Mojżesz Schorr

thumb|260px|Mojżesz Schorr po aresztowaniu przez NKWD 1940 Mojżesz Schorr (ur. 10 maja 1874 w Przemyślu, zm. 8 lipca 1941 w łagrze w miejscowości Posty w Uzbekistanie) – polski historyk orientalista pochodzenia żydowskiego, znawca prawa babilońskiego, semitolog, rabin, działacz polityczny, senator II RP IV kadencji, wiceprezydent B’nai B’rith, jeden z twórców historiografii polskich Żydów.

Życiorys Był synem bankiera Ozjasza Schorra i Estery z domu Friedman. Po ukończeniu Gimnazjum w Przemyślu w roku 1893 rozpoczął studia historyczne i filozoficzne na Uniwersytecie Wiedeńskim, jednocześnie uczęszczając do szkoły rabinackiej Israelitisch-Theologische Lehranstalt. Podczas studiów poznał i zaprzyjaźnił się z Maksymilianem Gumplowiczem, synem znanego socjologa Ludwika Gumplowicza, który po samobójczej śmierci syna zaopiekował się młodym Schorrem, doradzając mu studia w Polsce, które ten podjął w 1896 r. na Uniwersytecie Lwowskim.

W 1899 Mojżesz Schorr obronił pracę doktorską pod tytułem „Organizacja Żydów w Polsce”, a w 1900 uzyskał dyplom rabinacki. Osiadłszy we Lwowie, prowadził szeroko rozwiniętą pracę pedagogiczną i społeczną. W 1904 został prezesem Związku Nauczycieli Religii Mojżeszowej Szkół Ludowych i Średnich w Galicji, założył Wydział Opieki Towarzystwa dla Wspierania Żydowskiej Młodzieży Szkół Średnich, a w latach 1903–1905 był przewodniczącym Towarzystwa dla Szerzenia Oświaty wśród Żydów „Toynbeehale” we Lwowie.

Był członkiem Komisji Orientalistycznej przy Akademii Umiejętności od 1918.

Po przeniesieniu do Warszawy w 1923 został w 1925 profesorem Uniwersytetu Warszawskiego, należał do grona współtwórców stołecznego Instytutu Nauk Judaistycznych. Od 1923 był rabinem Wielkiej Synagogi na Tłomackiem w Warszawie, przy której organizował budowę Biblioteki Judaistycznej.

W 1935 Mojżesz Schorr został przez prezydenta Mościckiego powołany do Senatu. Chociaż wyznawał poglądy syjonistyczne, nie należał do żadnej partii politycznej. Angażował się w szeroko pojętą pracę humanitarną. Jako zwolennik osadnictwa w Palestynie, należał do kierownictwa Agencji Żydowskiej. Pełnił zaszczytną funkcję prezesa polskiego Towarzystwa Przyjaciół Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie, a w 1925 był honorowym gościem na ceremonii otwarcia uczelni. Przewodniczył także Żydowskiemu Komitetowi Emigracyjno-Kolonialnemu.

Tuż przed wybuchem wojny angażował się w obronę mniejszości żydowskiej przed bojkotem handlowym.

Po agresji ZSRR na Polskę został aresztowany przez NKWD i jako element społecznie niebezpieczny zesłany do łagru w Uzbekistanie. O uwolnienie Mojżesza Schorra bezskutecznie zabiegała ambasada USA, na prośbę generała Władysława Sikorskiego – Watykan oraz polska ambasada w ZSRR. Uczony zmarł 8 lipca 1941 r. Jego grób nie zachował się.

Jego córka, Felicja, w czerwcu 1929 r. wyszła za mąż za Maksymiliana Kona, syna głównego udziałowca „Widzewskiej Manufaktury” – Oskara Kona, podówczas jednego z najbogatszych ludzi w Polsce. Mieszkali w wilii, która zachowała się do dziś, przy ul. Konstytucyjnej 43c wraz z matką Maksa – Marią, pierwszą żoną Oskara KonaBolesław Leśmian, Recepta na miliony. Z dziejów rodu Konów. Wyd. 2; Wyd. „Kusiński-Łódź”, Łódź 2017..

Publikacje Organizacya Żydów w Polsce (od najdawniejszych czasów aż do r. 1772), Lwów, 1899 Żydzi w Przemyślu do końca XVIII wieku, Lwów, 1903 Państwo i społeczeństwo babilońskie w okresie t. zw. dynastyi Hamurabiego, około 2500-2000 przed Chrystusem, Lwów, 1906 Kodeks Hammurabiego, Kraków, 1907 Pomnik prawa staroassyryjskiego, z XIV w. przed Chr, Lwów, 1923 Stowarzyszenie humanitarne „Braterstwo B’nei-B’rith” w Warszawie 1922-1932, Warszawa, 1932 Modlitewnik. (Sydur). Sydur. Modlitewnik na wszystkie dni w roku oraz modlitwę za Rzeczpospolitą ułożoną przez prof. Schorra, Warszawa, 1936 (wspólnie z Samuelem Szenhakiem)

Bibliografia Księga jubileuszowa ku czci Prof. Dr. Mojżesza Schorra, Warszawa, 1935 Mojżesz Schorr i jego listy do Ludwika Gumplowicza, R. Żebrowski, Warszawa, 1994 Prof. Mojżesz Schorr, K. Pilarczyk, Warszawa, 1995 Prof. dr Mojżesz Schorr. Portret uczonego – badacza dziejów Żydów w Polsce, K. Pilarczyk (pod red. T. Jurka), Wrocław, 1996 Z badań nad lwowskim okresem działalności naukowej, dydaktycznej i społecznej Mojżesza Schorra, J. Chonigsman, W. Wierzbieniec (pod red. Jerzego Maternickiego), Rzeszów, 2004 Żydzi, A. Żbikowski, Wrocław, 2004 Księgi życia profesora Mojżesza Schorra, Warszawa, 2005 (Fundacja im. prof. Mojżesza Schorra) Profesor Mojżesz Schorr: ostatni rabin Wielkiej Synagogi, Warszawa, 2008 (Fundacja im. prof. Mojżesza Schorra) M. Prokopowicz: Żydzi polscy. Historie niezwykłe, Warszawa 2010, s. 291–293.

Przypisy

Linki zewnętrzne Fundacja im. prof. Mojżesza Schorra http://www.jewish.org.pl/polskie/slowo/schorr.html http://www.przemysl24.pl/ludzie/mojzesza-schorr.html http://www.jewishinstitute.org.pl/index.php?lang=pl&dzial=23 {foto.} Козловський С. Сходознавчі студії Мойсея Шорра у Львівському університеті / Сергій Козловський // ХІV сходознавчі читання ім. А. Кримського. Тези доповідей міжнародної наукової конференції. – Київ, Інститут сходознавства ім. А.Ю. Кримського НАН України, 2010. – С.87-88 Dzieła Mojżesza Schorra w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Polscy historycy starożytności Kategoria:Polscy orientaliści Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Rabini warszawscy Kategoria:Żydowscy parlamentarzyści II Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie II Rzeczypospolitej (nominacja prezydenta) Kategoria:Senatorowie IV kadencji (1935–1938) Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego we Lwowie Kategoria:Polskie ofiary represji stalinowskich Kategoria:Polacy i obywatele polscy – więźniowie radzieckich łagrów 1939–1941 Kategoria:Ofiary radzieckich łagrów Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Ludzie urodzeni w Przemyślu Kategoria:Urodzeni w 1874 Kategoria:Zmarli w 1941