Teresa Budzisz-Krzyżanowska (ur. 17 września 1942 w Tczewie) – polska aktorka teatralna i filmowa.

Życiorys W 1964 ukończyła studia w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Krakowie. Na scenie teatralnej zadebiutowała 24 stycznia 1965 rolą w widowisku muzycznym Niech no tylko zakwitną jabłonie Agnieszki Osieckiej w reż. Jerzego Uklei, a na małym ekranie w 1968 tytułową rolą w Eugenii Grandet Honoré de Balzaca w reż. Bogdana Hussakowskiego. W 1971 otrzymała pierwszą rolę filmową w obrazie pt. Gonitwa w reż. Zygmunta Hübnera.

Występowała na deskach krakowskich teatrów: Rozmaitości (1964–1966), Teatru im. Juliusza Słowackiego (1966–1972) i Starego Teatru im. Heleny Modrzejewskiej (1972–1983), a następnie Teatru Studio w Warszawie (1983–1997). Od 1997 aktorka Teatru Narodowego w Warszawie.

Współpracowała z wieloma polskimi reżyserami, m.in. z Andrzejem Wajdą, Krzysztofem Kieślowskim, Kazimierzem Kutzem, Barbarą Sass, a także z reżyserami zagranicznymi m.in. z Mártą Mészáros.

Podczas swojej wieloletniej działalności artystyczno-kulturalnej otrzymała wiele odznaczeń, nagród i wyróżnień. Jest m.in. dwukrotną laureatką Nagrody im. Aleksandra Zelwerowicza – przyznawanej przez redakcję miesięcznika „Teatr”, którą otrzymała za sezon 1985/1986, za rolę Jenny w Operze za trzy grosze Bertolta Brechta w Teatrze Studio w Warszawie oraz za sezon 2006/2007, za rolę Jokasty w Królu Edypie Sofoklesa, graną gościnnie w Teatrze Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie.

W 1991 roku na 17. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni otrzymała wyróżnienie dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej za podwójną rolę matki i córki w filmie Odjazd. Dwa lata wcześniej na tym samym festiwalu była nominowana do nagrody za najlepszą drugoplanową rolę kobiecą w filmie Lawa.

W 2000 odcisnęła swoją dłoń na Promenadzie Gwiazd w Międzyzdrojach.

Filmografia Gonitwa (1971) – Ona Seksolatki (1971) – kierowniczka domu wczasowego Przeprowadzka (1972) – żona Zbyszka Przejście podziemne (1973) – Lena Ziemia Obiecana (1974) – żona Trawińskiego Dyrektorzy (1975) – robotnica Regina Sołoniewska W środku lata (1975) – Elżbieta Grońska Ocalić miasto (1976) – Jadwiga Nowacka Zmory (1978) – Wysocka, aktorka z Krakowa Po drodze (1979) – Aktorka występująca w przedstawieniu „Biesów” Spotkanie na Atlantyku (1980) – Magda, partnerka Nowaka Z biegiem lat, z biegiem dni... (1980) – Julia Chomińska, córka Janiny i Władysława Chomińskich Maskarada (1986) – Lola, była żona Jerzego Wolfa, aktorka współpracująca z Michałem Barczewskim Lawa (1989) – Rollisonowa w scenie „Balu u Senatora” Sztuka kochania (1989) – aktorka w teatrze Historia niemoralna (1990) – reżyserka Magda Korczak (1990) – Maria Falska, przyjaciółka Janusza Korczaka Kuchnia polska (serial telewizyjny, 1991) – Irena Biesiekierska, żona Jana Odjazd (1991) – Hilda Baumler oraz Augusta Baumler, matka Hildy (2. role) Białe małżeństwo (1992) – matka dziewcząt Trzy kolory. Biały (1993) – pani Jadwiga, klientka Karola Faustyna (1994) – matka przełożona klasztoru w Wilnie Śmierć jak kromka chleba (1995) – lekarka Siódmy pokój (La Settima Stanza, 1995) – matka przełożona w karmelu w Holandii Sława i chwała (serial telewizyjny, 1997) – śpiewaczka Elżbieta Szyller, siostra Edgara (odc. 6. Koniec pięknego lata i odc. 7. Równina) Jak narkotyk (1999) – matka Anny Weiser (2000) – sąsiadka Szymka Czarna plaża (La Plage Noire, 2001) – Emma Ono (2004) – Marta, matka Ewy Futro (2006) – Irena Makowiecka Odwróceni (serial telewizyjny, 2007) – Elwira, matka Miry Wenecja (2010) – babcia Marka Głęboka woda (serial telewizyjny, 2011) – Krystyna

Odznaczenia i nagrody Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2000) – pkt 35. (pierwotnie Krzyż Oficerski OOP); zmieniony w tym samym roku aktem na pkt 35a. (Krzyż Komandorski OOP). Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1978) Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2005) Złota Odznaka „Za Zasługi dla Krakowa” (1976) Nagroda Komitetu do Spraw Radia i Telewizji (1976, 1979, 1985) Nagroda na III Opolskich Konfrontacjach Teatralnych w Opolu za rolę Joanny w spektaklu Noc listopadowa Stanisława Wyspiańskiego w reż. Andrzeja Wajdy w Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie (1977) Nagroda Prezesa Rady Ministrów z dziedziny teatru I stopnia za osiągnięcia aktorskie w Teatrze Starym w Krakowie (1979) Nagroda na V Opolskich Konfrontacjach Teatralnych w Opolu za rolę Julii Chomińskiej w spektaklu Z biegiem lat z biegiem dni Joanny Olczak-Ronikier w reż. Andrzeja Wajdy w Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie (1979) Nagroda na XX Kaliskich Spotkaniach Teatralnych w Kaliszu za rolę Ireny Arkadiny w spektaklu Dziesięć portretów z Czajką w tle według Antona Czechowa w Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie (1980) Nagroda Miasta Krakowa w dziedzinie upowszechniania kultury (1980) Nagroda na XXIV Kaliskich Spotkaniach Teatralnych w Kaliszu za rolę Johanne w spektaklu Z życia glist P.O. Enquista w Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie (1984) Złoty Ekran za role w przedstawieniach Teatru Telewizji Żałoba przystoi Elektrze i Elżbieta królowa Anglii (1985) Nagroda im. Aleksandra Zelwerowicza za rolę Jenny w spektaklu Opera za trzy grosze Bertolta Brechta w Teatrze Studio w Warszawie (1986) Złoty Wawrzyn Grzymały przyznany w Bydgoszczy (1990) Złote Lwy Gdańskie na 17. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni za najlepszą pierwszoplanową rolę kobiecą w filmie Odjazd (1992) Nagroda im. Cypriana Kamila Norwida w kategorii: Teatr (2002) Nagroda im. Aleksandra Zelwerowicza dla najlepszej aktorki w sezonie 2003/2004 za rolę Jokasty w spektaklu Król Edyp Sofoklesa graną gościnnie w Teatrze Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie (2004) Nagroda na V Festiwalu Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji „Dwa Teatry” za rolę tytułową w słuchowisku Matka Witkacego (2005) Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dziedzinie teatru (2008) Nagroda aktorska na XIII Festiwalu „Dwa Teatry” za rolę Hanny Arendt w spektaklu Feliksa Falka „Rzecz o banalności miłości” (2013) Wielka Nagroda Festiwalu „Dwa Teatry” za wybitne osiągnięcia aktorskie w Teatrze Polskiego Radia i Teatrze Telewizji Polskiej (2014) Złoty Splendor – Nagroda Teatru Polskiego Radia (2014) Nagroda im. Ireny Solskiej (2021)

Przypisy

Linki zewnętrzne

Teresa Budzisz-Krzyżanowska w bazie Akademia Polskiego Filmu

Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie Kategoria:Aktorzy i aktorki Teatru Narodowego w Warszawie Kategoria:Laureaci Nagrody Miasta Krakowa Kategoria:Ludzie urodzeni w Tczewie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Najlepsze aktorki pierwszoplanowe na FPFF Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polskie aktorki radiowe Kategoria:Urodzeni w 1942 Kategoria:Laureatki nagrody im. Ireny Solskiej