Bukowy Las – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie średzkim, w gminie Dominowo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Historia Na terenie obecnej gminy Dominowo w ramach osadnictwa pruskiego prowadzonego po III rozbiorze Polski doszło na początku XIX wieku do założenia nowej osady pod nazwą Colonia Buchwald (dziś Bukowy Las). Została ona założona na gruntach Murzynowa Kościelnego. W 1806 roku przybyli osadnicy wyznania luterańskiego z Wirtembergii i Mecklemburga. Wybudowano wówczas 16 domów, w tym 13 dla kolonistów. Z dokumentów uwłaszczeniowych z lat trzydziestych XIX wieku pochodzi wykaz niemieckich kolonistów dla których potwierdzono prawo własności do gruntów położonych w Kolonii Buchwald. Miejscowość podzielono na 17 działek rolnych. Właścicielami byli: Ludemann,  Assenheimer, Weisse, Schmidt, Muller, Placzinek, Stapczyński, Volke, Kung, Reiche,  Woleweis, Legeler, Kuchlbaum, Gruber. Wydzielono również grunty, które stanowiły własność gromady wiejskiej. Założono także cmentarz ewangelicki.APP. Starostwo Powiatowe Środa. Recesy 110. Po 1808 roku mieszkańcy  podjęli starania o budowę ewangelickiego domu nabożeństw, który jednocześnie miał być przeznaczony na szkołę. Nie wiadomo jednak czy przed 1890 rokiem szkoła funkcjonowała. Na pierwszego pastora wyznaczono Godfryda Langera. Po nim obowiązki przejął nauczyciel Jan Ullrich. Na początku XX wieku Bukowy las podlegał pod parafię ewangelicką we Wrześni. Od samego początku miejscowość zamieszkiwana była niemal przez samych Niemców, z biegiem lat we wsi zaczęli osadzać się Polacy. Przed 1880 rokiem w Buchwaldzie, który liczył 173 mieszkańców, 110 było wyznania katolickiego, 63 było ewangelikami.Daniel Mikulski ,,Historia Murzynowa Kościelnego” str. 77 Choć miejscowość nie była duża, funkcjonowały w niej kuźnia oraz karczma, której właścicielem był Wiktor Waisse, a od roku 1906 Sebald Koleski.

Dawny folwark Buchwald znajdował się na terenie dzisiejszego Mieczysławowa. Nie ma pewności, kiedy dokładnie został założony. Przyjmuje się, że w pierwszych latach XIX wieku. Należał on, podobnie jak pierwotnie tereny Colonia Buchwald do właścicieli majątku w Murzynowie Kościelnym. W momencie założenia MieczysławowaDaniel Mikulski ,,Historia Murzynowa Kościelnego” str. 94. Pierwsza wzmianka o Mieczysławowie pochodzi z 1836 roku., został podzielony między włościan Wojciecha i Franciszka Tyranów, którzy zostali tam uwłaszczeniAPP. Starostwo Powiatowe Środa. L. Śro.65. Karte von der Feldmark Murzynowo Kościelne nebst Vorwerk und Kolonie Buchwald. Na terenie Mieczysławowa wydzielono osiem gospodarstw. Byli to półrolnicy i rolnicy przeniesieni ze Sabaszczewa: Józef Łopatka, Jan Fagas, Wojciech Łopatka, Andrzej Łopatka, Kazimierz Kowalski, Wojciech Tyran, Franciszek Tyran oraz Kazimierz Diskant (Dyszkant). Teren po byłym folwarku Buchwald obecnie zajmuje gospodarstwo pod numerem 7.. Zanim został rozparcelowany stanowił do lat trzydziestych XIX wieku osobną obok Colonii Buchwald jednostkę administracyjną pod nazwą Vorwerk BuchwaldWBC. Amtblatt der Koniglichen Regierung zu Posen 1833 (31). Kolonia Buchwald oraz Vorwerk Buchwald należałyb do okręgu wujtowskiego w Szlachcinie..

W 1842 roku na wschodnich ziemiach Murzynowa Kościelnego, które należały do właścicielki Winnej Góry nastąpiło osadzenie włościan pochodzących z tej miejscowości, dla których wydzielono gospodarstwa o dość dużej powierzchni. Nowymi osadźcami byli: Stanisław Barczak, Wawrzyn Kowalewski, Wojciech Stasiak i Jan SzumigałaDaniel Mikulski ,,Historia Murzynowa Kościelnego” str. 83.. Obszar ten, zamieszkany przez polskich gospodarzy, powiększył wieś w kierunku południowym. MiejscowośćOgólna liczba ludnościLiczba ludności w 1921 rokuLiczba ewangelikówBukowy Las13843Mieczysławowo867

Szkoła Ewangelicka szkoła powszechna w Bukowym Lesie została założona w 1890 roku. Pomimo dość dużego okręgu szkolnego, uczęszczało do niej mało uczniów. Utrzymywana była w dużej mierze przez miejscową, niemiecką ludność oraz władze państwowe. W 1896 roku ze składek miejscowych Niemców, szkoła miała na utrzymanie około 6000 marek. Najwięcej płacili właściciele majątków ziemskich, którzy wykładali około 40% potrzebnych funduszy. Oczywiście państwo pruskie dotowało ewangelickie szkoły, co przekładało się na fakt, że nie tylko można było placówkę oświatową utrzymać, ale nawet rozwinąć. Największą inwestycją było wybudowanie nowego budynku szkoły i stodoły z oborą w 1912 roku. Budynek gospodarczy był potrzebny ponieważ szkoła posiadała majątek o powierzchni 1,5 ha gruntów ornych i 0,05 ha łąki z drzewami owocowymi.  Już w 1906 roku zgłoszono zapotrzebowanie na maszt flagowy, liny konopne i trampolinę. W 1905 roku biblioteka szkolna posiadała 54 woluminy. Z biegiem lat księgozbiór się wzbogacał. Największy stan osiągnął w 1914 roku z liczbą 75 woluminów.APP. Ewangelische Schule zu Buchwald. Lata 1890 – 1905. Sygnatura 73

Na przestrzeni lat w szkole w Bukowym Lesie pracowało wielu nauczycieli. Za czasów pruskich byli to tylko i wyłącznie Niemcy. Od 1890 roku naukę prowadził nauczyciel Ernest Mertner, następnie od 1898 Georg Ueberle. W 1901 roku posadę nauczycielską objął Wihelm Abendroth. Od 1906 roku zmienił go Georg Adam. Ostatnim niemieckim nauczycielem był od 1910 roku Emil Meister.APP. Ewangelische Schule zu Buchwald. Lata 1890 – 1905. Sygnatura 73

Statystyka ewangelickiej szkoły w Bukowym LesieAPP. Ewangelische Schule zu Buchwald. Lata 1890 – 1905. Sygnatura 73 Okręg szkolny BuchwaldLata nauki szkolnej1890

/911891

/921894

/951897

/981898

/991899

/001900

/011901 /021902 /031903 /041904 /05Łączna liczba uczniów

24

18

24

23

22

20

20

24

25

26

22Buchwald (Bukowy Las)

15

12

9

14

10

12

b.d

b.d

13

11

11Mieczysławowo132233b.db.d232Bardo111122b.db.d354KsiążnoOd 1902 roku obowiązywała nowa nazwa miejscowości - Schöndorf429643b.db.d775Zberki3-3-3-b.db.d--- Statystyka ewangelickiej szkoły w Bukowym LesieAPP. Ewangelische Schule zu Buchwald. Lata 1905 – 1917. Sygnatura 74 Okręg szkolny BuchwaldLata nauki szkolnej1905 /061906 /071907 /081908 /091909 /101910 /111911 /121913 /141914 /151915 /16Łączna liczba uczniów

19

19

21

21

23

25

25

28

22

21Buchwald (Bukowy Las)

11

14

16

16

17

19

21

18

13

15Mieczysławowo5223343652Bardo211-11-344Schöndorf12222111--Zberki---------- Ilość godzin lekcyjnych w ewangelickiej szkole w Bukowym Lesie w roku szkolnym 1914 -1915APP. Ewangelische schule zu Buchwald 1905-1917. Sygnatura 74. PrzedmiotyWyższy poziom (Oberstufe)Środkowy etap (Rittelstufe)Niższy poziom (Unterstufe)Religia (Religion)222Niemiecki (Deutch)334Rachunki (Rechnen)222Odkrycia ziemi (Erdfunde)1 1-Fabuła (Geschichte) W czasach pruskich samorząd rady szkolnej wybierano na okres 6 lat. Poza sołtysem wsi Łopatką cała rada szkolna złożona była z Niemców. Ze względu na fakt, że była to szkoła niemieckich ewangelików członkami gminy szkolnej, a co za tym idzie fundatorami byli zamożniejsi Niemcy.APP. Ewangelische schule zu Buchwald 1905-1917. Sygnatura 74.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości i zmianie charakteru szkoły z ewangelickiej na katolicką posadę nauczycielską objęła dziewiętnastoletnia Aniela Trocholepsza, która uczyła dzieci do momentu zamknięcia szkoły w czerwcu 1926 roku.AAP. Akta szkoły Bukowylas. Sygnatura 12

Od roku 1919/20 szkołę czekały duże zmiany. Sala lekcyjna, która do tej pory była również kaplicą ewangelicką, od teraz przeznaczona była dla polskich, katolickich dzieci. Oczywiście niemieckie dzieci również mogły się w niej uczyć, ale już po polsku.  Należało wyposażyć szkołę w polskie książki, co było bardzo trudne i kosztowne. W 1921 roku szkolna biblioteka posiadała zaledwie 18 woluminów. Z każdym kolejnym rokiem było ich coraz więcej, aby w połowie lat dwudziestych osiągnąć ilość 34 woluminów.AAP. Akta szkoły Bukowylas. Sygnatura 12

W momencie przejęcia szkoły przez polskie władze, należało wyposażyć placówkę w nowe pomoce naukowe, głównie obrazy i mapy, których ilość według spisu z 1924 roku została oszacowana na 48. Oprócz obrazów religijnych, szkoła posiadała jeszcze 16 innych pomagających w zajęciach z j. polskiego oraz historii.AAP. Akta szkoły Bukowylas. Sygnatura 12

Nowa rada szkolna zmieniła się pod względem narodowościowym. Właściciel Zberek nadal płacił na utrzymanie szkoły, choć nie zasiadał już w jej radzie. Ze Zberek, które oficjalnie należały do okręgu szkolnego w Bukowym Lesie nie uczęszczał żaden uczeń. Z czasem rodziło to wiele pytań jak należy rozwiązać ten problem. W nowej radzie szkoły powszechnej członkami dozoru szkolnego zostali gospodarze: Jan Kaszuba z Bukowego Lasu,  Wiktor Heinze i Stanisław Szczepański z Mieczysławowa. Rachmistrzem szkolnym został Stanisław Baranowski (od 1923 roku Feliks Maćkowiak), który był również sołtysem Bukowego Lasu od 1921 roku. Przedstawicielami szkolnymi oraz ich zastępcami zostali gospodarze: Michał Jędrasiak z Mieczysławowa,  Andrzej Szumigała oraz Franciszek Adamski z Bukowego Lasu. Drugim zastępcą przedstawicieli szkolnych został Franciszek Mężyński z Mieczysławowa.AAP. Akta szkoły Bukowylas. Sygnatura 12

Statystyka Katolickiej szkoły powszechnej w Bukowym LesieAAP. Akta szkoły Bukowylas. Sygnatura 12 Okręg szkolny BukowylasLata nauki szkolnej1920/ 211922/ 221922/ 231923/ 241924/ 251925/ 26Łączna liczba uczniów (w tym ewangelików*)

43 (8*)

42 (8*)

38

37

37 (1*)

34 (2*)Bukowylas24 (7*)23 (7*)162226 (1*)22 (1*)Mieczysławowo19 (1*)19 (1*)22151112 (1*)Zberki------ Ze względu na małą liczbę uczniów działalność szkoły została zawieszona – pomieszczenia szkolne wynajęto z zastrzeżeniem, aby nie przerabiać ich w sposób uniemożliwiający łatwe odtworzenie sal lekcyjnych. Dzieci z okręgu Bukowy Las trafiły do szkół w Bardzie i Murzynowie Kościelnym. Z czasem okazało się, że działalność szkoły nie zostanie wznowiona, a budynek zaczął pełnić funkcje świetlicy wiejskiej oraz mieszkaniową.AAP. Akta szkoły Bukowylas. Sygnatura 12

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Dominowo (gmina)