Stanisław Edmund Rembek właśc. Stanisław Ehrenberg (ur. 6 lipca 1901 w Łodzi, zm. 21 marca 1985 w Warszawie) – polski pisarz, nauczyciel, działacz konspiracyjny, tłumacz, żołnierz Armii Krajowej.

Życiorys Urodził się w Łodzi, w rodzinie Edmunda Ehrenberga, kierownika robót budowlanych, i Kazimiery z Osmanowiczów. Rodzina mieszkała wówczas w Łasku. W 1909 roku Ehrenbergowie przeprowadzili się do Piotrkowa Trybunalskiego, gdzie Stanisław uczęszczał najpierw do gimnazjum rosyjskiego, a następnie do Gimnazjum im. Henryka Dąbrowskiego. Był aktywnym harcerzem, redagował szkolną gazetę „Razem”. Od końca 1914 zaczął prowadzić dziennik. W 1918 wstąpił do tajnej Polskiej Organizacji Wojskowej. W 1919 przerwał naukę i wstąpił jako ochotnik do Wojska Polskiego. Został kanonierem w 1. Baterii 10. Kaniowskiego Pułku Artylerii Lekkiej. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Do rezerwy przeszedł 17 stycznia 1921 rokuStanisław Rembek, Dzienniki. Rok 1920 i okolice, Oficyna Wydawnicza „Agawa”, Warszawa 1997 r., s. 37–137. Uczestnik wojny obronnej 1939. W czerwcu 1921 zdał maturę w Gimnazjum im. Bolesława Chrobrego w Piotrkowie Trybunalskim.

Z wykształcenia historyk, absolwent Uniwersytetu Warszawskiego. Studiował również dziennikarstwo w Szkole Nauk Politycznych w Warszawie. W 1921 roku wstąpił do Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej. Debiutował na łamach pisma „Ognisko” w 1922 roku. Najpierw w marcu ukazał się jego artykuł Duch wolności w konstytucji 17 marca 1921 r., następnie powieść młodzieżowa w odcinkach Ekspedycja karna. Podjął też współpracę z „Kurierem Gnieźnieńskim”, na którego łamach ukazały się opowiadania Pytanie i Dojrzałe kłosy. Od 1923 współpracował z dziennikiem PPS „Robotnik”. Został członkiem Związku Zawodowego Literatów Polskich, poznał też pisarzy zrzeszonych w PEN ClubieWiesław Wohnout, Beck, Szembek, Rembek, [w:] Stanisław Rembek, Wyrok na Franciszka Kłosa, Oficyna Wydawnicza Agawa, Warszawa 2000 , s. 171..

W latach 1924–1938 był nauczycielem polonistą, najpierw w gimnazjum żeńskim w Radomiu, potem w Szkole Handlowej w Piotrkowie TrybunalskimNota o pisarzu w: Stanisław Rembek, Dziennik okupacyjny, Agencja Wydawnicza Agawa, Warszawa 2000 , s. 334.. Mieszkał też i uczył w Łęczycy i Równem na Wołyniu. W 1928 roku odbył podróż po Europie. Przebywał w Czechosłowacji, Austrii, Włoszech i Francji. Był zatrudniony jako kreślarz w biurze budowlanym w Algierii. Przyjaźnił się z zoologiem Augustem Dehnelem i jego żoną. W 1932 ukończył w Zambrowie kurs oficerski w stopniu podporucznika. W 1935 ożenił się z Marią z Dalewskich Dehnelową.

We wrześniu 1939 roku brał udział w obronie Warszawy. Czas okupacji niemieckiej spędził w Grodzisku Mazowieckim przy ul. Plantowej, a wnikliwe opisy codziennego życia tamtych lat zawarł w wydanym pośmiertnie Dzienniku okupacyjnym. W konspiracji uczestniczył w tajnym nauczaniu. Był związany z Polskimi Socjalistami, ukrywał Żydów, został członkiem Armii Krajowej.

W 1949 na łamach Biblioteki Rolnika Polskiego ukazały się Opowiadania Nikołaja Gogola w przekładzie Rembeka. W 1958 roku pisarz został członkiem PEN-Clubu. Po wojnie okresowo jego twórczość była objęta zakazem publikacji, m.in. w okresie stalinowskim. Wówczas to żyjącemu w biedzie pisarzowi pomógł Bolesław Piasecki, który też spowodował w 1956 roku druk w Instytucie Wydawniczym PAX zbioru opowiadań Ballada o wzgardliwym wisielcu oraz dwie gawędy styczniowe. Dzieło to zawiera dedykację: „Bolesławowi Piaseckiemu jako ubogi dowód pamięci o wytrwałej pomocy okazanej w najcięższej epoce życia poświęcam”Według: Ballada o wzgardliwym wisielcu oraz dwie gawędy styczniowe, seria: Polska Literatura Współczesna XIII, Warszawa 2009, , s. 4..

Był żonaty z Marią z domu Dalewską, córką Adolfa DalewskiegoStanisław Rembek, Dziennik okupacyjny, Agencja Wydawnicza Agawa, Warszawa 2000 , s. 34.. Miał dwie córki: Zdzisławę i MarutęStanisław Rembek, Dziennik okupacyjny, Agencja Wydawnicza Agawa, Warszawa 2000 , s. 144.. Pasierbicą pisarza jest Maria Magdalena Stępniewska, która przygotowała do druku dwa jego pośmiertnie wydane dziennikiNota o pisarzu w: Stanisław Rembek, Dziennik okupacyjny, Agencja Wydawnicza Agawa, Warszawa 2000 , s. 334..

Zmarł w Warszawie, pochowany został na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 297-3-25).

Publikacje Powieści Nagan (wyd. 1928, 1990) W polu (wyd. 1937, 1958 (emigracyjne), 1983, 1993, 1996) Wyrok na Franciszka Kłosa (wyd. 1947, 1956, 1977, 2000) Ballada o wzgardliwym wisielcu oraz dwie gawędy styczniowe (wyd. 1956, 1971, 1977, 2001, 2009, 2012) Przemoc i szabla (wyd. 2001) Cygaro Churchilla (wyd. 2004)

Dzienniki Dzienniki. Rok 1920 i okolice (Oficyna Wydawnicza „Agawa”, Warszawa 1997, ) Dziennik okupacyjny (wyd. 2000)

Ekranizacje

Na podstawie powieści Wyrok na Franciszka Kłosa Andrzej Wajda nakręcił film pod tym samym tytułem. Juliusz Machulski na motywach opowiadań Przekazana sztafeta oraz Igła wojewody zrealizował film Szwadron.

Nagrody Nagroda Kasy Literackiej im. Franciszka Salezego Lewentala za powieść W polu (1938) Nagroda miasta Kalisza im. Adama Asnyka (1938) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki za powieść W polu (1945)

Upamiętnienie Postać pisarza została ukazana w filmie dokumentalnym Jana Sosińskiego „Rembek”, wyprodukowanym w 1993.

Ulice Stanisława Rembeka znajdują się w Piotrkowie Trybunalskim i Grodzisku Mazowieckim.

Przypisy

Linki zewnętrzne Wystawa

Kategoria:Artyści związani z Grodziskiem Mazowieckim Kategoria:Członkowie organizacji Polskich Socjalistów Kategoria:Członkowie polskiego PEN Clubu Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Ludzie związani z Milanówkiem Kategoria:Nauczyciele związani z Łodzią Kategoria:Obrońcy Warszawy (1939) Kategoria:Pisarze objęci zakazem publikacji w Polsce Ludowej Kategoria:Pisarze związani z Łodzią Kategoria:Pisarze związani z Piotrkowem Trybunalskim Kategoria:Pisarze związani z Radomiem Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy pisarze dwudziestolecia międzywojennego Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1901 Kategoria:Zmarli w 1985 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Piotrkowie Trybunalskim