Wyłkowyszki (lit. Vilkaviškis ) – miasto na Litwie, w okręgu mariampolskim, siedziba rejonu wyłkowyskiego.
Historia thumb|left|Wyłkowyszki w 1916 r. Miejscowość powstała prawdopodobnie na początku XVII wieku. Około 1620 roku Stefan Pac, skarbnik i podkanclerzy WKL, wraz z żoną Anną wzniósł tu niewielki drewniany kościół pw. Nawiedzenia NMP. Później został on rozbudowany o kruchtę, dwie kaplice i dwie wieże. Prawdopodobnie w 1660 król Polski Jan II Kazimierz Waza nadał Wyłkowyszkom prawa miejskie. Jako miasto określił Wiłkowyszki król August II Mocny w 1697 i 1710 roku. Prawa magdeburskie i herb (lilia na błękitnym polu) w 1791 roku potwierdził Wiłkowyszkom Stanisław August PoniatowskiT. Naruszewicz, Od Janówki, przez Suwałki, Kalwarię, Wiłkowyszki, do Pilwiszek. Obszar dekanatu Olwita do końca XVIII wieku, Suwałki 2020, s. 73, 360.. Osiemnastowieczne Wiłkowyszki zamieszkiwali Żydzi, Litwini, Polacy, Niemcy, dawni Rusini i może nieliczni TatarzyT. Naruszewicz, Vilkaviškio miestas, seniūnija ir parapija XVII–XVIII amžiuje, [w:] Sūduva nuo seniausių laikų iki Suvalkų gubernijos, Marijampolė 2022, s. 67-69.. W 1792 w mieście stacjonował 3 Pułk Przedniej Straży Buławy Polnej Litewskiej wojska I Rzeczypospolitej.
W 1795 zajęte w III rozbiorze Polski przez Prusy. W 1807 zostały częścią Księstwa Warszawskiego. Tu 22 czerwca 1812 Napoleon Bonaparte w rozkazie dziennym do Wielkiej Armii ogłosił początek drugiej wojny polskiej – rozpoczął się atak na Rosję.
Od 1815 część kongresowego Królestwa Polskiego. Miasto było siedzibą gminy Wyłkowyszki i powiatu wyłkowyskiego.
W latach 1870–1881 w miejscu starego kościoła proboszcza Antoniego Leśniewskiego wzniesiono nową murowaną świątynię w stylu neoromańskim, znaną od 1926 jako Katedra Najświętszej Marii Panny w Wyłkowyszkach.
Na przełomie XIX i XX wieku w Wyłkowyszkach zamieszkiwał Judel Rotsztejn, fotograf działający w dwudziestoleciu międzywojennym w Augustowie.
Od marca do października 1942 r. w gmachu litewskiego Seminarium Duchownego pod nadzorem Wermachtu i rektora Seminarium byli internowani profesorowie Seminarium Duchownego w Wilnie i Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Stefana Batorego. Następnie przewieziono ich do obozów pracy w Szałtupiu i Poniewieżyku.
Podczas okupacji hitlerowskiej, 26 czerwca 1941 roku Niemcy utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców. Przebywało w nim około 3000 osób. 24 września 1941 roku Niemcy zlikwidowali getto, a Żydów zamordowano w jego pobliżu.
Miasta partnerskie Olecko
Urodzeni w Wyłkowyszkach Jan Jodzewicz - prawnik, sygnatariusz deklaracji ideowej ONR Bonifacy Dziadulewicz – powstaniec styczniowy Jerzy Lalewicz – polski pianista i pedagog Marian Lalewicz – polski architekt
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Miasta w okręgu mariampolskim Kategoria:Miasta lokowane przez Jana II Kazimierza Wazę Kategoria:Wyłkowyszki Kategoria:Miejscowości w rejonie wyłkowyskim