Shimano XTR – grupa osprzętu przeznaczona dla rowerów górskich. Shimano zaprezentowało ją w 1992 roku jako najwyższą w hierarchii grup górskich, przeznaczoną głównie dla zawodników. Od początku aż do dziś, części XTR noszą oznaczenia xx-M9xx.
I generacja (1992 - 1995) 90x/91x right|250px|thumb|Kaseta XTR right|250px|thumb|Aluminiowy pająk kasety
1992
Pierwsza 8-biegowa grupa osprzętu górskiego. Kolorystyka: czarno-srebrna. W jej skład weszły:
przerzutka tylna: RD-M900, aluminium, skośny pantograf, regulowane sprężyny, łożyska ceramiczne klamkomanetki: ST-M900, na 2 palce, Servo-Wave, RapidFire Plus, 3/8-biegowe mechanizm korbowy: FC-M900, niskoprofilowe ramiona, kute aluminium, 165/170/175/180 mm, zębatki SG 28/38/48 lub 26/36/46, rozstaw śrub (BCD) 110/74 mm suport: BB-UN90, uszczelniony, nierozbieralny pakiet, gwint angielski BSA, szerokość 68 mm, oś stalowa 107/113 mm piasta tylna: FH-M900, kute aluminium, szerokość 135 mm, 32/36 otworów, bębenek HG dla 8-rzędowych kaset piasta przednia: HB-M900, kute aluminium, 28/32/36 otworów kaseta: CS-M900, 8-rzędowa HG, aluminiowy pająk, układ 12-28 lub 12-32 zęby przerzutka przednia: FD-M900 lub M901 (górny ciąg), indeksowana, klasyczna łożyska sterowe: nakręcane HP-M900, rozmiar 1" HP-M901, rozmiar 1 1/8" HP-M902, rozmiar 1 1/4" łańcuch: CN-7401 (Dura-Ace) szczęki hamulcowe: BR-M900, canti, niskoprofilowe, kute na zimno aluminium sztyca: SP-M900, pocieniana, stal CrMo i aluminium, długość 28 lub 33 cm, średnice 26.6/26.8/27.0/27.2 mm oraz 36 cm/27.2 mm
1993
Dodano następujące części:
suport: BB-UN91, szerokość 70/73 mm mechanizm korbowy: ramiona 172,5/177,5 mm piasta tylna: 28 otwory
1995
Nowe części w miejsce starszych z serii M900:
przerzutka tylna: RD-M910, średni (GS) lub długi (SGS) wózek, aluminium, skośny pantograf, łożyska ceramiczne klamkomanetki: ST-M910, na 2 palce, Servo-Wave, RapidFire Plus, 3/8-biegowe, optyczne wskaźniki przełożenia (OGD) piasta tylna: FH-M910, kute aluminium, korpus Parallax, szerokość 135 mm, 28/32/36 otworów, bębenek HG dla 8-rzędowych kaset piasta przednia: HB-M910, kute aluminium, korpus Parallax, 28/32/36 otworów szczęki hamulcowe: BR-M900-C, canti, niskoprofilowe, kute na zimno aluminium, klocki z wkładkami XTR sztyca: SP-M910, pocieniana, stal CrMo i aluminium, długość 28 lub 33 cm, średnice 26.4/26.26/26.8/27.0/27.2 mm oraz 36 cm/27.2 mm
II generacja (1996 - 1998) 95x right|250px|thumb|Przerzutka tylna XTR
Charakterystyczny szary matowy kolor. Z powodu szarego malowania grupa XTR otrzymała potoczną nazwę "szara eminencja". W skład grupy wchodziły:
przerzutka tylna: RD-M950, średni (GS) lub długi (SGS) wózek, aluminium, skośny pantograf, łożyska ślizgowe-ceramiczne przerzutka tylna: RD-M951, średni (GS) lub długi (SGS) wózek, anodowane aluminium, regulowana, odwrotna sprężyna pantografu typu Rapid Rise, oraz kółeczko na łożysku przemysłowym, eliminujące ostatni łuk pancerza. Wprowadzono nowy typ 11-zębowych kółek na łożyskach kulkowych klamkomanetki: ST-M950, na 2 palce, Servo-Wave, RapidFire Plus, 3/8-biegowe, optyczne wskaźniki przełożenia (OGD), kompatybilne z V-Brake manetki: SL-M950, RapidFire Plus, OGD mechanizm korbowy: FC-M950, niskoprofilowe ramiona Hollowtech, kute aluminium, 165/167,5/170/172,5/175/177,5/180 mm, zębatki SG HyperDrive-C 24/34/46,czteroramienny pająk suport: BB-M950, uszczelniony, rozbieralny, gwint angielski BSA, szerokość 68/73 mm, oś stalowa 112,5/116 mm, Octalink piasta tylna: FH-M950, kute aluminium, Parallax, szerokość 135 mm, 28/32/36 otworów, bębenek HG dla 8-rzędowych kaset piasta przednia: HB-M950, kute aluminium, Parallax, 28/32/36 otworów kaseta: CS-M950, 8-rzędowa HG, aluminiowy pająk, układ 11-30 (HyperDrive-C), 12-28 lub 12-32 zęby przerzutka przednia: Top-Swing, indeksowana FD-M950, standardowa FD-M950-E, mocowana na mufę suportu łożyska sterowe: nakręcane HP-M900, rozmiar 1" HP-M901, rozmiar 1 1/8" HP-M902, rozmiar 1 1/4" łańcuch: CN-IG90 klamki hamulcowe: BL-M950, na 2 palce, kompatybilne z V-Brake szczęki hamulcowe: BR-M950, V-Brake, kute na zimno aluminium sztyca: SP-M910, pocieniana, stal CrMo i aluminium, średnica 26.8/27.0/27.2 mm, długość 33 cm
III generacja (1999 - 2002) 95x right|250px|thumb|Korby XTR right|250px|thumb|Suport XTR
1999
Grupa XTR przeszła na 9 biegów, lecz zachowała swoją kolorystykę. W ocenie użytkowników, najsolidniejsza generacja XTR. Na portalach aukcyjnych części serii 95x osiągają nadal wysokie ceny.
przerzutka tylna: RD-M952 oraz RD-M953 RapidRise, średni (GS) lub długi (SGS) wózek, aluminium, skośny pantograf, łożyska maszynowe klamkomanetki: ST-M952, na 2 palce, Servo-Wave, RapidFire Plus, 3/9-biegowe, odejmowalne optyczne wskaźniki przełożenia (OGD), kompatybilne z V-Brake manetki: SL-M952, RapidFire Plus, OGD oraz SL-SS95 montowane na rogach mechanizm korbowy: niskoprofilowe ramiona Hollowtech, kute aluminium, 165/167,5/170/172,5/175/177,5/180 mm: FC-M952, zębatki SG-X 24/34/46, czteroramienny pająk FC-M952-5, zębatki SG-X 26/36/48, pięcioramienny pająk FC-M952-DH, zjazdowa z pojedynczną zębatką 46/48/50/52/54 suport: BB-M952, uszczelniony, nierozbieralny pakiet, gwint angielski BSA, szerokość 68/73 mm, oś stalowa 112,5/116 mm, Octalink piasta tylna: FH-M950, kute aluminium, Parallax, szerokość 135 mm, 28/32/36 otworów, bębenek HG dla 8-rzędowych kaset piasta przednia: HB-M950, kute aluminium, Parallax, 28/32/36 otworów kaseta: CS-M952, 9-rzędowa HG, aluminiowy pająk, układ 12-34 zęby przerzutka przednia: FD-M952, Top-Swing FD-M952-E, montowana na mufie suportu FD-M953, klasyczna łańcuch: CN-7700, 9-rzędowy klamki hamulcowe: BL-M950, na 2 palce, kompatybilne z V-Brake szczęki hamulcowe: BR-M951, V-Brake, kute na zimno aluminium, wsuwki do klocków sztyca: SP-M910, pocieniana, stal CrMo i aluminium, średnica 26.8/27.0/27.2 mm, długość 33 cm szybkozamykacz sztycy: SQ-M900
2000
Nowe części:
kaseta: CS-M953, pojedynczy aluminiowy pająk pedały: PD-M858, zatrzaskowe
2001
Do grupy XTR dołączają koła WH-M959, pod hamulce tarczowe, szprychy przeplatane osadzone w ściankach bocznych obręczy.
2002
Pojawiają się nowe pedały zatrzaskowe PD-M959.
IV generacja (2003 - 2006) 96x
Grupa XTR zmienia stylistykę. Nowe części mają bardziej zaokrąglone kształty i są pokryte błyszczącą anodą. Uznawana za najpiękniejszą ale i najmniej funkcjonalną grupę gdyż Shimano zbytnio uwierzyło w możliwości marketingowe nowych klamkomanetek Dual Control, które nie zostały przyjęte ze spodziewanym entuzjazmem. Na chwilę obecną wszystko wskazuje na to iż japoński potentat w najbliższym okresie wycofa ten system z produkcji, gdyż dostępny on jest jedynie w trzech najdroższych grupach(XTR, Deore XT i LX) W skład nowej grupy XTR weszły:
przerzutka tylna: RD-M960, RapidRise, średni (GS) lub długi (SGS) wózek, aluminium, skośny pantograf, łożyska maszynowe klamkomanetki: Dual Control, na 2 palce, Servo-Wave, 3/9-biegowe: ST-M960, Servo-Wave, kompatybilne z V-Brake ST-M965, do hydraulicznych hamulców tarczowych manetki: SL-M952, RapidFire Plus, OGD mechanizm korbowy: FC-M960, niskoprofilowe ramiona Hollowtech II, kute aluminium, 165/167,5/170/172,5/175/177,5/180 mm, zębatki SG-X 22/32/44, czteroramienny pająk, zintegrowane z osią suportu piasta tylna: kute aluminium, Parallax, szerokość 135 mm, 24/28/32/36 otworów, bębenek HG dla 9-rzędowych kaset: FH-M960, do hamulców obręczowych FH-M965, do hamulców tarczowych, Center-Lock piasta przednia: kute aluminium, Parallax, 24/28/32/36 otworów: HB-M960, do hamulców obręczowych HB-M965, do hamulców tarczowych, Center-Lock kaseta: CS-M960, 9-rzędowa HG, 6 zębatek na aluminiowym pająku, układ 11-32, 11-34 lub 12-34 zęby przerzutka przednia: FD-M960, Top-Swing FD-M960-E, montowana na mufie suportu FD-M961, klasyczna łańcuch: CN-7701, 9-rzędowy szczęki hamulcowe: BR-M960, V-Brake, kute na zimno aluminium, wsuwki do klocków zaciski hamulców tarczowych: hydrauliczne, dwutłoczkowe, jednoczęściowe, Center-Lock: BR-M965, mocowanie IS BR-M966, mocowanie PM74 koła: WH-M965, pod hamulce tarczowe, szprychy przeplatane osadzone w ściankach bocznych obręczy.
V generacja (2007-2010) 97x
Zupełnie nowy XTR - znakiem charakterystycznym został "X". Zastosowano w nim wiele innowacyjnych rozwiązań jak manetki 2-Way Release czy przerzutkę tylną Shadow.
2007 przerzutka tylna: kute aluminium/stal, średni (GS) lub długi (SGS) wózek, przeguby uszczelniane, pokryte fluorem, 197gram (GS), 199gram (SGS) RD-M970 Low Normal RD-M971 Top Normal, przerzutka przednia: aluminium/stal, Dual Pull FD-M970E - Top Swing, E-Type, 142gram FD-M970 - Top Swing, 125gram FD-M971 - Down Swing, 148gram mechanizm korbowy: FC-M970, próżniowe ramiona Hollowtech II, kute dura-aluminium, 165/167,5/170/172,5/175/177,5/180 mm, zębatki; 22T/24T (aluminium 7075), 32T (tytan, karbon), 44T (aluminium 7075), rozstaw śrub 104mm/64mm, HyperDrive, oś zintegrowana z prawą korbą, zewnętrzne łożyska, 770gram kaseta: CS-M970, 9 rzędowa HG, 6 największych zębatek na aluminiowym pająku, 11-32T (11-12-14-16-18-21-24-28-32), 224gram 11-34T (11-13-15-17-20-23-26-30-34), 236gram 12-34T (12-14-16-18-20-23-26-30-34), 250gram łańcuch: CN-7701, 9 rzędowy, 304gram klamkomaneki: Dual Control, na 2 palce, Servo-Wave, 3/9-biegowe: ST-M970 - do hamulców v-brake, 442gram ST-M975 - do hamulców tarczowych, hydraulicznych, 490gram manetki: SL-M970, konstrukcja Rapid Fire +, Instant Release, Multi Release, Two-Way Release, 215gram klamki hamulcowe: BL-M970 - do hamulców v-brake, aluminium/stal, regulacja odległości dźwigni, 166gram (kpl) BL-M975 - do hamulców tarczowych hydraulicznych, aluminium/stal, regulacja odległości dźwigni, prostopadły zbiornik wyrównawczy, 192gram(kpl) piasta tylna: aluminium anodyzowane, tytan, szerokość 135mm, 32/36 otworów, bębenek HG dla 8 i 9 rzędowych kaset FM-M970 - do hamulców obręczowych, 270gram FM-M975 - do hamulców tarczowych z wielowpustem Center Lock, 270g piasta przednia: aluminium anodyzowane, tytan, szerokość 100mm, 32/36 otworów HB-M970 - do hamulców obręczowych, 140gram HB-M975 - do hamulców tarczowych z wielowpustem Center Lock, 145gram HB-M976 - do hamulców tarczowych z wielowpustem Center Lock oraz osią 20mm, 230g szczęki hamulcowe: BR-M970, v-brake, równoległe prowadzenie klocka, łożyska maszynowe, wymienne okładziny, 200gram zacisk hamulców tarczowych: hydrauliczne, dwutłoczkowe, kute aluminium/stal, monolit, olej minieralny, BR-M975A - mocowanie IS, przód lub tył, 217gram BR-M975B - mocowanie IS, tył, 217gram BR-M975P - mocowanie Post Mount, przód, 217gram tarcze hamulcowe: SMRT-97, rozmiar 140mm/160mm/180mm/203mm, mocowanie na wielowpust Centerlock, 126gram(160mm) pedały: PD-M970, system SPD, drążona oś, zaczepy pokryte fluorem, 325gram koła: tytan/scandium/aluminium/stal, technologia UST, 24 szprychy pocieniane 2.0-1.5-2.0mm, obręcz ze scandium WH-M970 - do hamulców obręczowych, 1512gram WH-M975 - do hamulców tarczowych, mocowanie na wielowpust Centerlock, 1525gram
2008 przerzutka tylna: RD-M972, aluminium/karbon, średni (GS) lub długi (SGS) karbonowy wózek, technologia Shadow, sprężyna Top Normal, 180gram(GS), 182gram(SGS) 2009 przednia piasta: HB-M978 - do hamulców tarczowych z wielowpustem Center Lock oraz osią 15mm, 219gram klamki hamulcowe: BL-M975A - do hamulców tarczowych hydraulicznych, aluminium/stal, regulacja odległości dźwigni, prostopadły zbiornik wyrównawczy, 192gram(kpl) Shimano Yumeya: ekskluzywne części do tuningu komponentów XTR, wyróżniające się złotym kolorem oraz nadzwyczajną wagą YM-RD81, kompletny wózek przerzutki tylnej (wewn. + zewn.) do RDM970/971, karbon YM-RD82, komplet kółeczek (2 szt.) do RDM970/971/972, ażurowe, białe YM-RD83, komplet śrub tytanowych do RD; mocujące kółeczka (2 szt) + mocująca linkę, kolor złoty YM-CS81, zestaw zębatek 17-20T tytanowe do CSM970, pająk w kolorze złotym