Richard Roundtree (ur. 9 lipca 1942 w New Rochelle, zm. 24 października 2023 w Los Angeles) – amerykański aktor filmowy i telewizyjny.
Popularność zdobył dzięki odegraniu głównej roli detektywa Johna Shafta w trzech filmach i serialu z początku lat 70. XX w. Rolę powtórzył po latach w filmie Johna Singletona Shaft (2000).
Życiorys thumb|Roundtree jako John Shaft (1973) Wczesne lata Urodził się w New Rochelle, w stanie Nowy Jork jako syn Kathryn, pokojówki i pielęgniarki, i Johna, kierowcy zakładu żywienia i śmieciarza. W 1961 ukończył New Rochelle High School, gdzie grał dla niepokonanej w szkole i narodowej rangi drużynie piłkarskiej. Po dwóch latach porzucił studia na Southern Illinois University Carbondale, gdzie miał stypendium piłkarskie. Pracował na kilku stanowiskach, w tym jako sprzedawca i nocny stróż, aż podjął pracę jako model dla magazynu „Ebony Fashion Fair”.
Kariera Zafascynowany aktorstwem, w 1967 roku dołączył do Negro Ensemble Company w Nowym Jorku. Uznanie przyniosła mu główna rola boksera wagi ciężkiej Jacka Jeffersona w przedstawieniu Howarda Sacklera Wielka nadzieja białych (The Great White Hope) wystawionym przez Philadelphia Theatre Tour.
Na początku lat 70. XX wieku stał się gwiazdą dzięki popularnej kreacji tytułowego bohatera czarnego prywatnego detektywa Johna Shafta w trzech filmach tzw. „Blaxploitation” oraz serialu (1973-1974). W 1972 za występ w Shaft (1971) był nominowany do Złotego Globu w kategorii „Nowa Gwiazda Roku - Aktor” i NAACP Image Awards w kategorii „Znakomity aktor w filmie”. W 1994 otrzymał MTV Movie Award.
Grał główne role w filmach kryminalnych i przygodowych, z których wyróżnia się w roli tytułowej jako sprytny przeciwnik aroganckiego Robinsona Crusoe (Peter O’Toole) w satyrycznej ekranizacji słynnej powieści Daniela Defoe Piętaszek (Man Friday, 1975). Zwrócił na siebie uwagę także jako Gideon Marunga w dreszczowcu Jamesa Fargo Tylko dla sępów (Game for Vultures, 1979) z Richardem Harrisem, Denholmem Elliottem i Joan Collins oraz jako Diehl Swift, P.I. w komedii sensacyjnej Richarda Benjamina Gorący towar (City Heat, 1984) u boku Clinta Eastwooda i Burta Reynoldsa. Pojawiał się też na szklanym ekranie, w tym w serialu ABC Korzenie (Roots, 1977) jako Sam Bennett.
Od początku. 80. występował w drugorzędnych rolach głównie w niskobudżetowych filmach akcji. Ale stopniowo włączane do ról drugorzędnych. W 1991 zdobył nominację do Soap Opera Digest Award w kategorii „Znakomity aktor drugoplanowy: dzień” za postać doktora Daniela Reubensa w operze mydlanej NBC Pokolenia (Generations, 1989-91). Na uwagę zasługuje rola prokuratora Talbota w kontrowersyjnym dreszczowcu Davida Finchera Siedem (Seven, 1995) oraz postać doświadczonego przewodnika dżungli Kwame'a w szalonej komedii familijnej George prosto z drzewa (George of the Jungle, 1997) z Brendanem Fraserem. W remake'u Shaft (2000) w reż. Johna Guillermina pojawił się jako John Shaft, wuj Johna Shafta II (Samuel L. Jackson).
Życie prywatne 27 listopada 1963 ożenił się z Mary Jane Grant, z którą ma dwójkę dzieci. 13 grudnia 1973 się rozwiedli. W latach 1974–1975 związany był z Cathy Lee Crosby. We wrześniu 1980 poślubił Karen M. Ciernię, z którą też się rozwiódł. Mają dwie córki i syna.
W 1993 zdiagnozowano u Roundtree rzadkiego raka piersi i poddano skutecznemu leczeniu - wykonano podwójną mastektomię i chemioterapię.
Filmografia filmy fabularne 1971: Shaft jako John Shaft 1972: Ambasada (Embassy) jako Richard 'Dick' Shannon 1972: Wielka wygrana Shafta jako John Shaft 1973: Shaft w Afryce jako John Shaft 1974: Trzęsienie ziemi (Earthquake) jako Miles 1979: Ucieczka na Atenę (Escape to Athena) jako Nat Judson 1981: Oko za oko (An Eye for an Eye) jako kpt. Stevens (szef Kane’a) 1988: Maniakalny glina (Maniac Cop) jako komisarz Pike 1992: Krwawa pięść III: Zmuszony do walki (Bloodfist III: Forced to Kill) jako Samuel Stark 1995: Siedem (Seven) jako prokurator Talbot 1997: George prosto z drzewa (George of the Jungle) jako Kwame 2000: Shaft jako wuj John Shaft 2001: konspiracja.com (Antitrust) jako Lyle Barton 2002: Statek miłości (Boat Trip) jako ojciec Felicii 2002: Joe i Max (Joe i Max, TV) jako Jack Blackburn 2004: Max Havoc: Klątwa smoka jako Tahsi 2005: Kto ją zabił? (Brick) jako asystent 2005: Bezcenna Jane (Painkiller Jane) jako pułkownik Ian Watts 2008: Speed Racer jako Ben Burns seriale TV 1973-1974: Shaft jako John Shaft 1977: Korzenie (Roots) jako Sam Bennett 1989: Inny świat (A Different World) jako Clinton Reese 1989-91: Pokolenia (Generations) jako dr Daniel Reubens 1990: Bajer z Bel-Air jako dr Mumford 1990: MacGyver jako R.T. Hines 1991: Młodzi jeźdźcy jako Calvin 1991: Beverly Hills, 90210 jako Robinson Ashe Jr. 1992: Prawnicy z Miasta Aniołów (L.A. Law) jako sędzia Ira Menday 1996: Bajer z Bel-Air jako wielebny Gordon Sims 1996: Dotyk anioła jako Murray 1997: Portret zabójcy jako detektyw James Henegar 1998: Doktor Quinn jako 'Barracuda' Jim Barnes 2002−2003: As the World Turns jako Oliver Travers 2003–2004: Agentka o stu twarzach jako Brill 2005: Gotowe na wszystko (Desperate Housewives) jako detektyw Shaw 2005: Podkomisarz Brenda Johnson jako pułkownik D.B. Walter 2005–2007: Domowy front (The War at Home) jako 2006: Krok od domu jako Cyrus Carter 2006: Chirurdzy jako Donald Burke 2006–2007: Herosi (Heroes) jako Charles Deveaux 2007–2009: Lincoln Heights jako Coleman Bradshaw 2009: Nieustraszony jako Lawrence Rivai 2011: Mentalista jako Floyd Benton 2015: The Player jako mentor Alexa Kane’a 2015: Chicago Fire jako Wallace Boden, Sr.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni Kategoria:Amerykańscy modele Kategoria:Ludzie urodzeni w New Rochelle Kategoria:Urodzeni w 1942 Kategoria:Zmarli w 2023