Jan Florian Raszka (ur. 2 maja 1871 w Ropicy, zm. 23 listopada 1945 w Krakowie) – polski rzeźbiarz, grawer, medalier, malarz, profesor i pedagog akademicki pochodzący ze Śląska Cieszyńskiego. Tworzył pod wpływem modernizmu – secesji oraz art déco. 240px|thumb|"Czwórka legionowa" czterech polskich żołnierzy, symbolizujących Królestwo Polskie, Małopolskę, Śląsk i Wielkopolskę najbardziej znana rzeźba Jana Raszki (1917) 240px|thumb|Pomnik Mieszka I – przedstawiający postać Mieszka cieszyńskiego 240px|thumb|Zachowany budynek krakowskiej pracowni artysty w podwórku kamienicy przy ul. Zbrojów 3 240px|thumb|„Rzeźba hutników” przed gmachem krakowskiej AGH rekonstrukcja zniszczonej rzeźby Jana Raszki wykonana przez Jana Sieka i Bogusza Salwińskiego. 240px|thumb|Alegoryczna „Rzeźba górników” przy wejściu do budynku A0 AGH; rekonstrukcja odsłonięta w 1979 roku. 240px|thumb|Odtworzona w 2005 roku Nike cieszyńska z 1931 roku upamiętniająca Legion Śląski
Życiorys Urodził się w Ropicy (znajdującej się w części Śląska Cieszyńskiego, nazwanej później Zaolziem) w biednej, wielodzietnej rodzinie ewangelickiej. Był synem Jana Raszki, dróżnika kolejowego, i Marii z domu Kisza. Ukończył ludową szkołę w Pudłowie (obecnie część Bogumina). W 1892 roku zdał maturę w niemieckojęzycznym, państwowym gimnazjum w Cieszynie, gdzie wstąpił do polskiej tajnej organizacji uczniowskiej „Jedność”. Dwa lata później współzakładał Stowarzyszenie Akademików Polskich na Śląsku Cieszyńskim „Znicz”.
Po ukończeniu szkoły średniej, zgodnie ze swoimi artystycznymi zainteresowaniami, w 1892 r. zapisał się na Akademię Sztuk Pięknych w Wiedniu na studia z malarstwa pod kierunkiem Juliusa Victora Bergera, Siegmunda L’Allemanda i Augusta Eisenmengera. Po ich ukończeniu w r. 1897 przeniósł się na wydział rzeźby, udoskonalając swą wiedzę u Edmunda von Hellmera i Caspara von Zumbuscha. Jednocześnie przyswajał sobie medalierstwo u prof. Antona Scharffa, dyrektora Akademii GrawerskiejAdam Więcek: Raszka Jan, Polski Słownik Biograficzny, s. 615-617, Zeszyt 127 (Tom XXX/4), wyd. PAN Warszawa-Kraków 1987, ISBN 83-04-02839-5. Z okresu wiedeńskiego pochodzi konny portret cesarza Franciszka Józefa I.
W 1900 roku wygrał konkurs ogłoszony przez Artura Kruppa, właściciela firmy wyrobów metalowych w Berndorf, z okazji wystawy paryskiej, na model brązowej grupy przedstawiającej kończący się i nadchodzący wiek. Nagroda wynosiła 5000 koron. Jego praca „Wiek XIX i XX” miała podkreślić znaczenie pary i elektryczności w obu stuleciach. XIX wiek symbolizowała postać robotnika, którego prawa dłoń, trzymająca młot, opierała się na skrzydlatym kole – symbolu komunikacji i handlu. Elektryczność uosabiał młodzieniec, który zapalał cztery płomienie, wykwitające z liliowych kielichów osadzonych na gałęzi, zakreślającej łuk nad ciałem kobiety. Cokół oplata wąż, symbol wieczności
W 1902 roku przeniósł się do Krakowa, gdzie został zatrudniony przy pracach restauracyjnych na Wawelu, równocześnie zostając wykładowcą rysunku i rzeźby na Wydziale Przemysłu Artystycznego w Wyższej Szkole Przemysłowej w KrakowieObecnie w budynku tej instytucji mieści się Zespół Szkół Mechanicznych nr 1 (al. Mickiewicza 5).. Jeszcze przed wybuchem I wojny światowej podczas pobytu w mieście poznał Józefa Piłsudskiego oraz innych polskich działaczy niepodległościowych, związanych z różnymi środowiskami, w tym z późniejszą Polską Organizacją Wojskową.
W 1914 roku jako ochotnik zaciągnął się w Cieszynie do Legionu Śląskiego, który wziął udział w I wojnie światowej w ramach Legionu Wschodniego, a następnie Legionów Polskich. Raszka od 1916 roku służył w II Brygadzie Legionów, dowodzonej przez gen. Józefa Hallera. 10 sierpnia 1917 roku rozpoczął służbę w krakowskim Archiwum Legionów Polskich jako chorąży tytularny, był również znany jako rzeźbiarz wojenny. Od 1 października 1917 roku piastował stanowisko referenta do spraw opieki nad grobami legionistów. W tym okresie zaprojektował m.in. legionowe medale oraz odznaki patriotyczne, z których dochód przeznaczano na finansowanie Legionów. Poznał wówczas m.in. Bolesława Roję czy Kazimierza Sosnkowskiego, którym wykonał studia portretowe.
Po I wojnie światowej powrócił do Wyższej Szkoły Przemysłowej (WSP) w Krakowie. W roku 1921 doprowadził do wyodrębnienia z WSP Państwowej Szkoły Przemysłu Artystycznego i do roku 1931 był dyrektorem tej instytucji. Od 1919 roku pełnił funkcję prezesa Związku Plastyków w Krakowie. W 1921 roku był współzałożycielem Towarzystwa Artystów Malarzy i Rzeźbiarzy Sztuki "Rodzina". Przed 1923 był prezesem honorowym Związku Polskich Artystów Plastyków w Krakowie.
W drugiej połowie 1931 roku, w wieku lat 60, odszedł na emeryturę. Oprócz sztuki pasjonował się również techniką. Był członkiem Krakowskiego Towarzystwa Techników. W ramach hobby majsterkował w swojej pracowni rzeźbiarskiej w podwórku kamienicy przy ul. Zbrojów 3, patentując nawet niektóre swoje pomysły.
Pod koniec życia napisał pamiętniki, które przez wiele lat pozostały w rękopisie. Opracowane zostały one przez Joannę Walaszek i po raz pierwszy opublikowane w 2005 roku przez Społeczny Komitet Odbudowy Pomnika Legionistów Śląskich w Cieszynie.
W czasie II wojny światowej tworzył już tylko amatorsko. Zmarł wkrótce po jej zakończeniu 23 listopada 1945 roku w Krakowie, gdzie pochowano go na cmentarzu Rakowickim (Kwatera: LI, Rząd: wsch, Miejsce: 4). Znajduje się na nim również kamienna kopia znanego pomnika Jana Raszki - „Czynu Legionowego”, którą w 1927 roku wykonał Wacław Boratyński. Umieszczono ją w kwaterze żołnierzy Legionów Polskich poległych w czasie I wojny światowej.
Jan Raszka był żonaty dwukrotnie: od 10 XI 1905 z Władysławą Jeziorską i od 14 XI 1917 z Janiną Zand. Z drugiego małżeństwa pozostawił dwie córki: Annę (ur. 1918), zamężną Bielecką – lekarza w Gdańsku, oraz Danutę (ur. 1920), zamężną Bielecką – doktora chemii w Krakowie.
Twórczość Pomniki 240px|thumb|Pomnik ku czci poległych w obronie Śląska Cieszyńskiego 1918–1920 w Skoczowie Tworzył dzieła klasyczne pozostając jednak pod dużym wpływem modernizmu: początkowo stylu secesyjnego, a później art déco, które na kilkadziesiąt lat zdominowały sztukę w końcu XIX i początkach XX wieku. Jako artysta rzeźbiarz Jan Raszka znany jest głównie z pomników, zwłaszcza poświęconych poległym żołnierzom z czasów I wojny światowej. Był autorem wielu rzeźb i monumentów, które stanęły w przestrzeni publicznej w okresie II RP. Po wybuchu II wojny światowej wszystkie zewnętrzne płaskorzeźby i pomniki Raszki zostały zburzone przez Niemców. W latach 1920–1939 powstały następujące dzieła:
Pomnik wolności w Dziedzicach, postawiony w 1924 roku ze składek społecznych. Został zniszczony w 1939 roku przez Niemców i pozostał nieodbudowany w okresie PRL z przyczyn politycznych. W jego miejscu znajduje się jedynie pamiątkowa tablica. Od upadku komunizmu w 1990 roku trwają dyskusje o jego odbudowie. Popiersie prezydenta do pomnika Gabriela Narutowicza w Bielsku (1930). Zostało zniszczone dziewięć lat później przez Niemców. Po wojnie monument nieodbudowany z przyczyn politycznych przez władze PRL. Na jego miejscu stoi pomnik Adama Mickiewicza. Pomnik Mieszka I, przedstawiający postać Mieszka cieszyńskiego, odsłonięty w Cieszynie w 1931 roku. Został zniszczony w 1939 roku przez Niemców. Po wojnie odbudowany w 1951 roku. Pomnik Legionistów Śląskich – tzw. „Cieszyńskiej Nike” odsłonięty w 1934 roku w Cieszynie przed Pałacem Myśliwskim Habsburgów. Został zniszczony pięć lat później przez Niemców. Po wojnie w jego miejscu władze PRL postawiły Pomnik Wdzięczności Armii Czerwonej, wykorzystując do tego elementy konstrukcyjne pomnika Raszki. Nike cieszyńska zrekonstruowana została w przedwojennym kształcie w 2005 roku dzięki lokalnej społeczności. Pomnik ku czci poległych w obronie Śląska Cieszyńskiego 1918–1920 w Skoczowie. Został zniszczony w 1939 roku przez Niemców i nieodbudowany z przyczyn politycznych po II wojnie światowej. Pomnik Czynu Legionowego w Kielcach wzniesiony w 1938 roku według gipsowego modelu z 1917 roku. Zniszczony został w 1939 roku przez Niemców i z przyczyn politycznych nieodbudowany po wojnie. Odbudowano go dopiero po upadku komunizmu w 1991 roku. Pomnik Ignacego Łukasiewicza w Krośnie (1932), zniszczony w 1939 roku przez Niemców – odbudowany po wojnie przez władze PRL (1973). Popiersie Adama Sikory, założyciela tzw. Parku Sikory w dzisiejszym Czeskim Cieszynie. Było ono umieszczone na zburzonym, nieistniejącym obecnie pomniku Adama Sikory. Pomnik Marszałka Piłsudskiego na pl. Litewskim w Lublinie, odsłonięty w 2001 roku według projektu artysty z 1937 roku. 240px|thumb|Secesyjna płaskorzeźba Jana Raszki na kamienicy Krakowskiego Towarzystwa Technicznego przy ul. Straszewskiego 28 (1906) 240px|thumb|Nieukończony rewers gipsowego modelu medalu ku czci Ignacego Jana Paderewskiego z (1935)
Detale architektoniczne Osobną grupę działalności artystycznej Jana Raszki stanowią rzeźby oraz rzeźbiarskie detale architektoniczne wkomponowane we frontony gmachów użyteczności publicznej lub umieszczone w ich wnętrzu. Należą do nich: Tzw. „Tablica Grunwaldzka” (przedstawiająca uroczysty wjazd konno króla Władysława Jagiełły i królowej Jadwigi z rycerstwem do Przemyśla oraz witających ich mieszczan z bp. Erykiem Winsenem i wójtem Michałem na czele) odsłonięta w 1910 r. na zewnętrznej ścianie katedry katolickiej w Przemyślu. W maju 1911 r. do spiżowej tablicy dodano stylizowane, gotyckie obramowanie projektu Kazimierza Osińskiego wykonane w piaskowcu w pracowni Ferdynanda Majerskiego w Przemyślu.
Rzeźby gloryfikujące zawody górników oraz hutników umieszczone przy wejściu do Akademii Górniczo-Hutniczej oraz figura św. Barbary na gmachu w Krakowie z 1935 roku. Zniszczone w czasie wojny wskutek ostrzału artyleryjskiego wojsk radzieckich w styczniu 1945 roku. Rozebrano je w 1954 roku z powodu zniszczeń i erozji. Zostały odtworzone przez rzeźbiarzy Jana Sieka i Bogusza Salwińskiego w oparciu o pierwowzór i odsłonięte 20 października 1979 roku, Alegoria Województwa Śląskiego - seria płaskorzeźb z 1928 roku, zdobiących budynek Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach (zniszczone w 1939 roku przez Niemców), nieodbudowaneKatalog strat wojennych, Alegoria Województwa Śląskiego, Jan Raszka. Epitafium Mikołaja Reja we wnętrzu kościoła św Marcina w Krakowie. Popiersie Zygmunta Szczęsnego Felińskiego w kościele św. Krzyża w Krakowie. Fryz alegoryczny umieszczony na fasadzie sądu apelacyjnego w Łodzi przy Placu Henryka Dąbrowskiego. Płaskorzeźba do cieszyńskiej Studni Trzech Braci. Płaskorzeźba oraz detale architektoniczne umieszczone na kamienicy Krakowskiego Towarzystwa Technicznego przy ul. Straszewskiego 28. Detale architektoniczne do Hali Targowej w Piotrkowie Trybunalskim.
Był także autorem mniejszych rzeźb w drewnie i kamieniu, przedstawiających sceny z życia ludu śląskiego, np. Baca Kantor z Kozubowej.
Malarstwo 240px|thumb|Ołtarz ewangelickiego kościoła w Trzyńcu z obrazem i dwoma rzeźbami Jana Raszki Działał również na polu malarstwa rodzajowego, religijnego oraz dekoracyjnego. W okresie legionowym wykonywał portrety legionistów oraz malarstwo batalistyczne wykonane głównie techniką akwareli. Z tego okresu pochodzą wykonane tą techniką „Przy ognisku”, „Nasze podwórko w Piasecznej”, „Ostrzeliwanie Legionowa przez moskali z samolotu”, „Kwatera w Piasecznej”, „Zbiórka w Piasecznej”, „Beliniacy poją konie”, „Ranne ćwiczenie” i inne.
Namalował również obrazy i detale zdobnicze o tematyce religijnej stanowiące wystrój świątyń na Śląsku Cieszyńskim.
Medalierstwo