Strażnik wielki (łac. praefectus excubiarum seu vigiliarum) – urząd wojskowy, członek sztabu generalnego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
Charakterystyka Jeżeli wojskiem dowodził król, zadaniem strażnika było ubezpieczanie wojska w marszu, dowodzenie strażą przednią i wystawianie czat w czasie postojów. Gdy natomiast wodzem był hetman wielki, obowiązki strażnika wielkiego przejmował hetman polny. Urząd strażnika wielkiego powstał w połowie XVII wieku, w XVIII wieku stał się już tylko urzędem tytularnym. Strażników wielkich mianował król na wniosek hetmana. Konstytucja z 1768 r. zaliczyła ich w poczet dostojników państwowych, od 1775 roku zasiadali w sądach Departamentu Wojskowego Rady Nieustającej. Urząd istniał w wersji dla Korony: strażnik wielki koronny, i Wielkiego Księstwa Litewskiego: strażnik wielki litewski.
Strażnicy wielcy koronni Aleksander Zamoyski 1648–1656 Dymitr Wiśniowiecki 1657–1661 Stanisław Jabłonowski 1661 Jakub Potocki 1662–1664 Mikołaj Sieniawski 1665–1668 Stefan Bidziński 1668–1696 Stefan Potocki 1697–1699
litewscy
Zobacz też strażnik polny strażnicy powiatowi i wojewódzcy.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Urzędy staropolskie Kategoria:Urzędy wojskowe