Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza, ChAL-W () – chińskie siły zbrojne obejmujące Wojska Lądowe, Marynarkę Wojenną, Siły Powietrzne, Wojska Rakietowe oraz Siły Wsparcia Strategicznego. Według rankingu Global Firepower (2021) chińskie siły zbrojne stanowią trzecią (po Stanach Zjednoczonych i Rosji) siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 178,2 mld dolarów (USD). ChAL-W jest największymi liczebnie siłami zbrojnymi na świecie, pod bronią ma 2,25 mln żołnierzy (ok. 0,18% populacji ChRL), a łącznie z formacjami paramilitarnymi – 3,25 mln. W razie zagrożenia jest w stanie zmobilizować ponad 7 mln ludzi. Ponadto dysponuje 216 mln rezerwistów. Liczba ludzi zdatnych do służby wojskowej w Chinach w wieku 18-49 lat wynosi ok. 343 mln. Budżet sił zbrojnych ChRL chińska władza określiła w 2010 r. jako 78 miliardów USD, co przekłada się na 1,5% PKB, a wg zachodnich analityków bezpieczeństwa państwowego znacznie więcej, podczas gdy budżet Sił Zbrojnych USA stanowi 4,4% PKB.

W przeciwieństwie do sił zbrojnych m.in. na Zachodzie, chińskie wojsko nie podlega kontroli rządu w Chinach, lecz państwowej partii komunistycznej. Przy tym relacje między KPCh a ChAL-W są złożone i wielostronne. Jak twierdzi Jason Kelly triadę rządzącą obecnie Chinami tworzą siły zbrojne, partia i rząd. Żołnierze w teorii podlegają władzom cywilnym, ale wchodzą w skład Komitetu Centralnego KPCh i Politbiura. Poparcie wojska decyduje w rozgrywce między poszczególnymi frakcjami w partiiP. Majka, Siły zbrojne Chińskiej Republiki Ludowej po 1989 roku, „Histmag.org”, 19 czerwca 2009..

Historia Za datę powstania Czerwonej Armii () przyjmuje się 1 sierpnia 1927 roku, gdy wybuchło powstanie w Nanchangu, w następstwie postanowienia o stworzeniu zbrojnego ramienia Komunistycznej Partii Chin. Obecną nazwę przyjęła w czerwcu 1946 roku. W 1949, po pokonaniu w wojnie domowej wojska Kuomintangu, stała się jedynym chińskim wojskiem na kontynencie.

Kampanie Chińskiej Armii Czerwonej i Armii Ludowo–Wyzwoleńczej 1931–1945: II wojna światowa (walczyła u boku wojsk Kuomintangu w drugiej wojnie chińsko-japońskiej) 1927–1950: chińska wojna domowa przeciw armii Kuomintangu 1950: zajęcie Tybetu grudzień 1951–1953: wojna koreańska (żołnierze ChAL-W walczyli w niej w oddziałach tzw. ochotników ludowych) 1955: pierwszy kryzys w Cieśninie Tajwańskiej 1958: drugi kryzys w Cieśninie Tajwańskiej 1959: zdławienie antychińskiego powstania w Tybecie październik 1962 – listopad 1962: wojna chińsko-indyjska 1969–1978: zatargi graniczne z ZSRR (m.in. konflikt nad Ussuri) 1974: bitwa morska z Wietnamem Południowym w pobliżu Wysp Paracelskich 1979: wojna chińsko-wietnamska 1986: zatarg graniczny z Wietnamem 2012–2014: misja pokojowa w Mali

Siły strategiczne thumb|Żołnierze chińskiego wojska w szyku paradnym Ogólna liczba chińskich zasobów broni jądrowej nie jest znana. Chiny utrzymują te dane w ścisłej tajemnicy. W 2005 roku według różnych źródeł ChRL miała posiadać od 80 do 2000 głowic różnego typu. W 2004 r. władze ChRL poinformowały o redukcji swoich zasobów broni nuklearnej. ChRL prowadzi również intensywne prace nad modernizacją swoich sił strategicznych. W tej chwili posiada 4 pułki bombowców strategicznych różnego typu oraz ok. 5 dużych atomowych jednostek podwodnych (klas 092 Xia i 094 Yin) mogących dokonać ataku za pomocą pocisków balistycznych.

ChRL nie przyznaje się do posiadania broni chemicznej i biologicznej. ChRL podpisała 13 stycznia 1993 r. Konwencję o broni chemicznej zobowiązując się do nie produkowania i nie rozprzestrzeniania tego rodzaju broni. Jeżeli chodzi natomiast o broń biologiczną ChRL jest również sygnatariuszem międzynarodowej konwencji jednak źródła rosyjskie donoszą o wypadkach jakie miały miejsce w północnych Chinach w latach 80. XX w., które mogły mieć związek z produkcją lub testowaniem broni biologicznej. Centralna Agencja Wywiadowcza podejrzewa ChRL o posiadanie niewielkiego arsenału obu wyżej wymienionych rodzajów broni.

Wojska Lądowe Liczą 2 300 000 żołnierzy, zorganizowane w 7 regionach wojskowych i 28 okręgach wojskowych. Strukturę wojskową tworzą 24 zintegrowane grupy armii każda licząca po 43 500 żołnierzy. W składzie każdej z grup znajdują się także 3 dywizje piechoty, brygada czołgów, artylerii i obrony powietrznej. Łącznie są: 84 dywizje piechoty, 10 dywizji pancernych, 11 dywizji wsparcia artylerii, 14 brygad pancernych i 2 brygady kawalerii. Łącznie ok. 8000 czołgów, 4000 wozów opancerzonych i 25 000 jednostek artylerii. Armia wciąż posiada dużo przestarzałego radzieckiego i rosyjskiego uzbrojenia. Obecnie Armia Ludowo-Wyzwoleńcza szybko się modernizuje. Chiny posiadają liczne programy badawcze i w ciągu ostatnich 15 lat wprowadziły do swojego uzbrojenia dużo nowoczesnych maszyn własnej produkcji np. czołgi Typ 99 czy bojowe wozy piechoty ZBD-97. ChAL-W opracowała również oryginalny system laserów polowych służący do „oślepiania” wrogich urządzeń optycznych.

Uzbrojenie Czołgi podstawowe Typ 99 – 800 Typ 96 – 2500 Typ 80 – 500 Typ 79 – 300 Typ 69 – 300

Czołgi lekkie Typ 62 – 400 Typ 63A – 300 Typ 63 – 500

Bojowe wozy piechoty ZBD-97 YW 531H WZ551

Marynarka Wojenna

Łącznie liczy 260 000 marynarzy, w tym obrona wybrzeża, lotnictwo morskie i wojska desantu morskiego.

Duże okręty wojenne Lotniskowce Lotniskowiec typu 001 (1): Liaoning Lotniskowiec typu 001A/002 (1): Shandong Lotniskowiec typu 003 (1): Fujian

Niszczyciele Niszczyciele rakietowe typu 055 (2) Niszczyciele rakietowe typu 052D (15) Niszczyciele rakietowe typu 052C (6) Niszczyciele rakietowe typu 052B (2) Niszczyciele rakietowe typu 052 (1) Niszczyciele rakietowe typu 051C (2) Niszczyciele rakietowe typu 051B (1) Niszczyciele rakietowe projektu 956 (4) Niszczyciele rakietowe typu 051 (11) w sumie – 33

Fregaty Fregaty rakietowe typu 054A /Jiangkai II (30) Fregaty rakietowe typu 054 /Jiangkai I (2) Fregaty rakietowe typu 053H3 /Jiangwei II (10) Fregaty rakietowe typu 053H2G /Jiangwei I (4) Fregaty rakietowe typu 053H1G /Jianghu V (6) Fregaty rakietowe typu 053HT-H /Jianghu IV (1) Fregaty rakietowe typu 053H2 /Jianghu III (3) Fregaty rakietowe typu 053H1 /Jianghu II (8) Fregaty rakietowe typu 053H /Jianghu I (2) w sumie – 66

Okręty podwodne Atomowe SSBN Okręty podwodne typu 094 (4)

Atomowe SSN Okręty podwodne typu 093 (4) Okręty podwodne typu 091 (2)

Atomowy SSGN Okręty podwodne typu 092 (1)

Konwencjonalny SSG Okręty podwodne projektu 629/Golf (1)

Konwencjonalne SSK Okręty podwodne typu 041 (4) Okręty podwodne typu 039 (13) Okręty podwodne projektu 877/Kilo (12) Okręty podwodne projektu 633/Romeo (18) w sumie – 59

Siły Powietrzne

Łącznie liczą 470 000 żołnierzy wraz z siłami strategicznymi i obrony przeciwlotniczej zorganizowanej w 7 regionów. Siły Powietrzne posiadają około 2640 maszyn. Ich poziom techniczny jest bardzo różny, ale podobnie jak w wypadku pozostałych formacji, siły powietrzne ulegają szybkiej modernizacji. W 1985 chińskie lotnictwo wojskowe posiadało 5300 samolotów myśliwskich, głównie przestarzałe kopie J-5 (MiG-17), J-6 (MiG-19) i J-7/J-8 (MiG-21); obecnie liczba ta spadła do tysiąca, a połowa z nich to względnie nowoczesne maszyny czwartej generacji Su-27, Su-30 i J-10. Chiny intensywnie pracują nad uniezależnieniem swojego przemysłu lotniczego od Rosji, która od lat 50 XX w. była jedynym dostawcą sprzętu lotniczego i technologii ich produkcji. Rosjanie oskarżają przy tym Chiny o kradzież własności intelektualnej, ponieważ produkują i modyfikują sprzęt wbrew porozumieniom licencyjnym (dotyczy to głównie zmodernizowanych Su-27SK produkowanych jako J-11 oraz rozwijanej kopii Su-33 (J-15), a także podzespołów lotniczych takich jak silniki do tych samolotów). Prowadzone są również prace nad myśliwcem piątej generacji Chengdu J-20. Owocem współpracy z Pakistanem jest lekki myśliwiec Chengdu FC-1, zaprojektowany jako tani następca J-7. W dziedzinie śmigłowców Chiny blisko współpracują z Francją, większość współczesnych śmigłowców to licencyjne produkty Eurocoptera.

Sztab Generalny ChAL-W Koordynuje działania chińskich Sił Zbrojnych. Rozpoznaniem, wywiadem wojskowym i analizą wywiadowczą zajmuje się Główny Zarząd Wywiadowczy Sztabu Generalnego ChAL-W ().

System stopni wojskowych w ChAL-W Grupa Ranga Pagon Marszałek ChRL 150px Generałowie(将) Generał 150px Generał porucznik 150px Generał major 150px Oficerowie starsi(校) Starszy pułkownik 150px Pułkownik Podpułkownik Major Oficerowie młodsi(尉) Kapitan Porucznik Podporucznik Kadet Sierżant I stopnia Sierżant II stopnia Sierżant III stopnia Stopień wojskowy bez dokładnego polskiego odpowiednika. W przybliżeniu starszy sierżant lub sierżant sztabowy. Starszy sierżant Sierżant Kapral Starszy szeregowy Szeregowy

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne P. Majka, Siły zbrojne Chińskiej Republiki Ludowej po 1989 roku, „Histmag.org”, 19 czerwca 2009. Waldemar Dziak, Michał Pawiński, Chińska Armia Ludowo-Wyzwoleńcza, Instytut Studiów Politycznych PAN, Warszawa 2014. https://web.archive.org/web/20161103094210/http://www.isppan.waw.pl/ksiegarnia/chinska_armia.htm

!