Albańska Partia Faszystowska (alb. Partia Fashiste e Shqipërisë, PFSh) – skrajnie prawicowa partia polityczna o profilu faszystowskim, która nominalnie sprawowała władzę w Albanii od 1939 roku, od kiedy kraj ten został podbity przez Włochy, aż do 1943, kiedy Włochy skapitulowały na skutek działań aliantów. Po tym wydarzeniu Albania dostała się pod okupację niemiecką, a PFSh została zastąpiona przez Albańską Partię Nazistowską.
PFSh był ruchem marionetkowym, utworzonym 23 kwietnia 1939 odgórnie przez Włochów na wzór ich Fasci di Combattimenti. Miał on nawet własne oddziały paramilitarne, nazywane Czarnymi Koszulami. Nigdy nie był to ruch masowy, w maju 1940 roku liczył on 13 500 członków. Jednakże, w czasie pozostawania u władzy zrealizował wizję Wielkiej Albanii, rozszerzając granice państwa o dzisiejszy Epir i Kosowo. PFSh cechowała się także antysemityzmem, zabraniając albańskim Żydom wstępowania w szeregi partii (podczas gdy muzułmanie mogli wstępować). Zabroniono im także uprawiania niektórych zawodów, związanych np. ze szkolnictwem i edukacją.
Na czele partii stanął Tefik Mborja, albańskie kolaborant i przyjaciel włoskiego ministra spraw zagranicznych, hrabiego Galeazzo Ciano, a jego zastępcami zostali Kolë Bibë Mirakaj i Kostandin Kote. Ze strony włoskiej nadzór nad PFSh sprawował Piero Parini, a następnie Pasquale Lugini. Na początku 1943 roku, Maliq Bushati, antymonarchistyczny nacjonalista, zreorganizował PFSh, nadając jej nową nazwę – Straż Wielkiej Albanii. Pracował także nad tym, aby rozluźnić więzi łączące Albanię z Włochami, chciał usunięcia faszystowskich symboli z flagi albańskiej (występowały one w postaci wiązek rózg – fascesów – po obu stronach albańskiego dwugłowego orła) i zapewnienia Albańczykom autonomii. Jednakże kapitulacja Włoch doprowadziła do okupacji kraju przez wojska niemieckie, co zmieniło zupełnie sytuację polityczną.
Dowódca SD, Ernst Kaltenbrunner przemianował Straż Wielkiej Albanii na Albańską Partię Nazistowską, która formalnie sprawowała rządy w kraju. Niemiecka kontrola była jednak luźniejsza niż w innych okupowanych państwach; albański nazistowski rząd nie doprowadził do deportacji żyjących na terenie Albanii Żydów. Z ochotników albańskich sformowano dywizję SS – 21 Dywizję Górską SS (1 albańską) „Skanderbeg”.
Ministrowie-sekretarze FPSh 1939–1941 – Tefik Mborja 1941–1943 – Jup Kazazi 1943 – Kolë Bibë Mirakaj
Ministrowie-sekretarze Straży Wielkiej Albanii 1943 – Maliq Bushati 1943 – Eqrem Libohova
Zobacz też Narodowa Partia Faszystowska Albańska Milicja Faszystowska
Przypisy
Linki zewnętrzne - Bernd J. Fisher
Kategoria:Partie i ugrupowania w Albanii Kategoria:Faszystowskie partie i ugrupowania Kategoria:Albania podczas II wojny światowej Kategoria:Nacjonalizm albański Kategoria:Okupacja włoska Kategoria:Skrajna prawica w Albanii