Trabanci, nazywani też w I Rzeczypospolitej drabantami i zausznikami – formacja wojskowa będąca strażą przyboczną wyższych oficerów.

Pierwotnie, w XIV-XVI wieku uzbrojeni w halabardy żołnierze najemni przeznaczeni do szturmów miast i twierdz, z czasem stali się rodzajem gwardii honorowej, przekształconej w gwardyjskie oddziały liniowe. Oprócz dworów królewskich zatrudniani też na dworach możnowładców.

W Polsce rozpowszechnili się za czasów króla Zygmunta II Augusta, w Rosji w czasach Dymitra Samozwańca I, gdzie początkowo w skład oddziałów wchodzili Polacy. Wzorując się na Polakach, mieli ich u siebie także hetmani kozaccy. Wymieniani są też na dworze księcia Janusza Radziwiłła. W wielu krajach trabanci przekształcili się w gwardie.

Unikatowy rodzaj drabantów pojawił się w Szwecji za czasów Karola XII.

W Austrii drabanci istnieli od czasów cesarza Maksymiliana I, dotrwali jako gwardia honorowa aż do roku 1918.

Formację opisuje m.in. Henryk Sienkiewicz w Ogniem i mieczem [...] Zasiadł tedy książę pod baldachimem z aksamitu i gronostajów, na wyniosłem krześle, do tronu podobnem, którego podnóżek był blachą pozłocistą obity, za księciem zaś stał ksiądz Muchowiecki, sekretarz, marszałek kniaź Woronicz, pan Bogusław Maszkiewicz, dalej paziowie i dwunastu trabantów z halabardami, przybranych po hindusku;cyt. wg Henryk Sienkiewicz, Ogniem i mieczem, Wydawnictwo Zakładu Narodowego Imienia Ossolińskich, Lwów 1936, s. 106. oraz w Potopie. [...] Nisko w bramie był odwach i trabanci szkoccy straż tam trzymali, dla parady, nie dla obrony przeznaczoną. [...] Trabanci rozstawieni wzdłuż kamiennych poręczy pilnowali, aby nie było zbyt wielkiego tłoku, powtarzając co chwila: „Z wolna, mości panowie! z wolna!” – a tłum posuwał się lub zatrzymywał chwilami, gdy trabant zagradzał drogę halabardą, aby idący naprzód mieli czas wejść do sali.

Zobacz też Drabanci Karola XII

Przypisy

Bibliografia Mała encyklopedia wojskowa, 1967, Wydanie I.

Kategoria:Wojsko I Rzeczypospolitej