Bohdan Łepki (, ur. 9 listopada 1872 we wsi Krzyweńkie, zm. 21 lipca 1941 w Krakowie) – ukraiński prozaik, poeta i literaturoznawca, senator RP V kadencji.
Życiorys Był synem Sylwestra, wykształconego duchownego (absolwent filologii klasycznej i teologii na Uniwersytecie Lwowskim), jednocześnie pierwszego nauczyciela przyszłego pisarza, a później krytyka jego utworów. Łepki spędził dzieciństwo we wsi Krogulec, również w ówczesnym powiecie husiatyńskim, od 1878 mieszkał w Brzeżanach, gdzie ukończył C. K. Gimnazjum w Brzeżanach z wykładowym językiem polskim. To właśnie na czasy nauki w tej placówce przypadają jego pierwsze próby literackie. Po ukończeniu gimnazjum kontynuował naukę w wiedeńskiej Akademii Sztuk Pięknych, ale wkrótce przeniósł się na uniwersytet we Lwowie. Dużo pisał, udzielał się w studenckim stowarzyszeniu Watra (). Począwszy od 1895, jego utwory ukazywały się na łamach periodyków, m.in. „Diło” („”) i „Bukowyna” („”).
Podczas jednego z wakacyjnych pobytów u rodziców poznał Iwana Frankę. To spotkanie wywarło na nim ogromne wrażenie. W 1895 powrócił do Brzeżan, gdzie rozpoczął pracę w gimnazjum. Wówczas powstały wiersze i opowiadania: Stricza, Dla brata, W swit za oczi, Dywak () oraz tłumaczenia, studia nad twórczością Marii Konopnickiej, sztuka Za chlibom (), która została wystawiona przez teatr Ruśka Besida ().
Jednak życie w prowincjonalnym miasteczku nie sprzyjało rozwojowi jego talentu. W roku 1899 przeprowadził się do Krakowa, tętniącego życiem ośrodka nauki i kultury, gdzie rozpoczął pracę na Uniwersytecie Jagiellońskim. W tamtych czasach w Krakowie przebywała znaczna grupa ukraińskich twórców i z czasem dom Łepkiego stał się miejscem ich spotkań. Gościł często u siebie Wasyla Stefanyka, Ostapa Łuckiego, Bohdana Bojczuka. W sobotnie wieczory natomiast w czytelni Proswity () dyskutowali na tematy literackie. Łepki należał do lwowskiego ugrupowania poetyckiego Mołoda Muza i w tym środowisku nazywano go profesorem.
W Krakowie pracował nad swoimi zbiorami opowiadań, które ukazały się drukiem: Z seła (1898), Opowidannia, Szczasływa hodyna (1901), W hłuchim kuti (1903), Po dorozi żyttia (, 1905), Kydaju słowa (, 1911). Drukuje kolejne tomiki poezji: Striczky (1901), Łystky padyt’, Osiń (1902), Na czużyni (1904), Z hłybyn duszi (1905), Dla ideji (1911), Z-nad moria (, 1913) oraz studia literackie i tłumaczenia na język polski (m.in. Słowo o wyprawie Igora).
Po wybuchu I wojny światowej Łepki wyjechał do Wiednia, gdzie wraz z grupą znajomych z grupy Mołoda Muza drukował broszury i zbiory pieśni. W 1915 objęła go mobilizacja. Nie został wysłany na front, lecz skierowany do pracy kulturalno-wychowawczej w obozie jenieckim w Niemczech.
Po zakończeniu wojny powrócił do ojczyzny, ale wkrótce, w 1920, wyjechał do Berlina. Echa wydarzeń wojennych można odnaleźć w wielu utworach Łepkiego: Buria, Intermezzo, Weczir, Dzwony, Dusza, Swoji ().
W 1925 powrócił do Krakowa i został profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zmarł 21 lipca 1941 roku. Został pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera XXXIV-płd.-9). Utwory Łepkiego tłumaczono na polski, rosyjski, czeski, niemiecki, węgierski. mały|Grób prof. Bohdana Łepkiego na cmentarzu Rakowickim
Twórczość thumb|Tablica pamięci Bohdana Łepkiego, wmurowana w ścianę Instytutu Polonistyki UJ
Poezja Striczky (, 1901) Łystky padutʹ (, 1902) Osiń (, 1902) Na czużyni (, 1904) Z hłybyn duszi (, 1905) Nad rikoju (, 1905) Poezije, rozrado odynoka (, 1908) Dla ideji (, 1911) Tym, szczo polahły (, 1916) Dola (, 1917) Wybir wirsziw (, 1921) Slota (, 1926).
Opowiadania Z seła (, 1898) Z żyttia (, 1899) Szczasływa hodyna (, 1901) U hłuchim kuti (, 1903) Nowa zbirka (, 1903) W horach (, 1904) Kara (, 1905) Kydaju słowa (, 1911)
Powieści Pid tychyj weczir (, 1923) Sotnykiwna (, 1927) Zirka (, 1929) Wadym (, 1930) Wesełka nad pustyrem (, 1929) Krutiż (, 1941) cykl Mazepa () składający się z części: Motria (, 1926), Ne wbywaj (, 1926), Baturyn (, 1927) Połtawa – Nad Desnoju i Boji (, 1928-1929) Mazepa – powtórne wydanie (, 1955)
Wspomnienia Kazka mojoho żyttia (): Krehuleć (, 1936), Do Zarwanyci (, 1938), Bereżany (, 1941) oraz Try portrety (, 1937).
Opracowania naukowe Zarys literatury ukraińskiej. Podręcznik informacyjny, Warszawa – Kraków 1930
Przypisy
Bibliografia Ryszard Torzecki: Kwestia ukraińska w Polsce w latach 1923–1929. Kraków, 1989, . M. Ilnyćkyj: Łepkyj Bohdan Sylwestrowycz. W: Encykłopedija suczasnoji Ukrajiny. Т. 17 : Лег – Лощ. Kijów, 2016, (Т. 17) .
Linki zewnętrzne
Utwory B. Łepkiego w serwisie Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Ludzie związani z Brzeżanami Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Pisarze związani z Krakowem Kategoria:Ruch prometejski Kategoria:Senatorowie V kadencji (1938–1939) Kategoria:Ukraińscy krytycy literaccy Kategoria:Ukraińscy literaturoznawcy Kategoria:Ukraińscy parlamentarzyści II Rzeczypospolitej Kategoria:Ukraińscy poeci XX wieku Kategoria:Ukraińscy prozaicy XIX wieku Kategoria:Ukraińscy prozaicy XX wieku Kategoria:Ukraińscy wydawcy Kategoria:Urodzeni w 1872 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Zmarli w 1941 Kategoria:Ludzie urodzeni w Krzyweńkiem