Zyta Oryszyn, właściwie Zyta Anna KaczyńskaPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 marca 2011 r. o nadaniu orderów i odznaczeń (). z domu Bartkowska (ur. 16 sierpnia 1940 w Zagórzu, zm. 11 października 2018) – polska pisarka, dziennikarka, tłumaczka.
Życiorys Pochodziła z Zagórza nad Osławą koło Sanoka. Po II wojnie światowej przeniosła się wraz z rodzicami do Wałbrzycha. Debiutowała literacko w wieku 16 lat na łamach „Trybuny Wałbrzyskiej”, który zamieścił jej inspirowane twórczością Marka Hłaski opowiadanie o życiu dziecka mającego ojca alkoholika.
Studiowała filozofię na Uniwersytecie Warszawskim. W 1970 wydała swoją pierwszą powieść zatytułowaną Najada. W tym samym roku otrzymała za nią Nagrodę im. Wilhelma Macha. Pracę magisterską pisała początkowo pod kierunkiem Hanny Temkin, którą usunięto z uniwersytetu w wyniku kampanii antysemickiej.
W latach 1962–1972 była żoną pisarza Edwarda Stachury. Była jedną z najważniejszych postaci w jego życiu; badacz jego życiorysu Marian Buchowski wskazał, że to ona była Gałązką Jabłoni występującą w twórczości pisarza. Małżeństwo niedługo po ślubie zamieszkało w kawalerce na ulicy Rębkowskiej w Warszawie, którą pisarz dostał z przydziału Związku Literatów Polskich.
Współpracowała z Niezależną Oficyną Wydawniczą, w latach 80. działała w Komitecie Kultury Niezależnej, pisywała w czasopismach drugiego obiegu („Tygodniku Wojennym”, „Wezwaniach” i „Kulturze Niezależnej”). Wraz z drugim mężem, dziennikarzem Andrzejem Kaczyńskim, od 1996 pracowała w „Rzeczpospolitej”. Zajmowała się także tłumaczeniami.
Przez wiele lat odmawiała udzielania wywiadów, a także nie organizowała wieczorów autorskich.
W 2011 odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. W 2013 za powieść Ocalenie Atlantydy została nominowana do Nagrody Literackiej „Nike” oraz otrzymała Nagrodę Literacką Gdynia i Ogólnopolską Nagrodę Literacką dla Autorki „Gryfia”. Należała do polskiego PEN Clubu.
Została pochowana na Cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie.
Twórczość (druk zwarty) 1970: Najada – powieść. 1971: Melodramat – powieść 1972: Gaba-Gaba czyli 28 części wielkiego okrętu – powieść 1981: Czarna iluminacja – powieść 1984: Madam Frankensztajn – powieść 1990: Historia choroby, historia żałoby – powieść 2012: Ocalenie Atlantydy – powieść
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Edward Stachura Kategoria:Laureaci Nagrody Literackiej Gdynia Kategoria:Laureaci Nagrody im. Wilhelma Macha Kategoria:Laureatki Nagrody Literackiej dla Autorki „Gryfia” Kategoria:Ludzie urodzeni w Zagórzu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie Kategoria:Polscy dziennikarze prasowi Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Urodzeni w 1940 Kategoria:Zmarli w 2018