mały|Województwo inowrocławskie w II połowie XVI wieku Województwo inowrocławskie (początkowo gniewkowskie) – jednostka terytorialna Korony Królestwa Polskiego, później Rzeczypospolitej Obojga Narodów istniejące od XIV wieku do 1772, tworząca prowincję wielkopolską. Obejmowała powierzchnię i miała 2 powiaty. Siedzibą wojewody był Inowrocław, a sejmiki ziemskie odbywały się razem z woj. brzeskokujawskim w Radziejowie.
Herb był taki sam jak województwa brzeskokujawskiego, to jest pół orła czarnego i pół lwa czerwonego, grzbietami do siebie obróconych i zwieńczonych jedną koroną na polu złotym.
Historia Województwo inowrocławskie utworzono w XIV w. początkowo zwane było gniewkowskim.
Terytorium Było to jedno z najmniejszych województw I Rzeczypospolitej –
W skład województwa inowrocławskiego wchodziła m.in. Bydgoszcz, będąc w 1. poł. XVII w. jego największym miastem (niecałe 5 tys. mieszk.), która jednak nie odgrywała roli administracyjnej.
+ Powiaty woj. inowrocławskiego i ziemi dobrzyńskiej wg Adolfa Pawińskiego Województwo/ziemia Powiat Powierzchnia w mil² Powierzchnia w km² województwo bez z. dobrzyńskiej powiat bydgoski 30,10 1657,68 powiat inowrocławski 23,01 1267,18 Razem Σ 53,11 2924,75 ziemia dobrzyńska powiat dobrzyński 9,59 528,35 powiat lipnowski 22,74 1252,28 powiat rypiński 21,27 1100,43 Razem Σ 53,60 2952,38 województwo inowrocławskie z ziemią dobrzyńską Σ 106,71 5877,13
Urzędy Województwo posiadało dwóch senatorów większych, którymi byli: wojewoda i kasztelan inowrocławscy; oraz jednego senatora mniejszego – kasztelana bydgoskiego. Sejmiki ziemskie odbywały się wspólnie dla województw inowrocławskiego i brzeskokujawskiego w Radziejowie.
Wojewodowie inowrocławscy Maciej Kobiela (od 1268)Błażej Śliwiński: Ziemomysł inowrocławski. Kraków 2017, s. 71. Bogusław ze Służewa i Oporowa (1439–1453) Hieronim Radomicki (1630–1651) Jakub Hieronim Rozdrażewski (1652-1662) Paweł Ludwik Szczawiński herbu PrawdzicWymieniony jako wojewoda inowrocławski w bitwie Obrona Zbaraża 11 lipca 1649, Bitwa pod Beresteczkiem 28–30 czerwca 1651. (1669-1679)M. Czajka, M. Kamler, W. Sienkiewicz: Leksykon Historii Polski, Warszawa 1995, s. 732.
Ziemia dobrzyńska Ziemię dobrzyńską wcielono ostatecznie do Korony w 1466 r. Powierzchnia wynosiła ok. 54 mil². Dzieliła się na 3 powiaty: dobrzyński, rypiński i lipnowski (ustanowiony w miejsce dawnego słońskiego). Sejmiki odbywały się w Lipnie, gdzie obierano dwóch posłów na sejm, deputata na trybunał i komisarza na komisję radomską. Senatorów mniejszych było 3, tj. kasztelanowie: dobrzyński, rypiński i słoński. Starostwo grodowe bobrownickie, niegrodowe: dobrzyńskie, lipnowskie, rypińskie i inne. Herb jej wyobraża głowę sędziwego człowieka z dwiema koronami, jedną na głowie z rogami bawolimi, a drugą na szyi.
Przypisy
Bibliografia Gloger Z., Geografia historyczna ziem dawnej Polski, Kraków 1903; rozdział: Województwo Inowłocławskie z ziemią Dobrzyńską
Linki zewnętrzne Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000 (mapa kartograficzna I Rzeczypospolitej z II połowy XVI wieku), autorzy, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin: Atlas Fontium: (1) http://atlasfontium.pl/index.php?article=corona (mapa i indeks do pobrania); (2) http://hgisb.kul.lublin.pl/azm/pmapper-4.2.0/map_default.phtml?config=korona&language=pl&resetsession=ALL