Mazama (Mazama) – rodzaj ssaków z podrodziny saren (Capreolinae) w obrębie rodziny jeleniowatych (Cervidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Południowej.
Morfologia Długość ciała 70–145 cm, długość ogona 6–16 cm, wysokość w kłębie 38–80 cm; masa ciała 8–65 kg. Sierść gładka koloru rudobrązowego. Poroże krótkie, o długości 3–12 cm, nierozgałęzione. Mazamy mają łukowato wygięty grzbiet i zad wyższy od kłębu.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1817 roku francusko-amerykański przyrodnik Constantine Samuel Rafinesque w artykule zatytułowanym Nowe gatunki ssaków w notatkach do „(Tableau methodique des Mammiferes)” tabeli metodycznej ssaków autorstwa D. Desmaresta w 24. i ostatnim tomie francuskiego Nowego słownika historii naturalnej, opublikowanym na łamach „The American Monthly Magazine and Critical Review”. Rafinesque wymienił dwa gatunki – Mazama pita (= Moschus americanus ) i Mazama bira (= Cervus gouazoubira ) – z których gatunkiem typowym był (późniejsze oznaczenie) Mazama pita (= Moschus americanus ).
Etymologia Mazama: meksykańskie nazwy mazame, magame lub teuthlamacame użyte przez Hernándeza (Nova plantarum, animalium et mineralium Mexicanorum historia wydane w 1651 roku) na opisanie niektórych meksykańskich kopytnych. Coassus: ‘jeleń’, od ‘jeleń’. Gatunek typowy: Gray wymienił dwa gatunki – Cervus rufus i Cervus nemorivagus – nie wskazując gatunku typowego. Homelaphus: gr. ὁμως homōs ‘podobny, taki sam’; ελαφος elaphos ‘jeleń’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Homelaphus inornatus (= Moschus americanus ). Doryceros (Doratoceros): gr. δορυ doru, δορατος doratos ‘włócznia’; κερας keras, κερατος keratos ‘róg’. Gatunek typowy: Fitzinger wymienił dwa gatunki – Cervus nemorivagus i Cervus tschudiiPodgatunek M. nemorivagus. – nie wskazując gatunku typowego. Nanelaphus: gr. νανος nanos ‘karzeł’; ελαφος elaphos ‘jeleń’. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie): Nanelaphus namby (= Moschus americanus ). Azarina: gen. bryg. Félix Manuel de Azara (1746–1821), hiszpański oficer, inżynier, kartograf, komisarz graniczny na granicy Paragwaju i Brazylii w latach 1781–1801, przyrodnik. Gatunek typowy: Larrañaga nie wskazał gatunku typowego.
Podział systematyczny Dane mitochondrialne sugerują, że Mazama jest wysoce parafiletyczna. Na podstawie danych molekularnych Mazama pandora została przeniesiona do Odocoileus, Mazama nemorivaga do Passalites natomiast Mazama gouazoupira i Mazama chunyi do Subulo. W takim ujęciu do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxMazama americana(Erxleben, 1777)mazama rudagatunek monotypowyKolumbia, Wenezuela, Ekwador, Peru, Gujana, Surinam, Gujana Francuska, Brazylia oraz Trynidad i Tobago (Trynidad, niedawno wytępiony na Tobago); zakres wysokości: 0–1000 m n.p.m.DC: 90–145 cmDO: 12–16 cmMC: 30–65 kgcentruj|150pxMazama rufa(Illiger, 1815)gatunek monotypowyBrazylia, Paragwaj i północna ArgentynaDC: 51,5–100 cmDO: 6,5–17,5 cmMC: 6,7–47 kgcentruj|150pxMazama nanus(Hensel, 1872)mazama małagatunek monotypowypołudniowo-wschodnia Brazylia, południowo-wschodni Paragwaj i północna ArgentynaDC: około 70 cmDO: 9–12 cmMC: 14–16 kgcentruj|150pxMazama jucundaO. Thomas, 1896mazama parańskagatunek monotypowyendemit Brazylii: południowo-wschodnie São Paulo i północno-wschodnia Parana; zakres wysokości: do 1200 m n.p.m.DC: około 85 cmDO: 11–14 cmMC: około 25 kgcentruj|150pxMazama temama(Kerr, 1792)mazama środkowoamerykańska3 podgatunkipołudniowy Meksyk (na południe od Tamaulipas), Gwatemala i Belize do Salwadoru; zakres wysokości: do 2800 m n.p.m.DC: 80–110 cmDO: 10–14 cmMC: 12–32 kgcentruj|150pxMazama tschudii(J.A. Wagner, 1855)gatunek monotypowyendemit Peru: północno-zachodnie Andy w Lambayeque; zakres wysokości: około 1500 m n.p.m.DC: około 97 cmDO: około 7,5 cmMC: około 13,6 kgMazama reperticiaE.A. Goldman, 1913gatunek monotypowyNikaragua, Kostaryka i PanamaDC: około 111 cmDO: około 13 cmMC: brak danychMazama zettaO. Thomas, 1913gatunek monotypowyKolumbia i Ekwador; być może Wenezuela; zakres wysokości: 1600–1950 m n.p.m.DC: około 118 cmDO: około 18 cmMC: 19,9–22,3 kg Kategorie IUCN: – gatunek narażony, – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano również gatunki wymarłe z Ameryki Południowej: Mazama entrerriana (miocen). Mazama mesolithica (holocen).
Uwagi
Przypisy Nazwy zwyczajowe za:
Bibliografia
Kategoria:Jeleniowate Kategoria:Taksony opisane przez Constantine’a Samuela Rafinesque’a