Wałbrzych Główny – stacja kolejowa w Wałbrzychu, w województwie dolnośląskim, w Polsce. Według klasyfikacji PKP ma kategorię dworca wojewódzkiego.

Ruch pasażerski Rok Wymiana pasażerska na dobę 2017 500-699 2022znajdujący się w pobliżu lokomotywowni

300-4992025Urząd Transportu Kolejowego: Wymiana pasażerska - Dane o stacjach 2025.300-499

Opis Wałbrzych Główny jest dużą stacją węzłową o charakterze manewrowym, jedną z najwyżej tego typu położonych w Polsce, a wśród stacji górskich – największą. Dworzec położony jest na wysokości 500 m n.p.m. Nazwę „Główny” zawdzięcza właśnie szerokim funkcjom w ruchu towarowym, gdyż pomimo charakteru węzłowego znajduje się ona na obrzeżach miejscowości na terenie dzielnicy Podgórze. Przez dworzec biegną linie kolejowe nr 274 (Wrocław – Zgorzelec) oraz 286 (Kłodzko – Wałbrzych). lewo|mały|Widok na torowiska oraz budynek dworca (2023) Stacja ma kilka grup torowych, na grupę torów pasażerskich składa się 6 torów posiadających krawędź peronową, z czego 2 okalają budynek dworca, a 4 znajdują się przy peronach wyspowych. Aktualnie w ruchu pasażerskim użytkowane są jednak tylko 3 krawędzie przy peronach 1 i 2. Na wysokości peronów znajduje się także kilka torów ładunkowych, pozostających jednak w większości wyłączonymi z eksploatacji. W tym miejscu zlokalizowano również stację paliw, będącą własnością PKP Energetyka.mały|lewo|Perony stacji Wałbrzych GłównyNa wysokości nastawni „WG” zlokalizowano też lokomotywownię, obecnie wyłączoną z użytkowania. W przeszłości lokomotywownia ta stanowiła jedno z podstawowych miejsc obsługi zarówno pojazdów trakcji parowej, spalinowej i elektrycznej (przed wojną lokomotywownia posiadała nawet zelektryfikowane stanowiska) do obsługi linii kolejowej nr 274.

Na przestrzeni lat układ torowy stacji Wałbrzych Główny podlegał pewnym przebudowom, głównie związanych z likwidacją torów i rozjazdów. Do dziś część rozwiązań pozostaje jednak oryginalnymi z czasów przedwojennych. Należy do nich nietypowe, zastosowane wyłącznie na kilku stacjach w Polsce, zawieszenie poprzeczne do sieci – konstrukcje wsporcze mają w tym wypadku jednak polski rodowód, pomimo iż elektryfikacja prowadzona w latach 60. XX wieku prowadzona była na linii zelektryfikowanej wcześniej systemem prądu przemiennego w latach międzywojennych.

Historia thumb|lewo|Nieistniejący szyb Eugeniusz|alt= Dworzec został oddany do użytku 15 sierpnia 1867 roku. Pierwszą nazwą było Dittersbach. Kolejne nazwy dworca to Waldenburg Dittersbach, po wojnie na krótko Borowieck (pierwsza powojenna nazwa Wałbrzycha), Wałbrzych Dzietrzychów nadana 27 sierpnia 1945 roku, Wałbrzych Ogorzelec, którą dworzec nosił od 6 września 1947 roku, oraz Wałbrzych Główny, którą dworzec nosi od 1948 roku. Elewacja budynku dworca ma bogaty detal architektoniczny w postaci obramień okiennych i drzwiowych, płycin, gzymsów, rozet.

Przed rokiem 1900 przeszedł przebudowę i rozbudowę. W miejscu, gdzie obecnie znajduje się ładownia kruszywa, istniał szyb Eugeniusz, który w 2001 roku ze względu na zły stan techniczny został zezłomowanySzyb Eugeniusz..

Rewitalizacja dworca thumb|Wnętrze dworca po rewitalizacji (2023) thumb|Poczekalnia z odnowioną kolumną żeliwną (2023) 24 lipca 2019 roku PKP SA ogłosiły przetarg na przebudowę zabytkowego dworca Wałbrzych Główny. Prace, które trwały ponad półtora roku, zakończyły się 27 maja 2021 roku.

W ramach prac przeprowadzono kompleksowy remont budynku oraz zagospodarowanie otoczenia, a także wyburzono kilka istniejących obiektów.

Renowacji została poddana ceglana elewacja budynku, na której po oczyszczeniu odkryto geometryczne wzory wykonane z ciemnozielonej szkliwionej cegły. Uwagę zwracają również grafitowe kolumny zlokalizowane przy wejściach głównych oraz pomiędzy niektórymi oknami, a także odtworzona na wzór oryginalnej ciemnobrązowa stolarka okienna i drzwiowa. Całość uzyskanego efektu estetycznego podkreśla nowa iluminacja dworca. Na wyremontowanym dworcu pojawiła się poczekalnia dla pasażerów czy elektroniczne tablice z informacją o przyjazdach i odjazdach. Dworzec został także przystosowany do potrzeb osób o ograniczonej mobilności. Zostały zamontowane specjalne tablice informacyjne dla osób niedowidzących, podjazdy, linie prowadzące z polami uwagi, zlikwidowano bariery architektoniczne, zamontowano biletomat Kolei Dolnośląskich. Planowany jest również montaż defibrylatoraDworzec Główny będzie przebudowany.. Hol dworca utrzymany jest w jasnej kolorystyce, ściany posiadają geometryczny kasetonowy deseń, a w dolnej ich części wykonano okładzinę z ciemnozielonej płytki szkliwionej. Na ścianach poczekalni przywrócono drewniane boazerie i wzorzyste tapety, a na podłodze oryginalną posadzkę. Poddano również renowacji grafitowe żeliwne kolumny, które jeszcze niedawno były całkowicie niewidoczne, bo zamurowane w ścianie.

Przed dworcem przebudowano cały parking. Wydzielono miejsce na przystanek autobusowy. Pojawiły się miejsca do tymczasowego postoju "kiss&ride", miejsca parkingowe dla niepełnosprawnych, a także dla rodzin z dziećmi. Zupełną nowością są miejsca dla pojazdów elektrycznych z ładowarką. Przy dworcu stanął także zadaszony parking dla rowerów wraz ze stanowiskiem naprawczym.

Budynki i obiekty wchodzące w skład dworca

Budynek dworca głównego Lokomotywownia wraz z obrotnicą Ekspedycja kolejowa / magazyny towarowe Wagonownia i warsztaty Wartownia SOK Ładownia kruszywa Kopalni Surowców Skalnych Bartnica Magazyn substancji płynnych Wiadukty kolejowe - ul. Tunelowa, Niepodległości, Gdyńska i Moniuszki Kapliczka poświęcona św. Katarzynie Aleksandryjskiej, patronce kolejarzy

Na stacji eksponowana jest lokomotywa TKt48-119, jako pomnik techniki.

Szlaki turystyczne mały|184x184px|Wałbrzych Główny - Szlaki turystyczne Wałbrzych Główny – Rozdroże Czarne – Borowa – Przełęcz pod Borową – Przełęcz Kozia – Platforma Widokowa pod Drużyną – Przełęcz Szypka

Wałbrzych Główny – Barbarka – Rozdroże Wiertnicze – Unisław Śląski – Bukowiec

Wałbrzych Główny – Zamek Nowy Dwór – Przełęcz Kozia – Jedlina-Zdrój – Zamek Grodno

Wałbrzych Główny – Rozdroże Czarne – Kamionka – Rybnica Leśna – Andrzejówka – Sokołowsko

Wałbrzych Główny – Rozdroże pod Dłużyną – Przełęcz Szypka – Kamieńsk – Przełęcz Kozia – Borowa – Rozdroże ptasie – Kamionka – Rozdroże nad Starym Glinikiem – Glinik Stary

Przypisy Wykaz stacji pasażerskich wraz z ich kategoryzacją oraz określeniem dostępności do obiektu, l.p. 487.

Bibliografia Praca zespołowa pod red. prof. S. Michalkiewicza, Wałbrzych. Zarys monografii miasta na tle regionu, Wrocław 1993 K.Kułaga, K.Jankowski, S.Junak, Wałbrzych i okolice, Wałbrzych 1996 https://semaforek.kolej.org.pl/wiki/index.php?title=Wa%C5%82brzych_G%C5%82%C3%B3wny

Linki zewnętrzne

Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w Wałbrzychu Kategoria:Śląska Kolej Górska Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w Polsce oddane do użytku w 1867