thumb|left|170px|Przyjaciel – herb Minasowiczów Józef Epifani Minasowicz (Minasiewicz) herbu Przyjaciel, ps. i krypt.: Author Speciminis Musae Latinae; Brykacy Staruszkiewicz wojski derpski; Eudox Prawdzicki; Filon Achacy Patriałowski; Gaudenty Radoszycki; I. E. M.; I. E. M. K. K. K.; I. E. M. K. K. S. I. K. M.; J. E. M.; J. E. M. C. C. K.; J. E. M. K. K.; J. E. M. K. K. K.; J. K. Mci Sekr.; J. E. M. K. K. J. K. M. S.; Muzofil wierszpolski; M. T. A.; Patriałowski; Radosz Ochotnicki cześnik parnawski; Rzetelnicki; X. I. M.; X. Tomasz Czytelnicki proboszcz utopiński (ur. 7 kwietnia 1718 w Warszawie, zm. 15 października 1796 tamże) – polski wydawca, poeta, tłumacz, publicysta i redaktor.
Życiorys Urodził się 7 kwietnia 1718, jako syn Mikołaja, sekretarza Augusta II, bogatego kupca i obywatela Warszawy, pochodzącego z ormiańskiej rodziny szlacheckiej, i Anny. Pierwsze nauki pobierał w warszawskich szkołach prowadzonych przez jezuitów. W roku 1737 wstąpił na wydział prawa Akademii Krakowskiej, który ukończył jako doktor obojga praw. Po zakończeniu studiów, przeniósł się na pewien czas do Lwowa, gdzie mieszkali jego krewni. Z rąk Augusta III otrzymał godność (tytularną) sekretarza królewskiego. Bliski współpracownik Józefa Andrzeja Załuskiego, jezuitów warszawskich i Adama Kazimierza Czartoryskiego. Dzięki protekcji Załuskiego (biskup kijowski), został – nie posiadając święceń kapłańskich(!) – kanonikiem katedry kijowskiej. Wspierał prace kulturalne Załuskiego: imprezy literackie „Academiae Marianae”, przedsięwzięcia edytorskie, a w międzyczasie porządkował też zbiory biblioteczne Załuskiego. Posiadał także własny, dość pokaźny, zbiór książek i rękopisów. W roku 1774, po śmierci Załuskiego, uczyniono go wykonawcą testamentu zmarłego. Po bankructwie majątkowym rodziców i utracie wsparcia ze strony Załuskiego, Minasowicz popadł w niedostatek i biedę. Zimą roku 1777 (rok po śmierci brata stryjecznego Ignacego Piotra, kanonika gremialnego warszawskiego), bezskutecznie ubiegał się u Stanisława Augusta o wakat na kanonii opuszczonej. U schyłku swego życia (prawdopodobnie po II rozbiorze Polski), gdy odłączono od Polski katedrę żytomierską, utracił swój skromny dochód (jako kanonik kijowski) i popadł w skrajny niedostatek. Wówczas zaopiekował się nim I. Krasicki, wyznaczając mu skromną pensję na utrzymanie.
Powtarzana kilkakrotnie (przez różnych biografów) informacja o paroletniej przynależności do zakonu jezuitów, nie znajduje potwierdzenia w XVIII-wiecznych źródłach jezuickich.
Zmarł w Warszawie, w wieku 78 lat (15 października 1796). Jego zwłoki spoczęły w podziemiach Kościoła Św. Krzyża w Warszawie.
Twórczość Wydawca wierszy współczesnych. Czołowy poeta czasów saskich, autor Zbioru rytmów polskich (1756) i Zbioru mniejszego poezji polskich... (1782). Pisywał tragedie, utwory historyczne, refleksyjne, religijne, satyryczne, w tym fraszki,. Przekładał poetów rzymskich (np. Horacego) i nowołacińskich. Od początku istnienia Monitora (1765), należał do jego bliskich współpracowników – był autorem, korektorem i cenzorem. Przez pewien czas (1769–1773 i 1778–1781) pełnił funkcję redaktora czasopisma. W latach 1765–1770 był aktywnym członkiem Towarzystwa Literatów w Polszcze Ustanowionego. Był także korektorem i stylistą „Nowych Wiadomości Ekonomicznych i Uczonych” wydawanych przez W. Mitzlera de Kolof. W latach 1771–1773 był bliskim współpracownikiem czasopisma „Zabawy Przyjemne i Pożyteczne”. Pozostawił w rękopisie historię Ormian.
Ważniejsze dzieła Tron ojczysty, albo życia książąt i królów polskich z dziejopisów ojczystych krótko zebrane, rytmem domowym przez J. E. M. określone, 1752, wyd. zobacz poz. 2, t. 1, cz. 2 (s. 3–60) Zbiór rytmów polskich t. 1 (cz. 1-2), t. 2 (cz. 3-4), Warszawa 1755–1756, „Zebranie Rytmów przez Wierszopisów Żyjących lub Naszego Wieku Zeszłych Pisanych” t. 4-5; zawartość t. 1, cz. 1: Wiersz dedykowany J. W. Mniszchowi; Przemowa do łaskawego czytelnika; Przekłady poz. 3-4, 6-7, 9-10 – t. 1, cz. 2: poz. 1; Siedm cudów świata sarmackiego siedm najjaśniejsze królowe polskie z arcyksiążęcego rakuskiego domu, ojczystą mową ogłoszone; Przekłady poz. 2, 11-14; J. Secundus: Orfeusz, sielanka – t. 2, cz. 3: dedykowane J. A. Załuskiemu; Zbiór krótki życia ś. Józefa hymnopisa, rymopisów patrona; Sapho słowiańska (hymny i ody, m.in.: Hymn o błogosławionym Janie Kantym, Hymn o błogosławionym Ładysławie z Gielniowa, Sława profesorskich imion); Gazety parnaskie (wiersze okolicznościowe); Suplement do Gazet parnaskich; poz. 3; Przekłady poz. 13, 15-24; drobne przekłady, m.in.: Apologia franc-masonów (z franc.), wiersze C. de Rue, P. M. Vergiliusa, C. Claudiana, Biona, J. Scopona, M. K. Sarbiewskiego, F. Malavala, Homera, J. Addisona, F. Fénelona – t. 2, cz. 4: Przekłady poz. 1, 25-28; poz. 4-6; Sto i oko fraszek; drobne przekłady Historia o Walterze, hrabi z Tyńca, i Alegundzie, żonie jego, wybrana z kroniki starej łacińskiej Boguchwała II Różyca biskupa poznańskiego, dziejopisa polskiego, wyd. zobacz poz. 2, t. 2, cz. 3 (s. 261–269); wyd. następne: Walgierz hrabia z Tyńca, „Monitor” 1778, nr 68-69 i odb. Warszawa 1778 Przysłowia niektóre mów potocznych, z aforyzmów moralnych i politycznych Andrzeja Maksymiliana Fredry wybrane, z prozy na wiersz przełożone, wyd. zobacz poz. 2, t. 2, cz. 4 (s. 204–213) Przypowieści niektóre obyczajowe z Oekonomiki politycznej Jakuba Haura wyjęte (z prozy na wiersz przełożone, także z Etyki polskiej), wyd. zobacz poz. 2, t. 2, cz. 4 (s. 214–224); wyd. następne: „Monitor” 1777, nr 7, s. 53–55 (wybór) Parodia Carminis macaronici Jana Kochanowskiego de eligendo vitae genere, wyd. zobacz poz. 2, t. 2, cz. 4 (s. 273–280); wyd. następne: zobacz poz. 11; przedr. M. Pełczyński: Studia macaronica. Stanisław Orzelski na tle poezji makaronicznej w Polsce, Poznań 1960, „Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. Prace Komisji Filologicznej” t. 20, zeszyt 1 (aneks) Mantissa brevis carminum miscellaneorum, Warszawa 1756 (od s. 47: Przydatek rytmów polskich obcego pióra) Tetrasticha vitas singulorum archiepiscoporum Leopoliensium inclytae nationis Armenae in Polonia brevi carmine designatia... (Warszawa) 1762; wyd. następne: zobacz poz. 11 Próba pióra kaznodziejskiego we dwóch kazaniach w seminarium warszawskim Ś. Krzyża przez... mianych, Warszawa 1765 (z wierszem dedykowanym do I. P. Minasowicza) Oda na imieniny... Józefa Andrzeja... Załuskiego... wierszem ojczystym przez... wynucona. R. P. 1767 dnia 19 marca, brak miejsca wydania (1767) Carminum variorum manipulus (Warszawa) 1771 (tu m.in.: poz. 6, 8), dedykowane A. M. Duriniemu Carmen decastichon in laudem Simonidis, wyd. w: S. Szymonowic: Poetarum elegiographorum... nobili iuventuti Polonae propositi in exemplum, Warszawa 1771 Uwagi o przyczynie namiętności ludzkiej, o samych tudzież namiętnościach, „Monitor” 1771, nr 86-89, 91-94, 98-102 Illustrissimo... Angelo Mariae Durini... Hancce epigrammatum trigam..., Warszawa 1772 (po 7 września) Ad bibliothecam Varsaviensem reduce suo conditore (Warszawa 1773) Na przygody znaczniejsze w areszcie kałuskim J. W. Pasterza trzody kijowskiej i jego towarzyszów. Z przydatkiem krótkim okoliczności powrotu. Wiersz od ręki J. E. M. K. K. K., wyd. w: J. A. Załuski: Przypadki niektóre... które mu się w niewoli moskiewskiej połszostoletniej trafiły r. 1767-1773, wierszem od niego podróżnym w Regnowie opisane, brak miejsca wydania 1773 (druk zawiera ponadto w Przydatku kilka drobniejszych wierszyków Minasowicza) Załuszczyny, albo zbiór rymów ojczystych wielkiemu imieniowi... Józefa Andrzeja... Załuskiego... przypisanych, Warszawa 1773 Wiersz muzofila wierszpolskiego o poetach żyjących, brak miejsca wydania (około roku 1775) Myśli moralne o przymiotach niewiasty zamężnej. Dla wzoru i pożytku płci białej, tak w zamęściu żyjącej, jako też do niego zabierającej się, krótko zebrane, „Monitor” 1776, nr 87-89 i odb.; wyd. następne Warszawa 1795 In aedes augustas... Antonii Ostrowski... Varsaviae vico Senatorio sumptu eiusdem Principis Regali erectas anno 1779. Heptas epigrammatum Latinorum totidemque Polonicorum J. E. M. C. C. K. utrosque modulos cavente. Na pałac wspaniały J. O. Książęcia Prymasa w Warszawie... Wiersz ojczysty, brak miejsca wydania (1779); wyd. następne zobacz poz. 21 (s. 8–9, 231-232); tekst łaciński i polski Zbiór mniejszy poezji polskich drobniejszych, albo suplement do Zbioru większego rytmów jego ojczystych, wydanego w II tomach, a w IV częściach w Warszawie R. P. 1755-1756. Przydane są na końcu łacińskie tegoż autora poezje, Warszawa 1782; zawartość: dedykacja dla A. K. Czartoryskiego; Przedmowa do czytelnika; wiersze różne i epigramaty; Hexasticha; Tetrasticha; Disticha; z łacińskiego (drobne przekłady, m.in.: Vergiliusa, Horatiusa, Catullusa, Ovidiusa, Propertiusa, Petroniusa, Persiusa, Senenki, Ausoniusa, Claudiana, Fantyszka, Jana Kochanowskiego, Sarbiewskiego, Inesa i Owena); z greckiego (drobne przekłady); Disticha łacińsko-polskie porządkiem abiecadłowym; Przekłady poz. 45, 48, 63-64; z francuskiego (drobne przekłady, m.in. z: G. de Scudéry, Voltaire, W. Congreve); Sylloge brevis carminum sive auctarium Manipuli carminum variorum eodem auctore. Varsaviae... A. 1771 editorum; Zbiór pism, częścią własnych, częścią obcych, różnymi czasy przez autora wydanych, porządkiem lat ułożony (spis) Gnesnensium archipraesul divinissimus Regnique Poloniae princeps patronus. Per praecipua actorum vitae suae capita brevibus matris sive epigrammatis descripta, Warszawa 1784 D. Hiacinthus, Cracoviensis primum canonicus, ordinis dein praedicatorum confessor, Regni Poloniae tutelaris, dioecesis porro Kijoviensis tutor peculiaris et patronus..., Warszawa 1786 (na końcu dodany przekł. epigramatu A. M. Duriniego) Specimen Musae Latinae vatis Poloni (Warszawa) 1792 In primum lapidem templi aeterni numinis servatrici Regnorum Providentiae a Rege regnique ordinibus ex voto sacrati pro fundamentis positum anno reparatae salutis 1792 die 3 Maii in fastis memorabili, brak miejsca wydania (1792) Memorabilia de gente regno regibusque Armeniae... (Historia Ormian), autograf znajdował się w Ossolineum we Lwowie, sygn. 625.
Liczne drobne utwory Minasowicza ogłaszano ponadto w czasopismach: „Monitor” (1765, 1768–1771, 1773–1782, 1784); „Zabawy Przyjemne i Pożyteczne” (1771–1773); oraz w książkach: F. Bohomolec: Zabawki poetyckie niektórych kawalerów..., Warszawa 1758; E. Drużbacka: Zbiór rytmów duchownych, panegirycznych, moralnych i światowych, Warszawa 1752, „Zebranie Rytmów przez Wierszopisów Żyjących lub Naszego Wieku Zeszłych Pisanych” t. 1 (s. 249); F. A. Muratowicz: Próżnowanie niepróżnujące, Warszawa 1759 (s. 70); F. A. Pomey: Pantheum mithicum, albo bajeczna bogów historia... Z łacińskiego na polski język przez ks. P. Wojnę tłumaczona, Warszawa 1768 (tu teksty wierszowane tłumaczył Minasowicz); M. K. Sarbiewski: Opera posthuma, Warszawa 1769; Sielanki polskie z różnych autorów zebrane, Warszawa 1770, wyd. 2 Warszawa 1778; J. A. Załuski: Vota onomastica Regi Poloniarum Stanislao Augusto nuncupata 8 Maii 1766, brak miejsca wydania (1766); J. A. Załuski: Zebranie rytmów, Warszawa 1754, „Zebranie Rytmów przez Wierszopisów Żyjących lub Naszego Wieku Zeszłych Pisanych” t. 2 (s. 349, 390-393); t. 3 (s. 492–494, Additament iuvenalium s. 71–72, 76-77, 82-84).
Kilka wierszy Minasowicza przedrukowały antologie i zbiory, m.in.: J. Tuwim: Cztery wieki fraszki polskiej, Warszawa 1937; wyd. 2 Warszawa 1957; J. Kott: Poezja wieku Oświecenia. Antologia, Warszawa 1954; wyd. 2 Warszawa 1956; J. W. Gomulicki, „Nowe Książi” 1957, nr 18; 1958, nr 4; 1959, nr 13, 17, 22; Z. Florczak, L. Pszczołowska: Ludzie Oświecenia o języku i stylu t. 2, Warszawa 1958.
Przekłady