thumb|Tereny działań bojowych Pułku w latach 1919–1920 thumb|Walki polsko-ukraińskie szwadron karabinów maszynowych nad Strypą thumb|Pomnik upamiętniający bitwę pod Komarowem thumb|Oficerowie i podoficerowie 14. Pułku Ułanów Jazłowieckich; 1921 r. thumb|Rocznica bitwy pod Racławicami – 14 puł. podczas uroczystości we Lwowie 26 kwietnia 1927 thumb|Wręczenie prezydentowi RP Ignacemu Mościckiemu odznaki pułkowej przez delegację 14 puł. 7 czerwca 1933 thumb|Warta przed pomnikiem ku czci poległych żołnierzy 14 puł. we Lwowie; lipiec 1933 14 Pułk Ułanów Jazłowieckich (14 puł.) – oddział kawalerii Wojska Polskiego II RP.

Święto pułku: od 1926 roku 11 lipca (rocznica bitwy pod Jazłowcem w 1919), wcześniej 8 grudnia (święto NMP Jazłowieckiej)

Miejsce postoju: garnizon Lwów.

Pułk w walkach o niepodległość i granice Powstanie pułku i walki na obczyźnie Zalążkiem pułku był utworzony w lutym 1918 w mołdawskiej miejscowości Ungheni szwadron polski, skupiający Polaków służących wcześniej w armii rosyjskiej. Na jego czele stanął oficer artylerii kpt. Henryk Szmidt. Jedynym oficerem kawalerii w oddziale był zastępca dowódcy ppor. Edward Godlewski. Po nieudanej próbie dołączenia do II Korpusu Polskiego, w obliczu groźby rozbrojenia przez Niemców, szwadron dołączył do 2 pułku konnego rosyjskiej Armii Ochotniczej, zachowując jednak polskie oznaki i komendę. Wraz z „białymi” oddziałami szwadron przeszedł na Kubań w południowej Rosji i brał udział w walkach z bolszewikami m.in. pod Tarhową, Wielikokniażeską, Jekaterynodarem, Biełoglinną i Tichoriecką. W połowie sierpnia 1918 szwadron, mocą umowy pomiędzy dowódcą rosyjskiej Armii Ochotniczej i generałem Lucjanem Żeligowskim, podporządkowany został tworzącym się na Kubaniu oddziałom polskim. Wkrótce szwadron zreorganizowano jako dwuszwadronowy dywizjon, którego dowódcą został we wrześniu mjr Konstanty Plisowski. W październiku 1918 został zorganizowany trzeci szwadron (oficerski), a oddział oficjalnie przyjął nazwę: "Dywizjon jazdy przy 4 Dywizji Strzelców Polskich". W drugiej połowie stycznia 1919 dywizjon przewieziony został drogą morską do Odessy na Ukrainie. Tam przyjął licznych ochotników i został rozwinięty w pułk ułanów 1 Dywizji Jazdy pod dowództwem majora Plisowskiego. Oddział liczył 98 oficerów oraz 530 podoficerów i ułanów w czterech szwadronach liniowych, szwadronie karabinów maszynowych i plutonie łączności. 1 szwadron pułku walczył u boku wojsk francuskich, greckich i „białych” rosyjskich z bolszewikami w okolicach Odessy i pod Tyraspolem. W kwietniu siły koalicyjne opuściły Odessę, odchodząc do Besarabii w Rumunii. Polacy osłaniali odwrót sojuszników, a pułk ułanów przekroczył graniczny Dniestr jako ostatni. Po dwumiesięcznym pobycie w Besarabii, 15 czerwca 1919 niedaleko Śniatynia pułk ułanów przekroczył granicę rumuńską i przybył do Polski.

Walki w Polsce

Z końcem czerwca pułk rozpoczął działania zbrojne w Małopolsce Wschodniej przeciwko oddziałom ukraińskim. Ułani walczyli nad Złotą Lipą, pod Sokołowem i nad Strypą. W dniach: 11 do 13 lipca 1919 pułk, w ciężkim boju pod Jazłowcem, odparł atakujące oddziały ukraińskie (łącznie w sile dwóch i pół brygady) i nie dopuścił wroga do klasztoru Sióstr Niepokalanek w JazłowcuPułk otrzymał zadanie: Z brzaskiem dnia 11 lipca rozbić nieprzyjaciela zebranego pod Jazłowcem, poczem umocnić się na wzgórzach między rzekami Strypą a Dżuryn. Drobiazgowy opis bitwy, wymieniający parę miejscowości pod Jazłowcem, nie wspomina o obronie klasztoru.. Po tym wydarzeniu NMP Jazłowiecka została patronką pułku, który przyjął nazwę Jazłowiecki. W dowód wdzięczności za uratowanie przed Ukraińcami, wychowanki SS Niepokalanek z Jazłowca ufundowały pułkowi sztandar. Po wyparciu wojsk ukraińskich za Zbrucz, pułk przeszedł na Wołyń, by walczyć z bolszewikami.

Numer „14” otrzymał w sierpniu 1919 wraz z oficjalnym zatwierdzeniem nazwy. Brał udział w kampanii 1920, w ramach której uczestniczył w zagonie na Koziatyn, wyprawie kijowskiej oraz bitwie pod Komarowem. Obsada personalna pułku w 1920StanowiskoStopień, imię i nazwiskoDowódcamjr Jerzy Bardziński (ranny 19 VIII)rtm. Piotr Massalski (od 19 VIII)rtm. Michał Belina-Prażmowski (od 27 VIII)płk Sergiusz Zahorski (od 12 IX)Oficer łącznościpchor. KnedleckiLekarz weterynariipor. lek. wet. Julian KochanowskiDowódca dywizjonurtm. Aleksander SędzimirDowódca 1 szwadronuppor. Walery JanuszewskiDowódca plutonuppor, Franciszek SkibińskiDowódca plutonupchor. Władysław NowackiDowódca 2 szwadronupor. Kazimierz PlisowskiDowódca 3 szwadronupor. Witold MosiewiczDowódca plutonupor. Józef DuszyńskiDowódca 4 szwadronupor. Edward Godlewskipor. Czesław Jakubowski († 9 X)ppor. Franciszek SkibińskiDowódca plutonuppor. Walery JanuszewskiDowódca plutonuppor. Aleksander KwiatkowskiDowódca plutonuppor. Franciszek SkibińskiDowódca plutonupchor. Stanisław KostkiewiczDowódca szwadronu kmppor. Karol WisłouchDowódca plutonupchor. Jerzy LipińskiDowódca szwadronu technicznegopor. Protasowickippor. Michał MalczewskiDowódca plutonuppor. Leszek PawłowskiOficer pułkupor. Edward Dunin-BorkowskiOficer pułkupor. Franciszek RaciborskiOficer pułkuppor. Feliks RadyszkiewiczOficer pułkupchor. Tadeusz MaciejowskiOficer pułkupchor. Józef Piotrowski († 19 VIII)Oficer pułkupchor. Włodzimierz SzyldOficer pułkurtm, Kazimierz Duchnowski 14 sierpnia 1920, podczas bitwy 1 Dywizji Jazdy płk. Juliusza Rómmla pod Chołojowem z oddziałami 1 Armii Konnej Siemiona Budionnego, 14 pułk ułanów zajął stanowiska na lewym skrzydle dywizji pod Niestanicami. Zadaniem 14 pułku ułanów było osłonić lewe skrzydło dywizji, broniąc północnego i wschodniego skraju Niestanic, umożliwić odejście na Dobrotwór północnej kolumny, trzymając wieś do chwili, kiedy straż tylna tej kolumny osiągnie linię drogi Niestanice – Zalesie. Dowódca pułku mjr Jerzy Bardziński przyjął następujące ugrupowanie: spieszone 2 i 3 szwadrony obsadziły północny i wschodni skraj wsi, a szwadron techniczny skraj południowy. 1 szwadron por. Edwarda Dunina-Borkowskiego i 4 szwadron ppor. Edwarda Godlewskiego ześrodkowały się w centrum wsi i stanowiły odwód.

Od rana wioskę próbowały zdobyć oddziały 45 Dywizji Strzelców, atakując z kierunku Pawłowa, ale dobrze zorganizowana polska obrona była dla nich przeszkodą nie do pokonania. Około 14:00 oddziały sowieckiej 14 Dywizji Kawalerii dokonały włamania na prawym skrzydle obrony 1 Dywizji Jazdy i zdobyły Chołojów. W tym samym czasie 45 Dywizja Strzelców wznowiła natarcie na Niestanice. Także od strony Chołojowa ukazały się ławy kozackie, zagrażające tyłom pułku. W takim położeniu dowódca pułku wprowadził do walki odwodowe szwadrony. Te przeszły do szarży, a dołączył do nich szwadron techniczny. Szarża trzech polskich szwadronów odrzuciła nieprzyjaciela aż pod Pawłów.

W tym czasie, gdy kończył się bój pod Niestanicami, straż tylna kolumny północnej zdołała podejść do skrzyżowania grobli niestanickiej z drogą na Chołojów-Dobrotwór, a odwrót oddziałów na linię Bugu ubezpieczał 8 pułk ułanów. Wieczorem pułki dywizji osiągnęły rubież Bugu na odcinku Dobrotwór-Sielec Bieńków, zastając tam własne oddziały piechoty.

Pułk w walkach stracił ogółem (polegli, zmarli od ran i chorób) 11 oficerów i ponad 100 podoficerów i ułanów. Rany odniosło 31 oficerów, 273 podoficerów i ułanów.

Krzyżem Virtuti Militari V. klasy nagrodzono 83 żołnierzy pułku, Krzyżem Walecznych – 239 żołnierzy, w tym 24 czterokrotnie, 43 trzykrotnie i 122 dwukrotnie. Wśród odznaczonych Krzyżem Walecznych był wachm. Hipolit Grzegorzewski.

Mapy walk pułku

Kawalerowie Virtuti Militari 40x40px|left Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari za wojnę 1918–1920sztandar 14 Pułku Ułanów Jazłowieckichmjr Jerzy Bardzińskippor. Jerzy Berezowski (2504)rtm. Włodzimierz Bem de Cosbanpchor. Bolesław Boczkowskiplut. Franciszek Baranowiczś.p. ppor. Władysław Buderackirtm. Wiktor Czerniewiczppor. Witold Czaykowskiś.p. por. Edward Dunin-Borkowskirtm. Kazimierz Duchnowskist. uł. Franciszek Dobrowolskiś.p. ppor. Wacław Dąbrowskipchor. Stanisław Dzienisiewicz uł. Stanisław Dworzańskippor. Ryszard Garniewiczppor. Edward Józef Godlewskiś.p. wachm. Zenobiusz Granicznyst. wachm. Bronisław Gadzinwachm. Władysław Gwoździńskiuł. Antoni Grudzińskiplut. Franciszek Haczkowskikpr. Tadeusz Imachpor. Janusz Ilińskiplut. Feliks Jarockiplut. Szymon Jadzewiczś.p. por. Czesław Jakubowskikpr. Jan Kruszyńskiplut. Henryk Kościuszkoppor. Aleksander Kwiatkowskipchor. Stanisław Kostkiewiczst. uł. Kazimierz Kuźmiński kpr. Marian Ludwiczakplut. Jan Lipniewskirtm. Piotr Massalskikpr. Władysław Moychokpr. Antoni Mikołajczykpor. Witold Mosiewiczwachm. Tadeusz Maciejowskiwachm. Bronisław Małekwachm. Julian Matasowuł. Aleksander Madejskipchor. Władysław Nowacki kpr. Wacław (2518)por. Karol Olszowskiwachm. Mikołaj Oksza-Czechawskipłk Konstanty Plisowskiś.p. kpt. art. Michał Belina-Prażmowskirtm. Kazimierz Plisowskist. uł. Józef Pazderś.p. por. Dymitr Pedachowskiś.p. pchor. Józef Piotrowskipor. Józef Poznańskiś.p. plut. Stanisław Pecnerpor. Franciszek Raciborskiplut. Leon Rybickiuł. Michał Rosenfeldś.p. ppor. Feliks Radyszkiewiczrtm. Modest Romiszewskimjr Mieczysław Rożałowskipchor. Tadeusz Radzymińskiuł. Romuald Rybińskiś.p. ppor. Jerzy Skarbek-Rudzkipchor. Włodzimierz Schildpchor. Roman Siedleckiplut. Mieczysław Sienkiewiczst. uł. Czesław Strzeleckikpr. Antoni Szczerbińskikpr. Gwido Salomonppor. Franciszek Skibińskikpr. Leonard Siedleckiplut. Zygmunt Staniszewskikpr. Jerzy Strużyńskist. uł. Roman Trojanowskikpr. Antoni Tyjewskiplut. Kazimierz Wojtulewiczppor. Karol Wisłouchpor. Aleksander Wasilewskiś.p. por. Herald Westermarkplut. Władysław Wilczyńskiwachm. Eugeniusz Zarańskiuł. Zygmunt Zatońskikpr. Benedykt Zawinowskipor. Bohdan Zaremba (3930)

Pułk w okresie pokoju

thumb|Podolska BK w 1938

Koszary pułkowe W okresie pokoju pułk stacjonował we Lwowie, w poaustriackich Koszarach Dolnych przy ulicy Łyczakowskiej 74 i 103. Tu kwaterowała „kadra” pułku. Po wojnie polsko-bolszewickiej pułk wycofano nie do Lwowa, ale do Tomaszowa Lubelskiego i okolicznych miejscowości. Na początku kwietnia 1921 do „kadry” we Lwowie dołączył 2 szwadron, a rozkazem z 13 maja 1921 pozostałe szwadrony przeniesiono do poaustriackich zabudowań stadniny ogierów w Kołomyi oraz dwóch pobliskich wsi. Dodatkowo z oddziałów stacjonujących w Kołomyi wydzielono ponadetatowy, dwuplutonowy szwadron wykorzystywany do zadań asystencyjnych na Pokuciu. W tym czasie we Lwowie trwał remont przeznaczonych dla pułku Koszar Górnych przy ul. Łyczakowskiej 150–158. 1 listopada 1921 oddziały pułku zakwaterowane zostały w wyremontowanych koszarach, a w Koszarach Dolnych pozostały szwadrony: 2., 3. (w kompleksie pod nr. 74) i zapasowy (kompleks nr 103). Ułani mieli do dyspozycji dwie duże kryte ujeżdżalnie i obszerny przykoszarowy plac ćwiczeń. Na terenie Koszar Górnych 11 lipca 1933 odsłonięto pomnik poległych, projektu Wawrzyńca Dayczaka. Do czasów współczesnych (2020) zachowała się większość zabudowy obu kompleksów koszarowych we Lwowie. W byłych Koszarach Górnych część budynków pełni funkcje przemysłowe i handlowe. W Koszarach Dolnych przy ul. Łyczakowskiej 74 kwateruje (2020) Lwowski Oddział Straży Granicznej, a na posesji nr 103 wyburzono stajnie, ale zachował się budynek koszarowy – obecnie mieszkalny i biurowy. Zabudowania zakładu dr. Tarnawskiego w Kosowie istnieją do dziś w nie najlepszym stanie, choć ostatnio (2020) są sukcesywnie remontowane (ul. Kurortna – sanatorium „Kosów"). Dawna stadnina w Kołomyi „Ogiernia” (rejon ulic: O. Haleczko – K. Trylowskoho – O. Dowbusza) została nazwana Koszarami Dąbrowskiego i ostatecznie zajął ją I/11 pułku artylerii lekkiej. Po II wojnie światowej stacjonowały tu sowieckie wojska lotnicze. Obecnie (2020) krytą ujeżdżalnię i przyległe budynki zajmuje klub piłkarski. Inne obiekty (2018) były nieużytkowane. Podległość