Amfitryta lamparcia, lampart morski (Hydrurga leptonyx) – gatunek drapieżnego ssaka morskiego z rodziny fokowatych (Phocidae).

Taksonomia lewo|mały|Odpoczywająca na lodzie amfitryta lamparcia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1820 roku francuski zoolog Henri Marie Ducrotay de Blainville nadając mu nazwę Phoca leptonyx. Jako miejsce typowe odłowu holotypu de Blainville wskazał Falklandy (). Okazami typowymi były: młody samiec (wypchana skóra o długości około 2 m) i zniszczony w 1914 roku; czaszka (holotyp; uszkodzona w okolicy podstawno-potylicznej) z kolekcji M. Hauville’a w Hawrze, później przeniesiony do Paryża a obecnie znajdująca się w Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu, w dziale anatomii porównawczej o sygnaturze A 3578; czaszka z Museum of the Royal College of Surgeons of England, Osteological Collection o sygnaturze 3938 (nr 1091 w katalogu Flowera), przywieziona przez Williama Keane’a na wielorybniku z Georgii Południowej; nieobecna w Muzeum Brytyjskim w 1957 roku, przypuszczalnie zaginęła w czasie II wojny światowej. Jedyny przedstawiciel rodzaju amfitryta (Hydrurga) który opisał w 1848 roku niemiecki przyrodnik Johannes von Nepomuk Franz Xaver Gistel.

Etymologia Stenorhinchus: gr. στηνος stēnos „cienki, wąski”; ῥυγχος rhunkhos „pysk, ryj”. Hydrurga: gr. ὑδρο- hudro- „wodny-”, od ὑδωρ hudōr, ὑδατος hudatos „woda”; εργω ergō „pracować”. leptonyx: gr. λεπτος leptos „delikatny, smukły”; ονυξ onux, ονυχος onukhos „pazur”.

Zasięg występowania Amfitryta lamparcia występuje w zimnych wodach antarktycznych i subantarktycznych na szerokości 50–80° S.

Morfologia Długość ciała samców 250–320 cm, samic 241–338 cm; masa ciała samców 200–455 kg, samic 225–590 kg. Samice są zwykle większe od samców. Noworodki osiągają długość około 120 cm i ciężar około 30 kg. Sierść nie ma podściółki puchowej i jest rzadka. Głowa jest dłuższa niż u innych fokowatych. Amfitryta lamparcia ma wąską, ale stosunkową masywną głowę, z szerokimi i długimi szczękami, w których znajdują się mocne kły i przedtrzonowce.

Ekologia Żywi się najczęściej młodymi pingwinami. Jako jedyny przedstawiciel fokowatych żywi się też innymi fokowatymi, jak krabojad foczy, a ryby i kałamarnice są tylko uzupełnieniem jego diety. Jest szybki, zwinny i dobrze przystosowany do polowania – ma kły i siekacze ukształtowane do chwytania i rozdzierania zdobyczy, a zęby trzonowe efektywne przy przytrzymywaniu i cięciu ze względu na ich ostre krawędzie, trzonowce mają też zazębiające się guzki służące do odcedzania kryla. Żyje samotniczo, oprócz okresu rozrodu, kiedy tworzy stada. Dojrzałość płciową osiąga w wieku około 5 lat, żyje do 20 lat. Samica rodzi zazwyczaj 1 młode, a ciąża trwa od 8 do 12 miesięcy.

Obecność w kulturze W filmie Przygoda na Antarktydzie został zobrazowany atak amfitryty na psa zaprzęgowego.

Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC ( „najmniejszej troski”).

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Fokowate Kategoria:Ssaki Antarktyki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1820 roku