thumb|Zenon Nowak po aresztowaniu przez Policję Państwową za działalność komunistyczną 1931 thumb|Uroczystości z okazji 25-lecia wyzwolenia Kołobrzegu, 16 marca 1970, od prawej: Piotr Jaroszewicz, gen. Stanisław Popławski, Zenon Nowak i gen. Józef Urbanowicz upright|mały|Grób Zenona Nowaka Zenon Nowak (ur. 27 stycznia 1905 w Pabianicach, zm. 21 sierpnia 1980 w Warszawie) – polski polityk komunistyczny, poseł na Sejm PRL I, III, IV i V kadencji, członek Biura Politycznego KC PZPR (1954–1956), wiceprezes Rady Ministrów (1952–1968, od 1954 do 1956 jako I zastępca Prezesa Rady Ministrów), w latach 1969–1971 prezes Najwyższej Izby Kontroli. Budowniczy Polski Ludowej.

Życiorys Urodził się w rodzinie robotniczej. W latach 1917–1920 był górnikiem w kopalni w Westfalii, po powrocie do kraju pracował jako robotnik rolny, tkacz w Pabianicach i górnik na Śląsku. Uzyskał wykształcenie wyższe w Międzynarodowej Szkole Leninowskiej w Moskwie. Podczas okupacji sowieckiej komendant oddziału Gwardii Robotniczej w Brześciu w okresie 1939–1940. W latach 1942–1945 pracował w niemieckim obozie pracy w Sudetach, następnie do 1947 służył w Armii Radzieckiej i powrócił do kraju.

W 1924 wstąpił do Komunistycznej Partii Polski, od 1932 do 1938 członek jej Komitetu Centralnego, od 1925 w Komunistycznym Związku Młodzieży Polski. W 1947 został członkiem Polskiej Partii Robotniczej, a w 1948 przystąpił z nią do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W 1948 II sekretarz Komitetu Wojewódzkiego PPR w Poznaniu i I sekretarz KW w Katowicach oraz kierownik wydziału personalnego i członek biura organizacyjnego Komitetu Centralnego PPR. W Komitecie Centralnym PZPR kierownik wydziału kadr (1948–1950), członek (1948–1954) biura organizacyjnego i członek jego sekretariatu (od 1950 do 1954). W latach 1948–1980 członek KC PZPR, w okresie 1950–1954 jego sekretarz i zastępca członka Biura Politycznego KC. Członek BP KC PZPR od 1954 do 1956, w latach 1968–1971 przewodniczący Centralnej Komisji Kontroli Partyjnej.

Od 1952 do 1968 wiceprezes Rady Ministrów (od 1952 do 1954 jako I zastępca Prezesa Rady Ministrów). W latach 1969–1971 prezes Najwyższej Izby Kontroli. Od 1971 do 1978 ambasador PRL w ZSRR. Pełnił mandat poselski na Sejm PRL I, III, IV i V kadencji, w latach 1978–1980 członek prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu. Zenon Nowak na VII Plenum KC PZPR w 1956 wystąpił z zarzutem, że we władzach krajowych za dużo jest osób pochodzenia żydowskiego. Uważany za wpływową postać wśród „natolińczyków”.

Od jego nazwiska wzięło się popularne powiedzenie: „Tak czy owak – Zenon Nowak”, nawiązujące do wyjątkowo skutecznego opierania się roszadom personalnym w kierownictwie partii i państwa. Kiedy na VIII Plenum w październiku 1956 frakcja „puławian” rozprawiała się z „natolińczykami”, Zenon Nowak został wprawdzie usunięty z Biura Politycznego i utracił stanowisko I wicepremiera, ale zachował rangę wicepremiera.

Został pochowany 27 sierpnia 1980 na Cmentarzu Wojskowym na Warszawskich Powązkach (kwatera A30-półkole-4)Wyszukiwarka grobów w Warszawie.. W pogrzebie uczestniczyli m.in. członkowie władz PZPR: Władysław Kruczek, Emil Wojtaszek, Henryk Kisiel i Jerzy Muszyński. W imieniu Komitetu Centralnego PZPR Zenona Nowaka pożegnał członek Biura Politycznego KC PZPR, przewodniczący Centralnej Komisji Kontroli Partyjnej Władysław Kruczek.

Życie prywatne Mieszkał w Warszawie. Żonaty z Ireną z domu Kornijenko (1924–2011).

Ordery i odznaczenia Order Budowniczych Polski Ludowej (1964) Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1975) Medal 30-lecia Polski Ludowej (1974) Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955) Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Złoty Znak Związku Ochotniczych Straży Pożarnych (1964)„Strażak: pismo Związku Ochotniczych Straży Pożarnych”, nr 20 (284), 16–31 października 1964, s. 5. Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966)Nadzwyczajna sesja Sejmu, „Trybuna Robotnicza”, nr 172, 22 lipca 1966, s. 1. Złota Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego (1960)„Trybuna Ludu”, nr 202, 22 lipca 1960, s. 4. Złota Odznaka „Za zasługi dla województwa warszawskiego” (1962)Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie, nr 11, 15 sierpnia 1962, s. 1. Odznaka honorowa „Zasłużony dla Warmii i Mazur” (1960)Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, nr 9, 20 września 1960, s. 1. Odznaka Honorowa „Zasłużonemu Opolszczyźnie” (1968)Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu, nr 5, poz. 47, z 7 czerwca 1968, s. 2. Honorowa odznaka Zrzeszenia Studentów Polskich (1962)„Trybuna Ludu”, nr 276, 5 października 1962, s. 3. Złota odznaka honorowa Związku Ociemniałych Żołnierzy (1967)Delegacja ZG Zw. Ociemniałych Żołnierzy u tow. Z. Nowaka, „Trybuna Ludu”, nr 283, 12 października 1967, s. 4. Honorowe obywatelstwo miasta Pucka (1960)Uroczystości 800-lecia Pucka, „Trybuna Ludu”, nr 170, 20 czerwca 1960, s. 1. Odznaka XV-lecia Wyzwolenia Dolnego Śląska (1960)Wśród mieszkańców Wrocławia, „Trybuna Ludu”, nr 127, 8 maja 1960, s. 4. Odznaka honorowa „Za zasługi dla Gdańska” (1960)Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku, nr 1, 10 lutego 1961, s. 5. Odznaka „Budowniczego Wrocławia” (1966)Obchody „Dnia pracownika komunalnego”, „Trybuna Ludu”, nr 126, 8 maja 1966, s. 1. Odznaka honorowa „Za zasługi w rozwoju województwa koszalińskiego” (1966)Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Koszalinie, nr 4, 18 kwietnia 1966, s. 1. Złota odznaka „Zasłużony dla Dolnego Śląska” (1966)Narada przewodniczących GRN we Wrocławiu, „Trybuna Ludu”, nr 69, 10 marca 1966, s. 3. Medal „Za szczególne zasługi dla rozwoju Włocławka” (1968)Wisła pod Włocławkiem przegrodzona, „Trybuna Ludu”, nr 293, 24 października 1968, s. 4. Odznaka honorowa „Za zasługi dla Lubelszczyzny” (1969)Odznaczenia dla zasłużonych pracowników komunalnych, „Głos Pracy", nr 106, 5 maja 1969, s. 2. Honorowe obywatelstwo Dzierżoniowa (1966)Kronika dnia, „Trybuna Ludu”, nr 147, 29 maja 1966, s. 5. Honorowe obywatelstwo Drezdenka (1968)Drezdenko – mistrzem gospodarności, „Życie Warszawy”, nr 115, 12 maja 1968, s. 12. Odznaka „Za zasługi w rozwoju miasta Drezdenka” (1968) Odznaka „Budowniczy Nowej Huty” (1959)Dziennik Urzędowy Rady Narodowej w m. Krakowie, nr 13, 5 września 1959, s. 5. Medal pamiątkowy „650-lecia Słupska” (1960)Uroczystości 650-lecia Słupska, „Trybuna Ludu”, nr 197, 17 lipca 1960, s. 3. Odznaka Studenckiego Czynu 20-lecia Powrotu Ziem Zachodnich (1965)Podsumowanie studenckiego czynu z okazji 20-lecia Ziem Zachodnich, „Trybuna Ludu”, nr 352, 20 grudnia 1965, s. 2. Order Rewolucji Październikowej (ZSRR, 1975) Order Przyjaźni Narodów (Związek Radziecki)„Dziennik Popularny”, s. 2, Nr 182 (9650), Łódź, 25 sierpnia 1980. Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (Związek Radziecki) Medal jubileuszowy „Trzydziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (Związek Radziecki, 1975) Order Ludowej Republiki Bułgarii (Bułgaria, 1967)„Trybuna Robotnicza”, nr 79, 4 kwietnia 1967, s. 2.

Przypisy

Bibliografia Tadeusz Mołdawa, Ludzie władzy 1944–1991, Wydawnictwo Wiedza Powszechna, Warszawa 1991. Leksykon Historii Polski, Wydawnictwo Wiedza Powszechna, Warszawa 1995. „Trybuna Ludu”, 28 sierpnia 1980. Profil na stronie Biblioteki Sejmowej. Informacje w BIP IPN.

Kategoria:Absolwenci uczelni w Moskwie Kategoria:Ambasadorowie Polski Ludowej w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich Kategoria:Ambasadorowie PRL Kategoria:Członkowie Biura Politycznego KC PZPR Kategoria:Członkowie KC KPP Kategoria:Członkowie Prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu Kategoria:Deportowani na roboty przymusowe przez nazistowskie Niemcy w Polsce 1939–1945 Kategoria:Działacze Komunistycznego Związku Młodzieży Polski Kategoria:Honorowi obywatele Pucka Kategoria:Kierownicy wydziałów Komitetu Centralnego PZPR Kategoria:Ludzie urodzeni w Pabianicach Kategoria:Ludzie związani z Dzierżoniowem Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Gryfa Pomorskiego Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową „Zasłużonemu Opolszczyźnie” Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla Warmii i Mazur” Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Za zasługi dla województwa warszawskiego” Kategoria:Odznaczeni Orderem Budowniczych Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Złotym Znakiem Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy odznaczeni bułgarskimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Przyjaźni Narodów Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Rewolucji Październikowej Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Polscy górnicy Kategoria:Posłowie z okręgu Białystok (PRL) Kategoria:Posłowie z okręgu Gliwice (PRL) Kategoria:Posłowie z okręgu Pabianice (PRL) Kategoria:Prezesi Najwyższej Izby Kontroli Kategoria:Przewodniczący Centralnej Komisji Kontroli Partyjnej PZPR Kategoria:Sekretarze Komitetu Centralnego PZPR Kategoria:Urodzeni w 1905 Kategoria:Wicepremierzy PRL Kategoria:Zastępcy członków Biura Politycznego KC PZPR Kategoria:Zmarli w 1980