thumb|Grób Majera Bałabana na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie Majer Samuel Bałaban (hebr. מאיר בלבן; ur. 20 lutego 1877 we Lwowie, zm. 26 grudnia 1942 w Warszawie) – polski historyk, orientalista i pedagog żydowskiego pochodzenia, rabin, jeden z najwybitniejszych badaczy dziejów Żydów w Polsce, współredaktor „Nowego Życia”.
Życiorys Urodził się w rodzinie Aleksandra i Matyldy z Mayerów.
W 1890 ze stopniem pierwszym ukończył klasę IVb w C. K. IV Gimnazjum we LwowieSprawozdanie Dyrektora C. K. IV Gimnazyum we Lwowie za rok szkolny 1890. Lwów, 1890, s. 120.. W latach 1895–1897 studiował prawo, a w latach 1902–1904 historię i filozofię na Uniwersytecie Lwowskim pod kierunkiem Szymona Aszkenazego. Doktorat obronił w 1904. Od roku szkolnego 1904/1905 jako zastępca nauczyciela uczył religii wyznania mojżeszowego w C. K. IV Gimnazjum we Lwowie, po czym w 1909/1910 został przeniesiony do C. K. VII Gimnazjum we Lwowie. Uczył religii mojżeszowej w Prywatnym Gimnazjum Zofii Strzałkowskiej we Lwowie. W 1911 ożenił się z Gizelą Alter.
W czasie I wojny światowej pełnił posługę rabina wojskowego w armii austriackiej na terenie Lublina. Po wojnie zamieszkał w Warszawie, gdzie był współzałożycielem i rektorem utworzonego z inicjatywy partii Mizrachi Seminarium Rabinicznego Tachkemoni (z hebr. Wiedza). Z pracy w seminarium zrezygnował w 1930 po konflikcie z Mojżeszem Sołowiejczykiem, który oskarżył Bałabana o negatywny wpływ na młodzież. W 1928 habilitował się na Uniwersytecie Warszawskim. Współtworzył Instytut Nauk Judaistycznych w Warszawie, którego był profesorem od 1928. Wykładał na Wolnej Wszechnicy Polskiej, w żydowskim gimnazjum Ascola, a od 1936 był profesorem Uniwersytetu Warszawskiego. Pracował także w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.
W 1940 został przesiedlony do getta warszawskiego, gdzie kierował Wydziałem Archiwalnym Judenratu. W 1941 został głównym rabinem synagogi Nożyków.
Zmarł w nieustalonych okolicznościach, według jednej z wersji popełnił samobójstwo. Jest pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 9, rząd 10)Grób Majera Bałabana w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie – tu jednak błędnie kwatera 10 rząd 1.
Twórczość Majer Bałaban był autorem kilkudziesięciu książek uchodzących za najważniejsze dzieła podejmujące tematykę kultury i obyczajów polskich Żydów, między innymi: 1903: Przegląd literatury historii Żydów w Polsce. 1904: Izak Nachmanowicz żyd lwowski XVI wieku. Studyum historyczne. 1906: Żydzi lwowscy na przełomie XVI i XVII wieku. (II wydanie w 1909) 1909: Dzielnica żydowska, jej dzieje i zabytki. 1914: Bagno głębokie. W. Sprawy i rzeczy ukraińskie. Materyały do dziejów kozaczyzny i hajdamaczyzny. 1916: Dzieje Żydów w Galicyji i w Rzeczypospolitej Krakowskiej 1772-1868. 1919: Die Judenstadt von Lublin. 1920: Z historii Żydów w Polsce. Szkice i studja. 1922: Rabin dr. Samuel Abraham Poznański (1864-1921). Szkic biograficzny. 1925: Historia i literatura żydowska, ze szczególnym uwzględnieniem historii Żydów w Polsce. 1927: Bóżnice obronne na wschodnich kresach Rzeczypospolitej. 1927: Studja historyczne. 1928: Kiedy i skąd przybyli Żydzi do Polski. 1929: Zabytki historyczne Żydów w Polsce. 1930: Żydzi w Polsce. 1931: Historia Żydów w Krakowie i na Kazimierzu 1304-1655. T.1, T.2 (II wydanie w 1936) 1932: Z zagadnień ustrojowych żydostwa polskiego. 1938: Żydzi w powstaniu 1863 r.
Autor biogramów w Polskim Słowniku Biograficznym (Cwi Hirsz Askenazy, Salomon Askenazy, t. 1, 1935).
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Majer Bałaban – wykaz publikacji w LitDok Bibliografia Historii Europy Środkowowschodniej, Herder-Institut (Marburg)
Majer Bałaban (1877 - 1942) Prace Majera Bałabana w serwisie Polona.pl
Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Galicyjscy nauczyciele Kategoria:Nauczyciele związani ze Lwowem Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy orientaliści Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Rabini warszawscy Kategoria:Urzędnicy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Współpracownicy Polskiego Słownika Biograficznego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wolnej Wszechnicy Polskiej Kategoria:Mieszkańcy getta warszawskiego Kategoria:Członkowie Judenratów Kategoria:Polscy Żydzi zamordowani podczas Zagłady Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Pochowani na cmentarzu żydowskim na Woli w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1877 Kategoria:Zmarli w 1942