królewcu (1884–1885), Gdańsku (1885–1887), Hamburgu (1887–1889) i Mannheimie (1889–1891). Później był dyrygentem opery królewskiej (1891–1898) i kapeli królewskiej (1891–1907) w Berlinie oraz Kaim-Orchester w Monachium (1898–1903). W 1902 roku gościł na festiwalu w Moguncji, gdzie wykonał wszystkie symfonie Ludwiga van Beethovena. W 1908 roku objął po Gustavie Mahlerze funkcję dyrygenta Opery Wiedeńskiej, z której zrezygnował w 1911 roku. W latach 1908–1927 prowadził orkiestrę Filharmoników Wiedeńskich, a w latach 1919–1924 orkiestrę wiedeńskiej Volksoper. Od 1914 do 1919 roku pełnił funkcję generalnego dyrektora muzycznego w Darmstadcie. W 1927 roku osiadł w Szwajcarii, gdzie uzyskał obywatelstwo. Do 1933 roku prowadził orkiestrę symfoniczną w Bazylei. W latach 1935–1936 ponownie był dyrygentem Opery Wiedeńskiej.
Występował w wielu krajach europejskich, m.in. w Wielkiej Brytanii, Belgii, Francji i Rosji. W latach 1905–1908 i 1911–1914 koncertował w Stanach Zjednoczonych. W 1919 i 1922–1923 roku występował w Ameryce Południowej, a w 1937 roku w Japonii. W 1939 roku poprowadził w Covent Garden Theatre w Londynie Tannhäusera i Parsifala. W 1909 i 1910 roku występował w Warszawie z utworami Beethovena, Berlioza, Czajkowskiego i swoimi własnymi.
Zasłynął jako interpretator dzieł kompozytorów niemieckich i austriackich: Beethovena, Berlioza, Wagnera, Liszta i Brahmsa. Dążył do oczyszczenia sztuki dyrygenckiej z ekscentryczności i wypaczeń prowadzących do zniekształcenia pierwotnego kształtu partytury. Krytykował działalność Cosimy Wagner i dyrygenturę Hansa von Bülowa. Od 1910 do 1940 roku współpracował z wytwórnią Columbia Records, dokonując licznych nagrań płytowych. Jako pierwszy dyrygent zarejestrował wszystkie symfonii Beethovena i Brahmsa.
Prowadził zajęcia z dyrygentury m.in. w Akademii Muzycznej w Budapeszcie, konserwatorium w Bazylei, Mozarteum w Salzburgu i Konserwatorium Wiedeńskim. Jego uczniami byli m.in. Josef Krips, Paul Sacher i Andrzej Panufnik. Był pięciokrotnie żonaty; jego trzecią żoną była śpiewaczka Lucille Marcel, piątą jego uczennica i autorka tekstów do pieśni Carmen Studer.
Wybrane kompozycje (na podstawie materiałów źródłowych)
Prace (na podstawie materiałów źródłowych)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Nuty Felixa Weingartnera w bibliotece Polona
Kategoria:Austriaccy kompozytorzy Kategoria:Austriaccy dyrygenci Kategoria:Urodzeni w 1863 Kategoria:Zmarli w 1942 Kategoria:Ludzie urodzeni w Zadarze