Nagroda Literacka Gdynia – nagroda dla najlepszych książek wydanych w poprzednim roku, ustanowiona z inicjatywy Elżbiety Gwiazdowskiej (byłej dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej) w kwietniu 2006 roku przez prezydenta Miasta Gdyni, Wojciecha Szczurka.
Ideą Nagrody Literackiej Gdynia jest uhonorowanie wyjątkowych osiągnięć żyjących, polskich twórców, co stanowić ma silny i jednocześnie trwały bodziec do jeszcze bardziej wzmożonej aktywności w obrębie szeroko pojętej literatury oraz sztuki. Do roku 2013 Nagroda przyznawana była w trzech kategoriach: proza, poezja, eseistyka.
W 2014 wprowadzono kolejną kategorię – przekład literacki na język polski.
Nagroda ma charakter ogólnopolski i jest przyznawana co roku. Jest to jedna z bardziej znaczących i prestiżowych polskich nagród literackich.
Przebieg konkursu Lista nominowanych książek ogłaszana jest w maju podczas konferencji prasowej na Międzynarodowych Targach Książki w Warszawie. Uroczysta Gala Finałowa odbywa się w Gdyni. Termin jest ruchomy, przez wiele lat był to czerwiec, jednak od 2018 roku ma ona miejsce w sierpniu. Laureaci otrzymują pamiątkowe statuetki (Kostki Literackie) oraz nagrodę pieniężną w wysokości 50 000 zł.
Kapituła Wybór zarówno nominowanych, jak i laureatów należy do Kapituły. W jej skład w poszczególnych latach wchodzili:
2006-2008: Piotr Śliwiński (przewodniczący), Marek Bieńczyk, Agata Bielik-Robson, Alina Brodzka-Wald, Jerzy Jarniewicz, Piotr Sommer, Małgorzata Łukasiewicz, Paweł Śpiewak 2009: Piotr Śliwiński (przewodniczący), Marek Bieńczyk, Jerzy Jarniewicz, Małgorzata Łukasiewicz Agata Bielik-Robson, Zbigniew Kruszyński, Aleksander Nawarecki 2010-2013: Piotr Śliwiński (przewodniczący), Agata Bielik-Robson, Marek Bieńczyk, Jerzy Jarniewicz, Zbigniew Kruszyński, Małgorzata Łukasiewicz, Aleksander Nawarecki 2014: Małgorzata Łukasiewicz (przewodnicząca), Agata Bielik-Robson, Marek Bieńczyk, Jacek Gutorow, Jerzy Jarniewicz, Zbigniew Kruszyński, Aleksander Nawarecki 2015-2018: Agata Bielik-Robson (przewodnicząca), Marek Bieńczyk, Jacek Gutorow, Jerzy Jarniewicz, Zbigniew Kruszyński, Aleksander Nawarecki 2019-2020: Agata Bielik-Robson (przewodnicząca), Jerzy Jarniewicz, Zbigniew Kruszyński, Małgorzata Łukasiewicz, Aleksander Nawarecki 2021: Jerzy Jarniewicz (przewodniczący), Adam Lipszyc, Eliza Kącka, Zbigniew Kruszyński, Tomasz Swoboda, Aleksander Nawarecki, Dorota Kozicka 2022-2023: Jerzy Jarniewicz (przewodniczący), Adam Lipszyc, Eliza Kącka, Tomasz Swoboda, Aleksander Nawarecki, Dorota Kozicka, Barbara Klicka 2024: Dorota Kozicka (przewodnicząca), Eliza Kącka, Barbara Klicka, Jakub Kornhauser, Adam Lipszyc, Aleksander Nawarecki, Tomasz Swoboda 2025: Dorota Kozicka (przewodnicząca), Piotr Bogalecki, Adam Lipszyc, Eliza Kącka, Barbara Klicka, Jakub Kornhauser, Tomasz Swoboda 2026: Dorota Kozicka (przewodnicząca), Piotr Bogalecki, Adam Lipszyc, Eliza Kącka, Barbara Klicka, Jakub Kornhauser, Iwona Kurz, Tomasz Swoboda
Od 2016 roku funkcję sekretarza pełni Natalia Gromow, wcześniej stanowisko to piastowała Violetta Trella (2008-2015) oraz Elżbieta Gwiazdowska (2006-2007).
Laureaci poszczególnych edycji edycjaogłoszenie wynikówprozapoezjaeseistykaprzekład na język polskiNagroda Osobna17 grudnia 2006LubiewoMichał WitkowskiDzieje rodzin polskichEugeniusz Tkaczyszyn-DyckiZamiastMarek Zaleski229 listopada 2007Traktat o łuskaniu fasoliWiesław MyśliwskiPełne morzeWojciech BonowiczProjekt handlu kabardyńskimi końmiKrzysztof Środaza cykl uwieńczony powieścią SkazaMagdalena Tulli314 czerwca 2008Ostatni zlot aniołówMarian PankowskiPensumAdam WiedemannTwarz TuwimaPiotr Matywiecki413 czerwca 2009JedenaścieMarcin ŚwietlickiPiosenka o zależnościach i uzależnieniachEugeniusz Tkaczyszyn-DyckiInne obrazyMaria Poprzęcka519 czerwca 2010TaksimAndrzej StasiukDwa fiatyJustyna BargielskaCiała SienkiewiczaRyszard KoziołekWyspa kluczMałgorzata Szejnert618 czerwca 2011ObsoletkiJustyna BargielskaPogłosEwa LipskaSamobójstwo jako doświadczenie wyobraźniStefan ChwinPoemsAndrzej Sosnowski 730 czerwca 2012Włoskie szpilkiMagdalena TulliRezydencja surykatekMarta PodgórnikOpis krainy GogMarian SworzeńSpotkanie z AblemMieczysław Porębski 822 czerwca 2013Ocalenie AtlantydyZyta OryszynSylwetki i cienieAndrzej SosnowskiSprawiedliwość na końcu języka. Czytanie Waltera BenjaminaAdam LipszycTRJacek Łukasiewicz 928 czerwca 2014Wiele demonówJerzy PilchJedenMarcin ŚwietlickiSalkiWojciech NowickiWdrapałem się na piedestał. Nowa poezja rosyjska (antologia)Jerzy Czech 105 września 2015Zawsze jest dzisiajMichał CichyWyrazy uznaniaPiotr JanickiBoski BachPiotr WierzbickiMartwe dusze (autorstwa Nikołaja Gogola)Wiktor Dłuski1110 września 2016SkoruńMaciej PłazaNiceBarbara KlickaDroga 816Michał KsiążekRękopis znaleziony w Saragossie (autorstwa Jana Potockiego)Anna Wasilewska122 września 2017Pieczeń dla AmfySalcia HałasSchronyMichał SobolKoło miejsca/ElementarzKrzysztof SiwczykSzkoła uczuć (autorstwa Gustave’a Flauberta)Ryszard Engelking1331 sierpnia 2018MikrotykiPaweł SołtysPawilonyDominik BielickiRękopis znaleziony na ścianieKrzysztof MrowcewiczChodzenie. Amras (autorstwa Thomasa Bernharda)Sława Lisiecka1430 sierpnia 2019Krótka wymiana ogniaZyta RudzkaSny uckermärkerówMałgorzata LebdaWyroby. Pomysłowość wokół nasOlga DrendaAlfabet (autorstwa Inger Christensen)Bogusława Sochańska1528 sierpnia 2020PustostanyDorota KotasBailoutTomasz BąkPatyki, badyleUrszula ZajączkowskaCo robisz na naszej ulicy (autorstwa Charlesa Reznikoffa)Piotr Sommer1627 sierpnia 2021Odmieńcza rewolucja. Performans na cudzej ziemiJoanna KrakowskaKarapaksNatalia MalekPomarliWaldemar BawołekOpowiadania (autorstwa Katherine Mansfield)Magda Heydel1726 sierpnia 2022Myśliwice, MyśliwiceKrzysztof Bartnickigift. z PodlasiaJustyna KulikowskaStanisław Lem. Wypędzony z Wysokiego ZamkuAgnieszka GajewskaUlisses (autorstwa Jamesa Joyce’a)Maciej Świerkocki1825 sierpnia 2023Zaklinanie węży w gorące wieczoryMałgorzata ŻarówMountain ViewMarcin CzerkasowGdynia obiecana. Miasto, modernizm, modernizacja 1920–1939Grzegorz PiątekMój mały zwierzaku (autorstwa Marieke Lucasa Rijnevelda)Jerzy Koch1930 sierpnia 2024Idzie tu wielki chłopakGrzegorz Bogdałjest taki konikWojciech KopećNeofuturzy i futuryści. Kryptohistorie polskiej awangardyMarta Baron-MilianDrugie imię (autorstwa Jona Fossego)Iwona Zimnicka2029 sierpnia 2025Mowa chlebaElżbieta ŁapczyńskaSilesian GothicAnouk HermanKról Warmii i SaturnaJoanna WilengowskaDane odosobowe (autorstwa Elfriede Jelinek)Agnieszka Kowaluk2129 sierpnia 2026Urodziny Weronika MurekSolarysze Marcin MokryObstalunki Piotr PazińskiA świat trwa (autorstwa László Krasznahorkaiego) Elżbieta Sobolewska
W 2007 roku po raz pierwszy przyznano specjalną Nagrodę Osobną. Otrzymała ją Magdalena Tulli za Skazę. Od 2014 przyznawana jest nagroda w kategorii przekładu. Jako pierwszy otrzymał ją Jerzy Czech za antologię poezji szesnastu poetów rosyjskich Wdrapałem się na piedestał. Nowa poezja rosyjska, rok później uhonorowano Wiktora Dłuskiego za przekład Martwych dusze Gogola.
W 2025 roku, z okazji dwudziestolecia nagrody, przyznano dwutygodniowe rezydencje literackie czterem nominowanym. Wyróżnione zostały: tłumaczka Barbara Jaroszuk, pisarki Agnieszka Jelonek i Weronika Kostyrko oraz poetka Agata Puwalska.
Nominowani w poszczególnych edycjach I edycja – 2006: proza: Darek Foks, Zbigniew Libera – Co robi łączniczka | Michał Witkowski – Lubiewo | Mieczysław Abramowicz – Każdy przyniósł, co miał najlepszego poezja: Andrzej Sosnowski – Gdzie koniec tęczy nie dotyka ziemi | Piotr Matywiecki – Ta chmura powraca | Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki – Dzieje rodzin polskich eseistyka: Cezary Wodziński – Trans, Dostojewski, Rosja, czyli o filozofowaniu siekierą | Marek Zaleski – Zamiast | Mariusz Wilk – Wołoka II edycja – 2007: proza: Andrzej Bart – Don Juan raz jeszcze | Wiesław Myśliwski – Traktat o łuskaniu fasoli | Marian Pankowski – Bal wdów i wdowców | Magdalena Tulli – Skaza | Witold Wedecki – Czarne rondo poezja: Marek Krystian Emanuel Baczewski – Morze i inne morza | Wojciech Bonowicz – Pełne morze | Edward Pasewicz – Henry Berryman Pięśni | Tomasz Różycki – Kolonie | Marcin Świetlicki – Muzyka środka eseistyka: Joanna Orska – Liryczne narracje. Nowe tendencje w poezji polskiej 1989–2006 | Krzysztof Rutkowski – Ostatni pasaż | Krzysztof Środa – Projekt handlu kabardyńskimi końmi | Andrzej Żbikowski – U genezy Jedwabnego. Żydzi na Kresach Północno-Wschodnich II Rzeczypospolitej – wrzesień 1939 – lipiec 1941 III edycja – 2008: proza: Marian Pankowski – Ostatni zlot aniołów | Małgorzata Szejnert – Czarny ogród | Bronisław Świderski – Asystent śmierci, Anatol Ulman – Dzyndzylyndzy, czyli postmortuizm | Michał Witkowski – Barbara Radziwiłłówna z Jaworzna-Szczakowej poezja: Miłosz Biedrzycki – Sofostrofa i inne wiersze | Zbigniew Machej – Wiersze przeciwko opodatkowaniu poezji | Joanna Mueller – Zagniazdowniki | Adam Wiedemann – Pensum | Agnieszka Wolny-Hamkało – Spamy miłosne eseistyka: Andrzej Bieńkowski – Sprzedana muzyka | Piotr Matywiecki – Twarz Tuwima | Jarosław Marek Rymkiewicz – Wieszanie | Andrzej Sosnowski – Najryzykowniej | Marek Zaleski – Echa Idylli w literaturze polskiej doby nowoczesności i późnej nowoczesności IV edycja – 2009: proza: Andrzej Bart – Fabryka muchołapek | Inga Iwasiów – Bambino | Jacek Podsiadło – Życie, a zwłaszcza śmierć Angeliki de Sance | Marcin Świetlicki – Jedenaście poezja: Jacek Gutorow – Inne tempo | Radosław Kobierski – Lacrimosa | Monika Mosiewicz – Cosinus salsa | Edward Pasewicz – Drobne! Drobne! | Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki – Piosenka o zależnościach i uzależnieniach eseistyka: Justyna Jaworska – Cywilizacja „Przekroju”. Misja obyczajowa w magazynie ilustrowanym | Maria Poprzęcka – Inne obrazy. Oko, widzenie, sztuka. Od Albertiego do Duchampa | Stanisław Rosiek – [nienapisane] | Andrzej Waśkiewicz – Obcy z wyboru. Studium filozofii aspołecznej | Cezary Wodziński – Logo nieśmiertelności. Przypisy Platona do Sokratesa V edycja – 2010: proza: Wojciech Albiński – Achtung! Banditen! | Joanna Bator – Piaskowa Góra | Małgorzata Rejmer – Toksymia | Janusz Rudnicki – Śmierć czeskiego psa | Andrzej Stasiuk – Taksim poezja: Justyna Bargielska – Dwa fiaty | Szczepan Kopyt – Sale Sale Sale | Jakobe Mansztajn – Wiedeński high life | Piotr Matywiecki – Powietrze i czerń | Przemysław Owczarek – Cyklist eseistyka: Jacek Hugo-Bader – Biała gorączka | Ryszard Koziołek – Ciała Sienkiewicza | Jacek Leociak – Doświadczenia graniczne. Studia o dwudziestowiecznych formach reprezentacji | Adam Lipszyc – Ślad judaizmu w filozofii XX wieku | Anda Rottenberg – Proszę bardzo VI edycja – 2011: proza: Justyna Bargielska – Obsoletki | Andrzej Kasperek – Back to DDR i inne opowiadania | Radosław Kobierski – Ziemia Nod, Kazimierz Kutz – Piąta strona świata | Michał Olszewski – Zapiski na biletach poezja: Ewa Lipska – Pogłos | Andrzej Niewiadomski – Tremo | Tomasz Różycki – Księga obrotów | Adam Wiedemann – Dywan | Maciej Woźniak – Ucieczka z Elei eseistyka: Stefan Chwin – Samobójstwo jako doświadczenie wyobraźni | Zbigniew Kadłubek – Święta Medea. W stronę komparystyki pozasłownej | Piotr Matywiecki – Dwa oddechy. Szkice o tożsamości żydowskiej i chrześcijańskiej | Jarosław Marek Rymkiewicz – Samuel Zborowski | Jan Tomkowski – Klasztor Maulbronn VII edycja – 2012: proza: Magdalena Tulli – Włoskie szpilki | Andrzej Turczyński – Koncert muzyki dawnej | Anna Nasiłowska – Konik, szabelka | Szczepan Twardoch – Tak jest dobrze | Filip Zawada – Psy pociągowe poezja: Roman Honet – Piąte królestwo | Eda Ostrowska – Dojrzałość piersi i pieśni | Marcin Sendecki – Farsz | Edward Pasewicz – Pałacyk Bertolda Brechta | Marta Podgórnik – Rezydencja surykatek eseistyka: Adam Lipszyc – Rewizja procesu Józefiny K. i inne lektury od zera | Krystyna Czerni – Nietoperz w świątyni. Biografia Jerzego Nowosielskiego | Krzysztof Mrowcewicz – Małe folio | Marian Sworzeń – Opis krainy Gog | Filip Springer – Miedzianka. Historia znikania VIII edycja – 2013: