Tomasz Aleksander Adam Antoni Potocki herbu Pilawa (ur. 3 maja 1809 w Warszawie, zm. 13 grudnia 1861 w Warszawie) – ziemianin, oficer, działacz społeczny, ekonomista, publicysta. Wnuk Aleksandra Potockiego, dziad Tomasza Ludwika Potockiego.
Życiorys Tomasz Potocki urodził się w Warszawie, w pałacu swojego dziadka Aleksandra Potockiego na Lesznie. Był najstarszym synem Michała Aleksandra Potockiego i Ludwiki z Ostrowskich herbu Rawicz, córki Tomasza Adama Ostrowskiego, właściciela m.in. dóbr ujezdzkich (m.in. Tomaszowa Mazowieckiego).
Posiadał majątki ziemskie: Moskorzew i Prażka (dziś Praszka). Brał udział w kampanii wojennej 1831 r., następnie poświęcił się gospodarstwu i pracy publicystycznej w Kongresówce. Ogłosił szereg prac, zwłaszcza w „Rocznikach Gospodarstwa Krajowego”. W Towarzystwie Rolniczym w Królestwie Polskim, reprezentował kierunek postępowy, głosząc konieczność uwłaszczenia włościan (czego jednak nie przeprowadził we własnych dobrach). Członek korespondent Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego (1846-1861)Provinzial-Handbuch der Königreich Galizien und Lodomerien für das Jahr 1850, s. 560; 1851, s. 625; 1852, s. 610; 1853, s. 618; 1854, s. 634; Handbuch des Lemberger Sttathalterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1855, s. 462; 1856, s. 208; 1857, s. 356; 1858, s. 250; 1859, s. 267; 1860, s. 270; 1861, s. 402;.
Pisał pod pseudonimem Adama Krzyżtopora.
Autor prac „O urządzeniu stosunków rolniczych w Polsce” (1851)O urządzeniu stosunków rolniczych w Polsce 2 wyd. z 1859. oraz „Poranki karlsbadzkie” (1858)Poranki Karlsbadzkie czyli Rozbiór zarzutów, uzupełnień i uwag nad pismem "O urządzeniu stosunków rolniczych w Polsce".
Autorem pierwszej biografii naukowej o Tomaszu Potockim jest łódzki historyk Jarosław Kita.
Rodzina I żona – Maria Teresa Aleksandrowicz (ur. 1812, zm. 1 września 1845 r.); ślub – 26 lipca 1830 r. Michał Tomasz (ur. 10 grudnia 1832 r., zm. 1863) Antoni Józef (ur. 26 kwietnia 1834 r., zm. 1863) Ludwika Maria (ur. 1835, zm. 1869) Stanisław Jan (24 czerwca 1836 r., zm. 30 marca 1882) II żona – Wanda Zofia Ossolińska herbu Topór (ur. 1823, zm. 1907); ślub – lato 1847 r. Jerzy (ur. 1848, zm. 1849) Aniela (ur. 1850, zm. 20 lutego 1917 r.) Joanna Zofia (ur. 12 stycznia 1851 r., zm. 9 czerwca 1928 r.)
Przypisy J. Kita, Tomasz Potocki (1809–1861). Ewolucja postaw ziemnianina polskiego, Łódź 2007, s. 132–147 J. Kita, Tomasz Potocki (1809–1861). Ewolucja postaw ziemnianina polskiego, Łódź 2007, s. 162
Stanisław Jan Władysław hr. Potocki z Chrząstowa h. Pilawa (Złota) (ID: lu.23221)
Linki zewnętrzne
; władze Praszki odsłonią tablicę pamiątkową na obelisku, znajdującym się koło wsi Strojec (w miejscu śmierci syna hrabiego, Stanisława Jana)
Kategoria:Członkowie Towarzystwa Rolniczego w Królestwie Polskim (1858–1861) Kategoria:Członkowie korespondenci Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polscy ziemianie Tomasz Potocki Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1809 Kategoria:Zmarli w 1861 Kategoria:Żołnierze powstania listopadowego