Zbójnik ciemny, zbójnik (Caenolestes fuliginosus) – gatunek ssaka z rodziny zbójnikowatych (Caenolestidae).
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1863 roku brytyjski zoolog Robert Fisher Tomes nadając mu nazwę Hyracodon fuliginosus. Miejsce typowe według oryginalnego oznaczenia to Ekwador; w 1987 roku niemiecki teriolog Johannes Bublitz uściślił miejsce typowe do prawdopodobnie Pallatangi (), na południe od szczytu Chimborazo chociaż dokładne lokalizacja miejsce typowego jest niepewne. Holotyp to młodociany osobnik o nieokreślonej płci o sygnaturze BMNH 7.1.1.191 z kolekcji Muzeum Historii Naturalnej w Londynie; odłowiony przez brytyjskiego zoologa Louisa Frasera; neotyp (dorosły osobnik, sygnatura AMNH 64442, Amerykańskie Muzeum Historii Naturalnej) wyznaczony przez Bublitza jest nieważny.
Filogenetyczne umiejscowienie w obrębie rodzaju niepewne, ale analiza oparta na ograniczonych danych aminokwasowych sugeruje pokrewieństwo z C. convelatus. Rozpoznano trzy podgatunki. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają trzy podgatunki. Podstawowe dane taksonomiczne podgatunków (oprócz nominatywnego) przedstawia poniższa tabelka:
Podgatunek Oryginalna nazwa Autor i rok opisu Miejsce typowe HolotypC. f. centralisCaenolestes fuliginosus centralisBublitz, 1987Río Termales ()m na wysokości 2700 m n.p.m., Kolumbia.Dorosły samiec (sygnatura FMNH 70825, Muzeum Historii Naturalnej w Chicago), odłowiony 31 stycznia 1951 roku przez Philipa Hershkovitza.C. f. obscurusCaenolestes obscurusO. Thomas, 1895Bogota (), Cundinamarca, Kolumbia.Skóra dorosłego samca (sygnatura BMNH 96.1.7.1, Muzeum Historii Naturalnej w Londynie), odłowiony 7 maja 1895 roku przez G.D. Childa.
Etymologia Caenolestes: kainos ‘nowy, świeży’; ληστης lestes ‘rozbójnik, bandyta’, od λῃστευω lēisteuō ‘grabić, łupić’. fuliginosus: nowołac. fuliginosus ‘okopcony, pokryty sadzą’, od , fuliginis ‘sadza’. centralis: łac. centralis, centrale ‘środkowy, ze środka’, od centrum ‘środkowy punkt, środek’, od gr. κεντρον kentron ‘ostry punkt’. obscurus: łac. obscurus ‘ciemny, mroczny’.
Zasięg występowania Zbójnik ciemny występuje w zależności od podgatunku: C. fuliginosus fuliginosus – wyższe zalesione i bogate w paramo elewacje Andów w północnym i środkowym Ekwadorze. C. fuliginosus centralis – lasy i bogate w paramo zachodnie, środkowe i wschodnie pasma Andów w Kolumbii i skrajnie południowo-zachodniej Wenezueli (Táchira). C. fuliginosus obscurus – najwyraźniej ograniczony do okolic Bogoty.
Granice występowania każdego podgatunku w Kolumbii pozostają słabo poznane.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 9,6–13,4 cm, długość ogona 10,3–13,9 cm, długość tylnej stopy 2–2,8 cm; masa ciała 25–32 g. Ma krótką, brunatnoczarną futro. Głowa wydłużona, jak u szczura, oczy bardzo małe, uszy zaokrąglone, wystające ponad futrem. Ogon niechwytny, skąpo owłosiony. Długość głowy i tułowia 10,5-13,5 cm, tyle samo mierzy ogon. Dymorfizm płciowy jest wyraźnie zaznaczony – samce są znacznie cięższe od samic. Charakterystyczny dla zbójników jest brak torby lęgowej.
Ekologia Biologia i etologia tego gatunku są słabo poznane. Zbójniki mają słaby wzrok, ale dobrze rozwinięty słuch i węch. Odżywiają się bezkręgowcami (owady, pająki). Zamieszkują wysokości od 2135 do 4300 m n.p.m..
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC ( „najmniejszej troski”).
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Zbójnikowate Kategoria:Ssaki Ameryki Południowej