Karboksyhemoglobina (HbCO) – związek kompleksowy hemoglobiny i tlenku węgla. W sposób samoistny powstaje w niewielkich ilościach w krwi podczas oddychania, natomiast w większych ilościach przy zatruciach, na przykład czadem. Zasadniczym efektem jej obecności jest hamowanie transportu tlenu do tkanek.
Połączenie hemoglobiny z tlenkiem węgla (w normalnych warunkach jego okres półtrwania wynosi 320 minut) jest wielokrotnie trwalsze niż z tlenem, a szybkość reakcji jest około 200-250 razy szybsza; skutkuje to tym, że nawet przy niewielkim stężeniu tlenku węgla we wdychanym powietrzu większość hemoglobiny w krwiobiegu jest przekształcana w karboksyhemoglobinę i w efekcie tego tylko niewielka część cząsteczek hemoglobiny może połączyć się z tlenem. Już przy około 0,16% zawartości tlenku węgla w powietrzu ilość ta jest niewystarczająca dla ludzkiego organizmu. Nadmiar karboksyhemoglobiny powoduje niedotlenienie organizmu, a w najgorszym przypadku nawet śmierć przez uduszenie.
Toksyczność CO jest wprost proporcjonalna do stężenia tego gazu w powietrzu i czasu jego działania. Stężenie HbCO u osób zdrowych nie przekracza 2,5-4,0% (w przypadku osób niepalących) lub 10% (w przypadku palaczy) całkowitej zawartości hemoglobiny. Wzrost jej stężenia do 20% daje objawy poważnego zatrucia, a za stężenie krytyczne mogące spowodować zgon uznaje się stężenie powyżej 60-70%.
HbCO zmniejsza swoją toksyczność wskutek eliminacji tlenku węgla pod wpływem podwyższonego ciśnienia O2.
Przypisy
Kategoria:Hemoproteiny Kategoria:Barwniki oddechowe Kategoria:Badania krwi Kategoria:Medycyna sądowa Kategoria:Pulmonologia