Zbigniew Jasiński, ps. „Rudy”, „Zbigniew Rudy” (ur. 12 listopada 1908 w Łodzi, zm. 5 lutego 1984 w Bermagui w Australii) – polski dziennikarz, poeta-marynista, uczestnik wojny obronnej Polski w 1939 r., podporucznik, pracownik radiostacji AK „Błyskawica”.

Życiorys Urodził się w 1908, w rodzinie Konstantego, przedsiębiorcy, i Walerii z domu Łuczak. Lata I wojny światowej spędził z rodziną w Rosji, najpierw w Kotielniczu (gubernia wiacka), a później w Charkowie. W 1918 powrócił wraz z matką do Łodzi, a od 1920 mieszkał w Poznaniu. Uczęszczał do szkół kolejno w Łodzi, Poznaniu, Wieleniu oraz w Kaliszu. W 1926 zdał egzamin wstępny do Szkoły Morskiej w Tczewie i odbył pierwszą podróż morską na żaglowcu szkolnym „Lwów”. Wydalony ze szkoły pływał w latach 1926–1928 na statkach handlowych. W 1928 podjął naukę w Liceum Handlowym Izby Przemysłowo-Handlowej w Poznaniu. Po niezdanym egzaminie maturalnym w latach 1929–1932 służył w Marynarce Wojennej. Urlopowany z wojska, zdał w 1930 maturę jako eksternista w Liceum Handlowym w Poznaniu, po czym kontynuował służbę wojskową. W 1931–1934 studiował w Wyższej Szkole Dziennikarskiej w Warszawie. W latach 1935–1937 pracował w wydziale prasowym zarządu głównego Ligi Morskiej i Kolonialnej. Równocześnie w latach 1935–1938 współpracował z Polskim Radiem, wygłaszając felietony na tematy morskie. W 1937 współpracował z Naukowym Instytutem Morskim w Warszawie, a w 1937–1938 pracował w referacie prasowym Instytutu Bałtyckiego w Gdyni. W 1938 brał udział w rejsie jachtu harcerskiego Poleszuk, na którym odbył rejs do Senegalu i Gwinei. Latem 1939 powrócił do Warszawy.

W okresie międzywojennym był znanym dziennikarzem i poetą. Opublikował marynistyczne utwory poetyckie: Rejs do Rygi (Poznań 1931), Papierowym okrętem, a Ilustrowany Kurier Codzienny drukował w odcinkach jego powieść Biczmen.

Walczył w kampanii wrześniowej, dostał się do sowieckiej niewoli, przewieziony do łagru Tetkino pod Kurskiem. Przeniesiony do Lublina z powodu wymiany jeńców, udało mu się uciec w 1940. W 1941 wstąpił do ZWZ-AK. W 1943 odbył misję kurierską do Jugosławii.

W okupowanej Warszawie działał w Biurze Informacji i Propagandy ZWZ-AK. Podczas powstania warszawskiego przygotowywał dla radiostacji AK Błyskawica sprawozdania i reportaże z frontu walki i utwory poetyckie oddające przeżycia i nastroje powstańców. Andrzej Pomian nazwał go „poetą powstania warszawskiego”. Zasłynął wierszem pt. Żądamy amunicji (uważanym za najpopularniejszy wiersz powstania), który został nadany z powstańczej radiostacji „Błyskawica” w dniu 24 sierpnia 1944 roku.

Tu zęby mamy wilcze, a czapki na bakierTu – u nas – nikt nie płacze w walczącej Warszawie.Tu się Prusakom siada na karki okrakiemi wrogów gołą garścią za gardła się dławi.

Inne wiersze Jasińskiego: Odmawiamy! (inny tytuł: Odpowiedź gazowni przed 10 sierpnia), Sierpień (przed 23 sierpnia), Pieśń Warszawy, Pieśń o Powstaniu, Sumienie świata. Natomiast wiersze Maszerowali i Poprzez druty zostały napisane w oflagu, w październiku 1944. Wydano tomik autorski poezji Zbigniewa Jasińskiego, pt. Krwią i rymem.

Po upadku powstania przebywał w Stalagu X B Sandbostel (nr jeniecki 224988), a po jego wyzwoleniu pozostał na Zachodzie. Służył w brytyjskiej marynarce handlowej, a od 1952 zamieszkał w Australii, imając się różnych zajęć i zawodów. Nie przestał pisać (choć – cytując jego słowa: moje wysiłki poetyckie zginęły wraz z powstaniem)M.Wasiak, Najsłynniejszy wiersz Powstania Warszawskiego. „Ratusz” 1996 nr 10/11, s. 7., publikował w polskich czasopismach emigracyjnych, od 1955 należał do Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie. W 1957 przyjął obywatelstwo australijskie. W tym samym roku otrzymał nagrodę Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie za całość twórczości w latach wojny.

Rząd londyński za zasługi wojenne odznaczył go Krzyżem Walecznych, Krzyżem Armii Krajowej oraz Medalem Wojska. Za twórczość powstałą w czasie wojny został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami.

Od 1935 był mężem Wandy Karczewskiej, dziennikarki i pisarki. W 1950, po rozwodzie z pierwszą żoną, ożenił się z Angielką Marjorie Purday (I v. Turner). Zmarł bezdzietnie w 1984, pochowany na cmentarzu Rookwood Catholic Cementery, Monumental Lawn Grave - A-, Sydney (grób 977).

Jasiński w utworach muzycznych 2005 – fragmenty tekstów jego wierszy zostały wykorzystane przy do stworzenia albumu: „Powstanie Warszawskie” grupy Lao Che. 2016 – na płycie „sierpień” zespołu rockowego Fabryka wydanego nakładem Narodowego Centrum Kultury znajduje się jedna kompozycja do wiersza Zbigniewa Jasińskiego - Żądamy amunicji.

Nagrody

Wyróżnienie w konkursie „Ilustrowanego Kuriera Codziennego” za powieść Biczmen. Film z życia marynarzy (1935) Nagroda w konkursie poetyckim „Głosu Polskiego” w Toronto za poemat Pieśń o Powstaniu (1957)

Przypisy

Bibliografia M. Wasiak, Najsłynniejszy wiersz Powstania Warszawskiego. „Ratusz” 1996 nr 10/11, s. 6–7.

Bogumiła Żongołłowicz, Zbigniew Jasiński. Biografia nieznana, 2025.

Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Jeńcy Stalagu X B Sandbostel Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojska Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Polacy i obywatele polscy – więźniowie radzieckich łagrów 1939–1941 Kategoria:Polonia w Australii Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Polskie ofiary represji stalinowskich Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Urodzeni w 1908 Kategoria:Zmarli w 1984 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej