Lęk () – nieprzyjemny stan emocjonalny związany z przewidywaniem nadchodzącego z zewnątrz lub pochodzącego z wewnątrz organizmu niebezpieczeństwa, objawiający się jako niepokój, uczucie napięcia, skrępowania, zagrożenia. W odróżnieniu od strachu jest on procesem wewnętrznym, niezwiązanym z bezpośrednim zagrożeniem lub bólem.
Lęk staje się patologiczny, gdy stale dominuje w zachowaniu, gdy nie pozwala na swobodę, a w konsekwencji prowadzi do zaburzeń. Reakcje lękowe tracą swoją przystosowawczą funkcję i są nieadekwatne do bodźców, a niepokój wywołują sytuacje niemające znamion zagrożeniaNational Institute of Mental Health 3 września 2008..
Lęk staje się często punktem krystalizacyjnym dla innych objawów, przybiera postać: nieokreślonego niepokoju, napadów lękowych, zlokalizowaną - dotyczącą określonej części ciała lub sytuacji.
Od lęku odróżnia się strach wywołany konkretnym zagrożeniem.
LĘK odczuwany domniemany zaburzeniazwiązaneze strachem zaburzeniazwiązanez lękiem zaburzeniaobsesyjno-kompulsyjne zaburzeniasomatoformiczne fobia, PTSD zespół paniki,zespół lękuuogólnionego zaburzeniadysocjacyjne,konwersyjne amnezjapsychogenna,fuga zaburzeniasomatyzacyjne osobowośćmnoga uporczywe bólepsychogenne,hipochondria dysmorfofobia
Rodzaje lęku lęk odczuwany – wyczekiwanie na wydarzenia przykre, o których nie wiemy nic konkretnego lęk domniemany – stan emocjonalny powstający na podstawie wyobrażeń, a nie rzeczywistego zagrożenia lęk ukryty – przemieszczenie z przejawu w postać np. somatyczną lęk wolnopłynący – uczucie przenikającego nieokreślonego niepokoju lęk napadowy (paniczny) – ostry napad lęku z poczuciem przerażenia (obawa przed śmiercią lub zwariowaniem) oraz z silnymi objawami wegetatywnymi agitacja – silny lęk z towarzyszącym niepokojem ruchowym lęk fobiczny (sytuacyjny) – obawa przed określoną sytuacją, która doprowadza do jej unikania lęk antycypacyjny – lęk przed lękiem np. lękowe oczekiwanie na napad lęku
Komponenty somatyczne lęku Lękowi towarzyszą najczęściej objawy somatyczne, takie jak: pocenie się drżenie drżenie dłoni tężenie mięśni objawy napięciowe ze strony obręczy barkowej, kręgosłupa etc. świąd skóry bóle brzucha zawroty głowy mrowienie ból serca kołatanie serca zakłócenia oddychania biegunka moczenie się omdlenia łzawienie oczu
Teoria lęku Jest to teoria historyczna, na której nie opiera się współczesna diagnoza zaburzeń psychicznych, natomiast może ona być pomocna w terapii.
Według psychoanalizy lęk, będący jednym z popędów, pojawia się gdy napięcia id nie są rozładowywane, ego zaczyna wypełniać się lękiem. Funkcja lęku to ostrzeganie ego przed niebezpieczeństwem.
lęk realistyczny - obawa przed rzeczywistymi zagrożeniami w świecie zewnętrznym, nasilenie tego lęku jest proporcjonalne do nasilenia strachu; z lęku realistycznego wywodzą się pozostałe rodzaje lęku; lęk moralny – lęk przed superego, czyli własnym sumieniem; poczucie winy, wstyd; lęk neurotyczny – to obawa, że popędy wymkną się spod kontroli i zrobi się coś, za co poniesie się karę, jest irracjonalny bo nie wiąże się z realnym zagrożeniem i nieproporcjonalny, ale ma podstawę w rzeczywistości, ponieważ świat (reprezentowany przez rodziców) karze za działanie impulsywne; ego radzi sobie z nim za pomocą mechanizmów obronnych; lęk anankastyczny – związany z poczuciem przymusu wykonywania czynności, pod wewnętrzną groźbą kary za ich niewykonanie; fobie; lęk paranoidalny; Zaburzenia lękowe – stopniowo pojawiają się lęki wewnętrzne albo bardzo silny lęk traumatyczny, z którym organizm nie może sobie poradzić; lęk traumatyczny – silny lęk związany z wewnętrznym napięciem id, którego mechanizmy obronne nie są w stanie wyprzeć, wyleczyć ten lęk można poprzez przerzucenie go w objaw i uświadomienie; psychozy – nerwice nie w pełni zaleczone, poprzez przepełnienie ego lękiem, mogą stanowić pierwszą fazą psychoz.
Lęk a modlitwa Badania wykazały, że rytuały religijne (w jednym z nich badano wpływ odmawiania różańca) mogą działać korzystnie na osoby wierzące przy stosowaniu ich jako jednego z elementów terapii depresji i lęku lub samego lęku.
Zobacz też
lęk separacyjny panika wyuczona bezradność zaburzenia lękowe
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Emocje i motywacja Kategoria:Izolowane objawy psychiatryczne Kategoria:Psychoanaliza