Pentachlorek fosforu (), – nieorganiczny związek chemiczny z grupy chlorków kwasowych.
Otrzymywanie otrzymywany jest w reakcji chlorowania . Tą metodą w 2000 roku wyprodukowano go w ilości ok. 10 tys. ton.
(ΔH = −124 kJ/mol)
istnieje w równowadze z i chlorem. W temperaturze 180 °C stopień dysocjacji wynosi ok. 40%. Ze względu na istnienie takiej równowagi, próbki często zawierają chlor, który powoduje żółtozielone zabarwienie substancji.
Budowa W fazie gazowej i ciekłej jest obojętną cząsteczką o symetrii bipiramidy trygonalnej (D3h), zawierającą 3 standardowe kowalencyjne wiązania w płaszczyźnie ekwatorialnej oraz jedno liniowe trójcentrowe wiązanie czteroelektronowe , w którym uczestniczą dwa aksjalne atomy chloru. Podobną budowę mają cząsteczki w roztworach w rozpuszczalnikach niepolarnych, np. i .
W stanie stałym ma budowę jonową, z tetraedrycznymi kationami i oktaedrycznymi anionami . Podobne jony obserwuje się w stężonych roztworach w rozpuszczalnikach polarnych w wyniku autodysocjacji:
Zakładane dawniej występowanie dimerów nie znajduje potwierdzenia w badaniach spektroskopii Ramana.
W rozcieńczonych roztworach w rozpuszczalnikach polarnych autodysocjacja ma inny przebieg:
Zastosowanie Stosowany jest do chlorowania oraz jako katalizator. Przykładowe reakcje chlorowania:
Ponadto reaguje z dimetyloformamidem z wytworzeniem odczynnika Vilsmeiera, , służącego do otrzymywania pochodnych benzaldehydu. reaguje też ze styrenem dając pochodne fosfonianowe.
Przypisy
Bibliografia
Fosforu, pentachlorek Kategoria:Nieorganiczne związki fosforu