Mieczysław Sylwester Paluch (ur. 10 grudnia 1888 w Trzemżalu, zm. 18 lipca 1942 w Rothesay) – żołnierz armii niemieckiej, powstaniec wielkopolski i śląski, major artylerii Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Urodził się w rodzinie chłopskiej Jana i Józefy z d. Mayor, uczył się w progimnazjum w Trzemesznie, gdzie wstąpił do tajnej organizacji samokształceniowo-niepodległościowej Towarzystwa Tomasza Zana, potem w gimnazjum w Gnieźnie. Relegowany ze szkoły za przynależność do TTZ i manifestację polskości, do matury przygotowywał się jako ekstern w Wągrowcu, a zdał w Międzyrzeczu. Studiował w berlińskiej szkole handlowej, ale naukę przerwało powołanie do wojska. Podczas I wojny światowej w artylerii niemieckiej, walczył na froncie zachodnim. W 1916 został awansowany na podporucznika. Podczas służby prowadził bardzo aktywną agitację narodową wśród żołnierzy-Polaków, zyskując nawet przydomek trybuna ludowegoBogusław Polak, Mieczysław Paluch (1888–1942), [w:] Kronika Miasta Poznania, nr 4/1985, s. 22–28, ISSN 0137-3552..

W 1918 zdezerterował i przyjechał do Poznania, gdzie aktywnie zaangażował się w przygotowania powstania zbrojnego. Razem z Bohdanem Hulewiczem 13 listopada dowodził tzw. „zamachem na ratusz”, opanowując Komitet Wykonawczy Rady Żołnierzy, który był dotychczas złożony z Prusaków. Z grupą polskich żołnierzy zastraszyli ich pobliskimi strzałami karabinowym oraz wybuchem granatu i wprowadzili do komitetu czterech Polaków (oprócz Hulewicza i Palucha, także Henryka Śniegockiego i Zygmunta Wizę). W ten sposób zyskali kontrolę nad działaniami pruskich wojsk i dostęp do tajnych informacji. W końcu grudnia 1918 Paluch uczestniczył w walkach na ulicach Poznania. Potem był szefem sztabu Grupy pułkownika Kazimierza Grudzielskiego. W nocy z 5 na 6 stycznia brał udział w ataku sił powstańczych na Stację Lotniczą Ławica, który doprowadził do jej zdobycia.

Od 1 lipca 1919 dowodził 8 pułkiem Strzelców Wielkopolskich. Został usunięty z dowództwa pułku przez dowódcę 2 Dywizji Strzelców Wielkopolskich. 30 października 1919 głównodowodzący Wojsk Polskich byłego zaboru pruskiego, generał piechoty Józef Dowbor-Muśnicki zatwierdził decyzję dowódcy dywizji i przeniósł go do dyspozycji Dowództwa Frontu Wielkopolskiego, do czasu „rozstrzygnięcia sprawy o nim”Rozkaz dzienny Nr 243 Dowództwa Głównego Wojsk Polskich b. zaboru pruskiego z 30 października 1919.. Przyczyną konfliktów z dowództwem powstania była niezwykle ambitna osobowość Palucha i jego skłonność do sporów. W jednym z istotniejszych sporów chodziło o podporządkowanie kompanii Służby Straży i Bezpieczeństwa, dowodzonej przez Palucha, polsko-niemieckiej Komendzie Miasta Poznania, powołanej 28 grudnia 1918. W miejsce tego Paluch zaproponował Komisariatowi Naczelnej Rady Ludowej wypowiedzenie Niemcom małej wojny, której działaniami miałby pokierować (zostało to potraktowane jako niesubordynacja, a konsekwencją było pozbawienie Palucha dowództwa nad Służbą Straży i Bezpieczeństwa).

Był jednym z dowódców II powstania śląskiego. W czasie plebiscytu na Górnym Śląsku stanął na czele Centrali Wychowania Fizycznego, organizacji będącej faktycznie głównym ośrodkiem organizacyjnym przyszłej armii powstańczej.

W 1923 r. otrzymał w dzierżawę poniemiecki majątek Piwnice koło ToruniaPowstańcze Biografie, Paluch Mieczysław..

W 1924 był majorem rezerwy 4 pułku artylerii polowej ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919, a dziesięć lat później zajmował 34. lokatę na liście starszeństwa oficerów rezerwy artylerii. Pozostawał na ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Toruń i posiadał przydział mobilizacyjny do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr VIII.

Od 1922 r. działał w Związku Towarzystw Powstańców i Wojaków, przekształconym w Generalny Związek Towarzystw Powstańców i Wojaków Ziem Zachodnich RP. Powierzono mu stanowisko komendanta, z zadaniem organizowania przysposobienia wojskowego. Wskutek rozdźwięków z DOK VII, zrezygnował ze stanowiska. Aktywny stał się znowu po przewrocie majowym 1926 r. Dał się poznać jako rzecznik pełnej i bezwarunkowej współpracy z obozem sanacyjnym. Już w sierpniu 1926 r. z R. Konkiewiczem i L. Surzyńskim został przyjęty przez J. Piłsudskiego. Wraz z mjr. rezerwy M. Kwiecińskim doprowadzili do rozłamu w Związku Towarzystw Powstańców i Wojaków DOK nr VII, stawiając wniosek o uznanie sanacyjnego Związku Strzeleckiego za równorzędną organizację i nawiązanie z nim współpracy. Wniosek jednak nie przeszedł, a Paluch i jego zwolennicy na zjeździe w Poznaniu 12 czerwca 1927 r. utworzyli Wielkopolski Związek Powstańców i Wojaków, w którym został prezesem. Słabość nowo powstałej organizacji skłoniła go do połączenia się ze Związkiem Strzeleckim. W grudniu 1926 r. z S. M. Rybką wysłał list do J. Piłsudskiego, deklarując gotowość współpracy powstańców wielkopolskich z rządem. Rozpoczęło to okres rozbicia politycznego środowiska byłych powstańców, który trwał aż do wybuchu wojny. W 1930 r. W. Sławek powierzył Paluchowi stanowisko prezesa Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem na woj. poznańskie. Stosowanie bezkompromisowych rozwiązań wyeliminowało go jednak z działalności politycznej. W 1934 r. przyjął posadę dyrektora nadzoru państwowego dóbr hr. Hochberg-Pszczyńskiego. Do wybuchu wojny opublikował szereg artykułów dotyczących powstania wielkopolskiego. Po klęsce wrześniowej 1939 r. przedostał się do Francji. Nie otrzymał tam jednak większego przydziału. Został skierowany do obozu odosobnienia w CerizayMirosław Dymarski, Polskie obozy odosobnienia we Francji i w Wielkiej Brytanii w latach 1939–1942, [w:] Dzieje Najnowsze t. XXIX, 1997, 3, s. 116.. Jeszcze większe rozczarowanie spotkało go w Wielkiej Brytanii, gdzie z racji wieku został skierowany na „wyspę wężów”, Bute w Szkocji i przydzielony Stacji Zbornej Oficerów Rothesay w Szkocji. W czasie pobytu na Bute mieszkał w hotelu „Grand Marine”. Tam też wystąpił z referatem z okazji 22 rocznicy wybuchu powstaniaHistoria – biografie. Paluch Mieczysław.. Zmarł 18 lipca 1942 i został pochowany na cmentarzu w Rothesay (grób nr 7).

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 2937 – 8 kwietnia 1921 „za walki z niemcami w Poznańskiem” Krzyż Niepodległości z Mieczami (20 lipca 1932) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” – zamiast uprzednio nadanego Krzyża Niepodległości (). Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (27 listopada 1929)M.P. z 1929 r. nr 274, poz. 630 „za zasługi na polu narodowem i społecznem”. Złoty Krzyż Zasługi (28 lipca 1928)M.P. z 1929 r. nr 26, poz. 43 „za zasługi, położone w powstaniu wielkopoIskiem, oraz na polu wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego”. Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi

Przypisy

Bibliografia

Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 644, 763. Rocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34, s. 133, 1002. Antoni Czubiński, Mieczysław Sylwester Paluch (1888–1942). Organizator Powstania Wielkopolskiego i II Powstania Śląskiego, [w:] Zrodziła ich Ziemia Mogileńska (pod redakcją Czesława Łuczaka), Poznań 1997, s. 231–235 (tu miejsce urodzenia: Trzemeszno).

Linki zewnętrzne Mieczysław Paluch – Człowiek, Powstaniec, Dowódca. Powstanie Wielkopolskie, Powstania Śląskie, Wyspa Wężów – film dokumentalno-biograficzny

Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska Kategoria:Członkowie Towarzystwa Tomasza Zana Kategoria:Dowódcy 62 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Majorowie artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 4 Kujawskiego Pułku Artylerii Lekkiej Kategoria:Oficerowie Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Oficerowie PSZ internowani na wyspie Bute Kategoria:Oficerowie PSZ osadzeni w Cerizay Kategoria:Polacy – oficerowie armii Cesarstwa Niemieckiego Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej Kategoria:Polscy działacze w Niemczech Kategoria:Powstańcy śląscy Kategoria:Powstańcy wielkopolscy (1918–1919) Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Zmarli w 1942