thumb|Gmach przy Alejach Ujazdowskich 1/3/5 w Warszawie, siedziba Głównego Inspektoratu Sił Zbrojnych thumb|Ekslibris GISZ przedstawiający profil marsz. Piłsudskiego Generalny Inspektorat Sił Zbrojnych (GISZ) – organ pracy Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych, powołany dekretem Prezydenta RP Ignacego Mościckiego z dnia 6 sierpnia 1926 o sprawowaniu dowództwa nad siłami zbrojnymi w czasie pokoju i ustanowieniu Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych.. Siedziba GISZ znajdowała się w gmachu przy Alejach Ujazdowskich 1/3/5 w Warszawie.
Generalny Inspektor Sił Zbrojnych – generał przewidziany na Naczelnego WodzaArt. 4 Dekretu Prezydenta RP z dnia 9 maja 1936 r. o sprawowaniu zwierzchnictwa nad Siłami Zbrojnemi i organizacji naczelnych władz wojskowych w czasie pokoju (). Dekret wszedł w życie z chwilą ogłoszenia (12 maja) odwołując dekret o sprawowaniu dowództwa z 6 sierpnia 1926 r. i zastępca przewodniczącego Komitetu Obrony RzeczypospolitejArt. 11 § 1 Dekretu z 9 maja 1936 r.. Za pośrednictwem Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych i Ministra Spraw Wojskowych zwierzchnictwo nad Siłami Zbrojnymi w czasie pokoju sprawował Prezydent RPArt. 1 § 1 Dekretu z 9 maja 1936 r. Jego podstawą był art. 63 ust. 1 Konstytucji Kwietniowej mówiący, że Prezydent wydaje dekrety o zwierzchnictwie nad siłami zbrojnymi. Wg art. 56 dekrety takie mogły być wydawane w każdym czasie (bez konieczności upoważnienia przez Sejm lub jego zatwierdzenia), a zmieniane lub uchylane w ten sam sposób.. Inspektor nie był odpowiedzialny przed Sejmem i rządem (podlegał bezpośrednio prezydentowi)Wedle art. 3 ust. 1 Konstytucji Kwietniowej Siły Zbrojne były organem państwa pozostającym pod zwierzchnictwem Prezydenta, wg art. 12 lit. d Prezydent był Zwierzchnikiem Sił Zbrojnych, art. 13 ust. 2 lit. d do jego prerogatyw zaliczał mianowanie i zwalnianie Naczelnego Wodza i Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych..
6 maja 1936 roku generał dywizji Edward Śmigły-Rydz zatwierdził wzór i regulamin Odznaki Pamiątkowej Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych. Odznaka była „symboliczną i drogą pamiątką pełnienia zaszczytnej służby w GISZ w okresie od 6 VIII 1926 r. do 12 V 1935 r. pod rozkazami Józefa Piłsudskiego Pierwszego Marszałka Polski, jako Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych”Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 7 z 14 maja 1936 roku, poz. 85. Ewidencja odznaczonych oficerów i inne dokumenty wytworzone przez komisję odznaki pamiątkowej GISZ przechowywana jest w zbiorach archiwum Instytutu Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku (zespół archiwalny nr 1)..
Pomimo rozwiązania w 1947 roku Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie stanowisko Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych zostało zachowane przez polski rząd na uchodźstwie do 1980 roku.
Generalni Inspektorzy Sił Zbrojnych Marszałek Polski Józef Piłsudski (27 VIII 1926 – 12 V 1935) Marszałek Polski Edward Śmigły-Rydz (12 V 1935 – 7 XI 1939) gen. broni Władysław Sikorski (7 XI 1939 – 4 VII 1943) gen. broni Kazimierz Sosnkowski (8 VII 1943 – 30 IX 1944) gen. dyw. Tadeusz Komorowski (30 IX 1944 – 2 X 1944) gen. dyw. Władysław Anders (p.o. 2 X 1944 – 5 V 1945Władysław Anders pełnił obowiązki Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych w czasie kiedy Tadeusz Bór-Komorowski przebywał w niewoli.) gen. dyw. Tadeusz Komorowski (5 V 1945 – 8 XI 1946) gen. broni Władysław Anders (8 XI 1946 – 1954) gen. broni Michał Tokarzewski-Karaszewicz (1954 – 22 V 1964) płk dypl. Antoni Brochwicz-Lewiński tymczasowo p.o. (23 maja 1964 – ) gen. dyw. Stefan Dembiński (1964 – 27 III 1972) gen. dyw. Stanisław Kopański (1972 – 1976) gen. dyw. Zygmunt Bohusz-Szyszko (19 III 1976 – 18 II 1980) gen. dyw. Bronisław Duch (19 II 1980 – 9 X 1980) gen. dyw. Klemens Rudnicki (od 9 X 1980) Po roku 1980 w miejsce GISZ-u utworzona została Rada Wojskowa, której przewodził gen. dyw. Klemens Rudnicki.
Organizacja pokojowa GISZ Generalny Inspektor Sił Zbrojnych Inspektorzy Armii i Generałowie do Prac oraz Generałowie Inspekcjonujący w zakresie ich pracy inspekcyjnejPisownia stanowisk w brzmieniu określonym Dekretem z dnia 9 maja 1936 r. Sztab Generalny (od 22 grudnia 1928 – Sztab GłównyDziennik Rozkazów Ministra Spraw Wojskowych z 22 grudnia 1928 r., Nr 36, poz. 396.) Biuro Inspekcji Gabinet Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych Samodzielny Referat Personalny Biuro do Prac Komitetu Obrony Państwa (od 1936 Sekretariat Komitetu Obrony Rzeczypospolitej podporządkowany szefowi SG) Komitet do Spraw Uzbrojenia i Sprzętu Komitet Wyższej Szkoły Wojennej (powołany 30 VII 1932) Wyższa Szkoła Wojenna w Warszawie (od 11 VIII 1932) Wojskowe Biuro Historyczne w Warszawie Biuro Kapituły Orderu Virtuti Militari (od 1 VIII 1931Dziennik Rozkazów Ministra Spraw Wojskowych z 7 sierpnia 1931 r., Nr 24, poz. 304.) Kolumna Samochodowa GISZ w Warszawie
Oficerowie GISZ w latach 1926–1939 Szefowie Biura Inspekcji – I oficerowie do zleceń przy Generalnym Inspektorze Sił Zbrojnych płk SG Jerzy Ferek-Błeszyński (1 IX 1926 – 30 VI 1927) płk dypl. art. Janusz Gąsiorowski (VII 1927 – XII 1931) płk dypl. Witold Wartha (od XII 1931) płk dypl. kaw. Leon Strzelecki (1935-VII 1939) płk dypl. piech. Tadeusz Münnich (VII-VIII 1939)
Samodzielny Referat Personalny mjr / ppłk piech. Aleksander Prystor – kierownik (od 31 X 1926) mjr piech. Kazimierz Kominkowski – kierownik (od IV 1929) ppłk kaw. Kazimierz Busler – kierownik (1934–1936) mjr kaw. Aleksander Hrynkiewicz – kierownik (1939) mjr piech. Bronisław Galbasz – referent (XII 1926 – X 1927) por. Lucjan Miładowski – referent (od XII 1926) kpt. Tadeusz Jandura – referent (1935)
Oficerowie GISZ płk dypl. Władysław Kiliński – szef Biura do Prac Komitetu Obrony Państwa (od XII 1926) ppłk SG Adam Korytowski – I oficer sztabu w GISZ (IX 1926 – X 1927) płk SG Bolesław Wieniawa-Długoszowski – I oficer sztabu w GISZ z zachowaniem stanowiska dowódcy 1 pszwol (od X 1927) płk dypl. Leon Strzelecki – oficer do zleceń (I 1934 – 1935) ppłk SG Walery Sławek – III oficer do zleceń (od 1 I 1927) mjr kaw. Konrad Zembrzuski – adiutant przyboczny (od 25 XI 1927) mjr piech. Stefan IV Zieliński – referent (IV 1928 – 1931)
Obsada personalna GISZ w marcu 1939 Obsada personalna GISZ w marcu 1939. Gwiazdką przy nazwisku oznaczono oficerów należących do rezerwy personalnej oficerów przy Inspektorze Saperów i przydzielonych poszczególnym inspektorom armii oraz generałom do prac przy GISZ. ; Biuro Inspektora I oficer do zleceń GISZ – płk dypl. art. Kazimierz Glabisz (1929 – IX 1939) II oficer do zleceń GISZ – płk dypl. piech. Tadeusz Münnich I adiutant – mjr kaw. Jerzy Krzeczkowski II adiutant – rtm. Edward Mańkowski ; Biuro Inspekcji GISZ szef biura – płk dypl. kaw. Leon Strzelecki zastępca szefa i oficer ds. wyszkolenia – ppłk dypl. piech. Feliks Henryk Machnowski pomocnik szefa Kapituły Orderu Virtuti Militari – kpt. piech. Franciszek Sakowski oficer dyspozycyjny Biura Inspekcji – ppłk dypl. piech. Bronisław Kowalczewski oficer dyspozycyjny Biura Inspekcji – ppłk dypl. piech. Bronisław Szostak oficer dyspozycyjny – mjr dypl. art. Kazimierz Mieczysław Napieralski oficer dyspozycyjny – mjr dypl. kaw. Mikołaj II Rodziewicz oficer dyspozycyjny – mjr dypl. piech. Bogusław Makary Smoleń oficer do zleceń – mjr kaw. Marian Bełcikowski oficer do zleceń – mjr adm. (piech.) Władysław Gołąb kierownik Samodzielnego Referatu Personalnego – mjr kaw. Aleksander Hrynkiewicz kierownik Samodzielnego Referatu Informacyjnego – mjr żand. Kazimierz Kaciukiewicz kierownik referatu ogólnego – mjr dypl. kaw. Witold Stefan Witkowski referent – rtm. Stefan III Janowski kierownik kancelarii – mjr adm. (piech.) Franciszek Skrzywanek oficer – kpt. adm. (art.) Julian Konstanty Sternak bibliotekarz – por. adm. (piech.) Adam Tabjan kierownik kreślarni – kpt. adm. (art.) Ludwik Ćwirko-Godycki oficer ds. administracji gmachu – kpt. tab. Gustaw Stachowicz
; Referat Rachunkowo-Kasowy GISZ kierownik referatu – mjr int. Karol Rolski referent – kpt. int. Czesław Gąsiorkiewicz referent – kpt. int. Kazimierz Marian Pluszyński
; Kolumna Samochodowa GISZ dowódca – kpt. br. panc. Franciszek Kawala I zastępca dowódcy – kpt. kontr. br. panc. Jerzy Izydor Eggert II zastępca dowódcy – kpt. adm. (piech.) Stanisław Mikruta
; Inspektorat Obrony Powietrznej Państwa Inspektor Obrony Powietrznej Państwa – gen. bryg. dr Józef Zając szef sztabu – płk dypl. piech. Tadeusz Lubicz-Niezabitowski szef wydziału ogólno-organizacyjnego – ppłk dypl. piech. Hipolit Słabicki kierownik referatu – ppłk adm. (sap.) inż. Józef Szychowski kierownik referatu organizacyjnego – mjr dypl. piech. Jerzy Zaremba szef wydziału operacyjnego – ppłk. lot. Józef Jungraw kierownik referatu – kpt. adm. (piech.) mgr Marcin Wiktor Langner kierownik referatu – mjr uzbr. Zygfryd Alfons Piotr Bartel szef wydziału artylerii przeciwlotniczej – ppłk dypl. art. Marian Jurecki kierownik referatu – mjr dypl. art. Stanisław Dziewiszek kierownik referatu – kpt. art. mgr Jakub Chmielewski szef wydziału łączności – mjr łącz. Teodor Józef Stefan Lange
; Inspektoraty i oficerowie do prac inspektor armii „na odcinku Polesie” – gen. broni Kazimierz Sosnkowski I oficer sztabu – ppłk dypl. piech. Franciszek Demel II oficer sztabu – mjr dypl. piech. Edward Józef Ombach III oficer sztabu – mjr dypl. adm. (art.) Józef Władysław Musielewicz sekretarz komisji regulaminowej – ppłk dypl. piech. Kazimierz Wiśniowski oficer komisji regulaminowej – ppłk art. Tadeusz Pietsch oficer dyspozycyjny – mjr adm. (piech.) Jan Jawicz referent łączności – mjr łącz. Stefan Śliwowski referent uzbrojenia – mjr uzbr. Bronisław Juszkiewicz referent artylerii – kpt. art. Stefan Konopka oficer saperów – płk sap. Antoni Lukas * wykonawca studiów – mjr sap. Zenon Lenczewski * kierownik budowy – mjr sap. Stanisław Wacław Koźmiński * kierownik budowy – kpt. sap. Marian Werner *
inspektor armii „na odcinku Warszawa” – gen. broni inż. Leon Berbecki I oficer sztabu – ppłk dypl. art. Włodzimierz Gierowski II oficer sztabu – wakat p.o. III oficera sztabu – kpt. piech. Jan Brewiński
inspektor armii „na odcinku Poznań” – gen. dyw. Tadeusz Kutrzeba I oficer sztabu – wakat II oficer sztabu – ppłk dypl. piech. Józef Gryglaszewski III oficer sztabu – mjr dypl. piech. Izydor Kwieciński oficer saperów – ppłk dypl. sap. Leon Bianchi *
inspektor armii „na odcinku Lida” – gen. dyw. Mieczysław Norwid-Neugebauer I oficer sztabu – płk dypl. kaw. Fryderyk Mally II oficer sztabu – mjr dypl. piech. Jan Franciszek Wawrzkiewicz III oficer sztabu – mjr dypl. art. Zbigniew Teobald Ewaryst Semilski oficer ordynansowy – rtm. (adm.) Eugeniusz Baranowski-Tuhan-Mirza oficer saperów – ppłk sap. Czesław Hellmann * wykonawca studiów – mjr sap. Eugeniusz Niewiarowski *
inspektor armii „na odcinku Łódź” – gen. dyw. Juliusz Rómmel I oficer sztabu – płk dypl. kaw. Aleksander Pragłowski II oficer sztabu – mjr dypl. art. Jan Marian Młoszewski p.o. III oficera sztabu – mjr adm. (art.) Tadeusz Strużyński referent łączności – mjr łącz. Jerzy Uszycki oficer saperów – ppłk sap. Bolesław Siwiec * wykonawca studiów – mjr sap. Antoni II Piotrowski *
inspektor armii „na odcinku Baranowicze” – gen. dyw. Tadeusz Piskor I oficer sztabu – płk dypl. art. Jerzy Aleksander Zawisza II oficer sztabu – mjr dypl. kaw. Tadeusz III Grabowski III oficer sztabu – mjr adm. (art.) Jacek Stefan Brzeziński sekretarz komisji regulaminowej – ppłk dypl. piech. Gustaw Wiktor Nowosielski oficer komisji regulaminowej – ppłk dypl. piech. Włodzimierz Maria Krzyżanowski oficer komisji regulaminowej – mjr piech. Andrzej Górnicki oficer saperów – ppłk dypl. sap. Józef Ziętkiewicz * wykonawca studiów – kpt. sap. inż. Adam Julian Kasperski *
inspektor armii „na odcinku Wołyń” – gen. dyw. Stanisław Burhardt-Bukacki I oficer sztabu – płk dypl. piech. Stanisław Pelc II oficer sztabu – ppłk art. Stanisław Marian Matzner p.o. III oficera sztabu – rtm. adm. Jerzy Baliński