mały|II LO im. St. Staszica – elewacja frontowa po remoncie (od zachodu) thumb|Widok szkoły nocą II Liceum ogólnokształcące im. Stanisława Staszica (pot. Staś) – publiczna szkoła średnia w Tarnowskich Górach
Historia
Prusy (1870–1922) Zaczątkiem obecnego II Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica w Tarnowskich Górach była założona przez miasto Szkoła Realna I stopnia (niem. Reaschule erster Ordnung zu Tarnowitz, z niemieckim językiem wykładowym) na poziomie gimnazjalnym, otwarta 28 kwietnia 1870 roku w pomieszczeniach szkoły górniczej przy ul. Gliwickiej 25. Początkowo szkoła liczyła 3 klasy z 97 uczniami i 8 nauczycieli. Ufundowano stypendia dla najbardziej pilnych w nauce i biednych uczniów. W dniu 22 marca 1874 roku odbyła się uroczystość otwarcia obszernego, nowoczesnego gmachu Szkoły Realnej, będącego siedzibą dzisiejszego II LO, który wzniesiono na Krakowskim Przemieściu, na parceli przekazanej przez miasto. Staraniem pierwszego dyrektora szkoły, dra Paula Wossidlo obok gmachu wzniesiono halę sportową z boiskiem szkolnym oraz urządzono dydaktyczny ogród botaniczny, alpinarium i małe arboretum. W 1875 roku w szkole uczyło się 219, a w 1886 roku 187 uczniów. W okresie Wielkanocy 1887 roku odbył się pierwszy w dziejach szkoły, miasta i powiatu egzamin dojrzałości (niem. Abitur) dla 3 uczniów. W 1882 roku szkoła została przekształcona w Gimnazjum Realne (niem. Realgymnasium zu Tarnowitz), którego celem było kształcenie przyszłych urzędników, adwokatów, lekarzy i nauczycieli. Uczniami płatnego gimnazjum byli katolicy, protestanci i żydzi. W 1883 roku do gimnazjum uczęszczało 165 uczniów. Po wielu latach starań gimnazjum 17 października 1891 roku uzyskała stałe subwencje państwowe, otrzymując jednocześnie nazwę Królewskiego Gimnazjum Realnego w Tarnowskich Górach (niem. Königliches Realgymnasium zu Tarnowitz). W latach 1870–1895 w szkole nauczało łącznie blisko 70 nauczycieli, spośród których 21 posiadało stopień naukowy doktora. Gimnazjum realizowało planowe nauczanie do I wojny światowej (do 1914 roku), kiedy nastąpiły okresowe przerwy w jej funkcjonowaniu, ponieważ w budynku umieszczono szpital wojskowy. W 1915 roku w szkole pobierało naukę 215 uczniów (133 katolików, 60 ewangelików i 22 żydów), spośród których 79 było spoza miasta. Po zakończeniu wojny powrócono do planowej działalności dydaktycznej jako Państwowe Gimnazjum Realne w Tarnowskich Górach (niem. Staatliche Realgymnasium zu Tarnowitz) kontynuując ją do czerwca 1922 roku, z przerwą od maja do lipca 1921 roku w okresie zajęcia miasta przez powstańców (III powstanie śląskie). Szkoła publikowała szczegółowe, coroczne, drukowane sprawozdania (pierwsze za rok szkolny 1870/71), przeznaczone dla rodziców uczniów, urzędów i sponsorów oraz monograficzne prace naukowe jej profesorów (19 do 1895 roku).
Pierwsi maturzyści (Wielkanoc 1877)
Georg Bohle, Paul Haase, Otto Schlesinger.
II Rzeczpospolita (1922–1939) Po przyłączeniu Tarnowskich Gór do Polski we wrześniu 1922 roku otwarto w budynku niemieckiej szkoły Państwowe Gimnazjum Męskie z polskim językiem wykładowym. Niezwykła skuteczność organizacyjna pierwszego polskiego dyrektora, ks. dra Aleksego Siary spowodowała, że tarnogórskie gimnazjum od Bożego Narodzenia, jako pierwsze w województwie śląskim, prowadziło naukę we wszystkich klasach (od I do VIII). W roku szkolnym 1926/1927 w gimnazjum, zarządzanym przez dyrektora Józefa Grzybowskiego, kształciło się 377 uczniów. Grono pedagogiczne tworzyło 17 nauczycieli: Alfons Brocki, Paweł Brocki, Karol Broniec, Alojzy Cebulski, dr Wilhelm Durynek, Stanisław Huza, Józef Jachimek, Józef Knosała, Franciszek Kruczała, Sylwio Mikucki, Jan Mrożek, Rudolf Nałęcki, Józef Piernikarczyk, Zygmunt Rutowski, Klemens Sadowski, Jan Salwiński, katecheta ks. Józef Ledwoń. Ubodzy uczniowie szkoły mieszkali w internacie szkoły, którym był Konwikt Biskupi przy ul. Powstańców 2. W 1929 roku nadano szkole pierwszego w jej dziejach patrona i nową nazwę: Państwowe Gimnazjum Męskie im. Księcia Jana II Opolskiego w Tarnowskich Górach. W 1931 roku w szkole pracowało 24 nauczycieli, spośród których 6 miało stopień naukowy doktora. W 1932 roku nastąpiła reorganizacja szkoły – przekształcono ją w czteroletnie gimnazjum ogólnokształcące i dwuletnie liceum typu humanistycznego i matematycznego. W 1938 roku szkoła otrzymała w nazwie numer „pierwsze”, tj. I Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Księcia Jana Opolskiego w Tarnowskich Górach. W czasie II wojny światowej w budynku szkoły mieściła się komenda policji niemieckiej. Część pomocy dydaktycznych i zbiorów biblioteki przekazano do niemieckiego gimnazjum mniejszościowego (dzisiejsza „Sorbona”), a część uległa zniszczeniu.
PRL i III Rzeczpospolita (od 1945) Bezpośrednio po wojnie budynek zajęły przejściowo różne urzędy, dlatego naukę w szkole wznowiono 17 marca 1945 roku. W 1960 roku liceum otrzymało nowego patrona – Stanisława Staszica, a w 1963 roku zostało szkołą koedukacyjną, otrzymując dzisiejszą nazwę – II Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica w Tarnowskich Górach. W 2011 roku budynek szkoły został wpisany do rejestru zabytków.
Kalendarium
1869–1922 1869 (11 maja) – Rada Miejska Tarnowskich Gór zadecydowała o budowie szkoły realnej, na której organizację i budowę zebrano 400.000 talarów od 14 fundatorów; promotorami założenia i budowy szkoły byli burmistrz Heinrich Engel i hrabia Guido Henckel von Donnersmarck ze Świerklańca 1869 (2. poł. roku) – powstał projekt architektoniczny Szkoły Realnej w Tarnowskich Górach autorstwa budowniczego Heinricha Herzoga (kamień węgielny położono i rozpoczęto budowę w 1870 roku, ale przerwano na 3 lata z powodu wojny francusko-pruskiej) 1870 (15 stycznia) – zatwierdzono statut miejskiej Szkoły Realnej I stopnia (niem. Realschule erster Ordnung zu Tarnowitz) 1870 (28 kwietnia) – uroczyście otwarto Szkołę Realną I stopnia z siedzibą w budynku Szkoły Górniczej przy ul. Gliwickiej 25 (z 97 uczniami w 3 klasach i 8 nauczycielami) 1872 – szkoła otrzymała dodatkowe pomieszczenia dydaktyczne w miejskiej szkole elementarnej 1873 (24 czerwca) – oddano pierwsze pomieszczenia klasowe w niewykończonym jeszcze nowym gmachu szkoły na Krakowskim Przedmieściu 1873 (18 czerwca) – zatwierdzono projekt przyszkolnej hali sportowej autorstwa Heinricha Herzoga 1874 (22 marca) – uroczyście otwarto i poświęcono nowy gmach szkoły (z halą gimnastyczną i boiskiem sportowym); uczyło się w niej wówczas 200 młodzieńców; poszczególne pomieszczenia były wtedy ogrzewane piecami wolnostojącymi, a oświetlenie sal było gazowe (w sąsiedztwie działała gazownia miejska) 1874 (24 listopada) – szkoła uzyskała status wyższego zakładu naukowego z prawem uruchomienia klasy X (niem. Untersekunda), której ukończenie oznaczało uzyskanie tzw. „małej matury” bez konieczności zdawania egzaminu 1875 (Wielkanoc) – szkoła uruchomiła niższą klasę maturalną, XII (niem. Unterprima) 1877 (Wielkanoc) – w szkole odbyła się pierwsza matura (niem. Abitur), którą zdało 3 uczniów 1882 – szkoła została podniesiona do rangi Gimnazjum Realnego (niem. Realgymnasium zu Tarnowitz) 1891 (17 października) – szkoła, utrzymywana dotychczas przez miasto, została przejęta przez państwo pruskie, otrzymując stałą subwencję oraz status Królewskiego Gimnazjum Realnego (niem. Königliches Realgymnasium zu Tarnowitz) 1895 – uroczyste obchody 25-lecia działalności szkoły; z tej okazji dr Wossidlo napisał i wydał broszurę o historii gimnazjum 1918 – w związku z likwidacją monarchii w Niemczech szkoła przyjmuje nazwę Państwowego Gimnazjum Realnego (niem. Staatliche Realgymnasium zu Tarnowitz) 1920 (9–11 lutego) – uroczyste obchody jubileuszu 50-lecia istnienia szkoły; z tej okazji wydano okolicznościową pocztówkę 1922 (czerwiec) – pruskie władze szkolne postanowiły przenieść tarnogórskie gimnazjum do Bytomia
1922–1939 1922 (wrzesień) – szkołę przejęły polskie władze oświatowe, a nowy rok szkolny rozpoczęło 420 uczniów 1929 – na wniosek nauczyciela historii, Józefa Piernikarczyka, szkole nadano imię księcia Jana II Opolskiego (Państwowe Gimnazjum Męskie im. Księcia Jana Opolskiego w Tarnowskich Górach) 1929/1930 – przeprowadzono gruntowną przebudowę i modernizację wnętrz gmachu szkoły (kosztem 300.000 zł) 1932 – w związku z reorganizacją szkolnictwa placówka została państwowym liceum i gimnazjum (męskim) 1938 – szkoła otrzymała numer „pierwszy”, zostając I Państwowym Liceum i Gimnazjum im. Księcia Jana Opolskiego w Tarnowskich Górach 1939 (maj) – odbył się ostatni przedwojenny egzamin dojrzałości 1939 (1 września) – nie zainaugurowano nowego roku szkolnego z powodu wybuchu wojny
1939–1945 budynek szkoły został siedzibą policji niemieckiej (niem. Gendarmerie); część sprzętów i pomoce dydaktyczne przeniesiono do byłego niemieckiego gimnazjum mniejszościowego (niem. Private humanistische Gymnasium mit deutschen Unterrichtssprache in Tarnowskie Góry, czyli dzisiejszej „Sorbony”)
od 1945 1945 (12 lutego) – inauguracja roku szkolnego w gmachu Liceum i Gimnazjum Żeńskiego (obie szkoły były połączone przez miesiąc) 1945 (17 marca) – wznowienie nauki w gmachu Liceum i Gimnazjum Męskiego im. Jana Opolskiego 1948 (1 września) – zniesienie gimnazjów spowodowało przekształcenie szkoły w męskie liceum ogólnokształcące 1960 (6 listopada) – zmiana patrona szkoły na Stanisława Staszica (Liceum Ogólnokształcące Męskie im. Stanisława Staszica w Tarnowskich Górach) 1961 (1 września) – przy szkole otwarto wieczorowe Liceum dla Pracujących (później Liceum dla Dorosłych), które działało do 2005 roku 1963 (1 września) – szkoła stała się koedukacyjną, przyjmując obecną nazwę – II Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica w Tarnowskich Górach 1966 (16 kwietnia) – odsłonięto tablicę pamiątkową w hołdzie nauczycielom i wychowawcom szkoły poległym w latach 1939–1945 2011 (4 sierpnia) – sądowa rejestracja Stowarzyszenia Na Rzecz Odnowy Budynku Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Staszica w Tarnowskich Górach (organizacja pożytku publicznego nr KRS 0000393017) 2011 (7 grudnia) – budynek szkoły został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego (nr rej. A/358/11) 2018 – generalny remont budynków szkoły, m.in. wymieniono okna gmachu szkolnego, przywracając ich pierwotny kształt i kolor, pokrycie dachów, instalację c,o., docieplono elewację hali gimnastycznej (kosztem 2,8 mln zł, w tym 2,3 mln zł dotacji Unii Europejskiej) 2020 (28 kwietnia) – jubileusz 150. rocznicy otwarcia tarnogórskiej Szkoły Realnej 2020–2021 – restauracja i konserwacja elewacji budynku (etap 1: elewacje frontowa i północna, etap 2: elewacje tylna i południowa; oba ze środków Starostwa Powiatowego w Tarnowskich Górach)
Dyrektorzy szkoły
1870–1922 dr Paul Wossidlo (1870–1900) Eduard Grötschel (1900–1918) Hermann Hülsmeyer (1918–1922)
1922–1939 ks. dr Aleksy Siara (1922–1925) Józef Smolicz (IX–XII 1925, p.o. dyrektora) Józef Grzybowski (1926–1932) dr Edward Merklinger (1932–1939)
od 1945 mgr Stanisław Książek (II–III 1945, p.o. dyrektora) dr Edward Merklinger (1945–1946) mgr Władysław Piasecki (1946–1955) mgr Stanisław Książek (1955–1973) mgr Józef Wójcik (1973–1977) mgr Halina Bielakow (1977–1981) mgr Jan Lenartowicz (1981–1991) mgr Andrzej Skorek (1991–2007) mgr Kazimierz Sporoń (2007–)
Znamienici nauczyciele mały|Dr Paul Knötel (1928)
1870–1922 dr Paul Damas (1849–?, nauczyciel historii, jęz. łacińskiego i niemieckiego; historyk wczesnego średniowiecza) dr Paul Knötel (1858–1934, nauczyciel historii i geografii 1894–1904; historyk, heraldyk, historyk sztuki, etnograf) dr Emil Pfundheller (1842–1893, nauczyciel języków 1877–1883, zastępca dyrektora; historyk literatury angielskiej, klasycznej i francuskiej) dr Traugott Staesche / Stäsche (1859–?, nauczyciel jęz. klasycznych i historii 1903–1922, zastępca dyrektora; filolog klasyczny, historyk Dolnego Śląska oraz polskich dziejów Grodziska Wielkopolskiego i Rakoniewic)