Sahelanthropus tchadensis – wymarły gatunek ssaka człekokształtnego. Żył około 7 mln lat temu (górny miocen) w Środkowej Afryce. Czaszki tych istot odnaleziono w latach 2001–2002 w okolicach jeziora Czad. Wyglądają one podobnie do ludzkich: płaska twarz, podobne uzębienie, jedynie znacznie mniejsza puszka mózgowa i szerszy rozstaw oczodołów.

Teoria ewolucji Istnieją różne teorie ewolucji Sahelanthropus tchadensis. Mógł on być przodkiem dzisiejszych małp człekokształtnych lub też jednym z najwcześniejszych ludzi. Można go też uznać za wspólnego przodka ludzi i szympansów.

Opis thumb|Miejsce odkrycia Holotypem jest okaz TM-266-01-060-1, odnaleziony na stanowisku Tolros-Menalla 266, na pustyni Djurab w Czadzie. Cechy charakterystyczne to: ortognatyczna twarz (cecha bardzo progresywna), duży i ciągły wał nadoczodołowy, obecność małego grzebienia kostnego na szczycie czaszki, do którego przyczepione były mięśnie szczęk, duże zwężenie zaoczodołowe, wąski U-kształtny łuk zębodołowy i duży grzebień karkowy na potylicy, do którego przyczepione były mięśnie karku.

Sahelpithecus? Według Milforda H. Wolpoffa, Brigitte Senut i Martina Pickforda zwierzę to jest jedną z mioceńskich małp człekokształtnych, których ewolucja nie miała nic wspólnego z linią homininów, a jest jedynie dowodem ogromnej zmienności wśród małpiej linii rodowej.

Badacze ci wskazują na takie cechy, jak szerokość kłów w zakresie zmienności kłów szympansa i goryla (u samicy), pasmo starcia szkliwa wzdłuż tylnego brzegu sygnalizujące obecność kompleksu tnącego oraz silnie rozbudowany grzebień karkowy (jak u goryli). Michel Brunet (odkrywca) twierdzi, że to najstarszy przedstawiciel hominidów i argumentuje, że na podstawie samych pomiarów niczego nie można dowieść. Ważna jest wielkość względna, a nie bezwzględna i proporcje przedtrzonowców i trzonowców, które są charakterystyczne dla późniejszych hominidów. Budowa kła świadczy o braku kompleksu tnącego (zła interpretacja ekspozycji zębiny), bowiem krawędź tylna jest nieostra, a duży i ciągły wał nadoczodołowy stanowi odpowiedź na naprężenia związane z funkcjonowaniem przednich zębów.

Dwunożność W styczniu 2026 na łamach czasopisma „” ukazał się artykuł, w którym naukowcy z Nowego Jorku, Chicago i Seattle dowodzą, że sahelantrop poruszał się w pozycji wyprostowanej. Uczeni zidentyfikowali u tego gatunku udowy guzek kostny, do którego było przyczepione więzadło biodrowo-udowe. Jest ono niezbędne w ludzkim organizmie do poruszania się w pozycji wyprostowanej. Stanowi to istotny dowód na dwunożny chód u sahelantropa. Dodatkowym dowodem na dwunożność sahelantropa jest stosunkowo długa kość udowa w zestawieniu z kością łokciową, co zapewniało wczesnym homininom oszczędność energii podczas chodzenia na dwóch nogach w porównaniu z szympansami o zgiętych biodrach. Znaleziono też u niego inne cechy świadczące o przyjmowaniu pozycji wyprostowanej. Według autorów artykułu wyniki ich badań wskazują, że Sahelanthropus był wczesnym dwunożnym zwierzęciem, które wyewoluowało 7 milionów lat temu z mioceńskiego małpiego przodka, podobnego do szympansów.

Zobacz też Orrorin

Przypisy

Bibliografia Errata:

M.H. Wolpoff et al. (2006) An Ape or „the” Ape: Is the Toumaï Cranium TM 266 a Hominid?, PaleoAnthropology 2006 36–50. PDF fulltext (ang.)

Kategoria:Ssaki miocenu Kategoria:Wymarłe człowiekowate Kategoria:Wymarłe ssaki Afryki Kategoria:Homininae Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 2002 roku