Język ful (zwany także: fula, fulani, fulfulde) – język regionu Afryki Zachodniej, używany przez ludy Fula od Senegalu po Kamerun i Sudan. Dzieli się na wiele dialektów. Klasyfikowany w obrębie grupy atlantyckiej języków nigero-kongijskich. Zapisywany najczęściej zmodyfikowanym alfabetem łacińskim, w ortografii przyjętej w 1966 roku na konferencji UNESCO w Bamako. W niektórych rejonach Afryki do zapisu języka fula używa się także pisma arabskiego.
Ważniejsze dialekty Pular Fuuta – używany na terenach dawnego królestwa Futa Dżalon (głównie w obecnej Gwinei, południowo-wschodnim Senegalu, wschodniej Gwinei Bissau i północnym Sierra Leone) Fulakunda – używany w Senegalu w regionie Casamance, zachodniej Gwinei Bissau i Gambii Pulaar – używany w północnym Senegalu i południowej Mauretanii Fulfulde – właściwie grupa dialektów (m.in. bagirmi, adamawa, borgu, maasina), używanych w Mali, Ghanie, Togo, Czadzie, Nigerii, Burkina Faso, RŚA, Beninie, Kamerunie i Sudanie.
Klasy nominalne i mutacja spółgłosek Język ful jest językiem o złożonym systemie sufiksalnych klas nominalnych, przy czym wyznacznikiem każdej klasy jest nie tylko odpowiedni sufiks, ale też odpowiednia alternacja spółgłosek tematycznych. Spółgłoski tematyczne ulegają permutacji w trzech stopniach według następującego schematu:
stopień szczelinowy stopień zwartowybuchowy stopień prenazalizacji f p p s h k k w b mb r d nd j , g , ŋg g ŋg
Spółgłoski /l/, /t/, nosowe i glotalizowane nie ulegają permutacji.
Przykład stopień szczelinowy: rawan-du = „pies” (sufiks i stopień mutacji dla liczby pojedynczej) stopień zwartowybuchowy: dawaa-di = „psy” (sufiks i stopień mutacji dla liczby mnogiej) stopień prenazalizacji: ndawa-koy = „pieski” (sufiks i stopień mutacji dla zdrobnienia liczby mnogiej)
Permutacjom ulegają też formy czasowników, liczebników i przymiotników.
Bibliografia
Caudill H. i Besseko O. (2001), Midho waawi Pular! Lerner’s guide to Pular (Fuuta Jallon) (plik *.PDF), s. 4 i 14
Kategoria:Języki nigero-kongijskie Kategoria:Języki Mauretanii Kategoria:Języki Senegalu Kategoria:Języki Mali Kategoria:Języki Burkiny Faso Kategoria:Języki Nigru Kategoria:Języki Nigerii Kategoria:Języki Kamerunu Kategoria:Języki Gambii Kategoria:Języki Czadu Kategoria:Języki Sierra Leone Kategoria:Języki Beninu Kategoria:Języki Gwinei Bissau Kategoria:Języki Sudanu Kategoria:Języki Republiki Środkowoafrykańskiej Kategoria:Języki Wybrzeża Kości Słoniowej Kategoria:Języki Ghany Kategoria:Języki Togo Kategoria:Języki Gwinei