Norman Kingsley Mailer, właśc. Nachum Molech Mailer (ur. 31 stycznia 1923 w Long Branch, zm. 10 listopada 2007 w Nowym Jorku) – amerykański powieściopisarz, eseista, dziennikarz, scenarzysta i reżyser filmowy, dwukrotny laureat Nagrody Pulitzera.

W swoich utworach często podejmował aktualną problematykę (twórczość o charakterze reportażowym i publicystycznym), krytykował współczesne amerykańskie społeczeństwo i jego obyczaje.

Życiorys Dorastał i wychowywał się w Brooklynie w (jak sam mawiał) typowej żydowskiej rodzinie. Ojciec był księgowym, a matka wraz z wujkiem prowadziła małe przedsiębiorstwo transportowe. Jako chłopiec, przejawiał skłonność do fantazjowania, a w wieku 9 lat napisał 250-stronicową powieść zatytułowaną Inwazja z Marsa. W 1939 w wieku 16 lat jako pracowity i ambitny uczeń dostał się na studia w Harvardzie, gdzie wygrał konkurs literacki dla studentów, organizowany przez magazyn Story.

W połowie II wojny światowej ukończył studia, po czym został powołany do służby w armii Stanów Zjednoczonych. Służył na Pacyfiku. Po wojnie studiował na Sorbonie w Paryżu, a po 15 miesiącach zakończył pisanie pierwszej poważnej powieści o charakterze antymilitarystycznym Nadzy i martwi (1948), opartej na własnych przeżyciach wojennych na Filipinach, cieszącej się niebywałą popularnością, czyniącej z niego gwiazdę literatury w wieku zaledwie 25 lat.

Młody pisarz spędził rok w Hollywood, lecz wkrótce rozczarował się przemysłem filmowym i zwrócił się ku polityce. Wrócił do Nowego Jorku i zamieszkał w Greenwich Village. Kolejne dwie powieści skupiały się wokół napięć spowodowanych przez senatora McCarthy’ego. Były to Barbary Shore (1951) osadzona w realiach Brooklynu, oraz The Deer Park (1955), opowieść o życiu w Hollywood. Obie nie zostały ciepło przyjęte przez krytykę i sprzedawały się w niewielkich nakładach. W późnych latach pięćdziesiątych pojawiał się przeważnie na łamach prasy jako felietonista, poruszając tematy seksu, narkotyków i przemocy. W artykule z 1957 zatytułowanym Biały Murzyn wykazywał podobieństwa pomiędzy problemami nienawiści rasowej w Ameryce a wyobcowaniem przedstawicieli ruchu beatników.

Część najbardziej kontrowersyjnych artykułów z lat pięćdziesiątych ukazała się w zbiorze Advertisements for Myself (1959). W tym samym czasie został współzałożycielem gazety The Village Voice. Im bardziej jego artykuły stawały się zapalczywe, tym bardziej burzliwe było jego życie emocjonalne i prywatne, zaś fascynacja alkoholem, narkotykami i przemocą miała tragiczny finał w 1960, kiedy po całonocnym przyjęciu pchnął nożem swoją żonę, Adelę Morales, która nie wniosła jednak pozwu do sądu i oddalono zarzuty. Wkrótce jednak małżeństwo się rozpadło.

W lipcu 1960 sądzony za bijatykę po pijanemu, a w listopadzie tegoż roku za awanturnicze zachowanie w klubie na Broadwayu (w czasie pijackiej szamotaniny z Ripem Tornem odgryzł mu niemal całe ucho).

21 listopada 1961 na wiecu wystąpił z wulgarnymi wyzwiskami pod adresem rządu amerykańskiego.

W 1967 aresztowany za udział w manifestacji przeciwko wojnie w Wietnamie, co potem opisał w powieści Armies of the Night (1968), za którą otrzymał Nagrodę Pulitzera. Jego polityczne zaangażowanie zaowocowało kandydowaniem na burmistrza Nowego Jorku w 1969.

Wydany w 1971 The Prisoner of Sex wywołał konflikt z pisarkami rodzącego się ruchu feministycznego.

W poł. lat siedemdziesiątych wielu krytyków mówiło o nim jako o pisarzu, którego lata świetności dawno minęły. Jednak w końcu dekady wydał błyskotliwą powieść Pieśń kata (1979), gdzie zrelacjonował życie Gary’ego Gilmore’a, skazanego za morderstwo na karę śmierci. Pomimo silnego osadzenia w faktach, książkę uznano za fikcję literacką i w tej kategorii otrzymał drugą Nagrodę Pulitzera.

Napisał biografie Marilyn Monroe pt. Marilyn. A Biography (1973), Lee Harveya Oswalda, Gary’ego Gilmore’a, Pabla Picassa, Muhammada Alego.

Kolejna powieść Ancient Evenings, była jeszcze większym zaskoczeniem dla współczesnej mu krytyki, bowiem akcja została osadzona w starożytnym Egipcie, u początku istnienia państwa.

W 1984 nakręcił film Tough Guys Don't Dance według własnego scenariusza. Zasiadał w jury konkursu głównego na 40. MFF w Cannes (1987).

W 1998 ukazał się duży zbiór jego dzieł zatytułowany The Time of Our Time. W wieku 81 lat opublikował esej o sztuce pisania pt. The Spooky Art. U schyłku życia, mając za sobą sześć małżeństw, cztery filmy i ponad 40 książek, jawiący się dotychczas jako postać kontrowersyjna, zamieszkał w spokojnym miasteczku Provincetown.

W 1983, w uznaniu zasług dla literatury światowej został odznaczony francuską Komandorią Orderu Sztuki i Literatury, a 3 marca 2006 Legią Honorową V klasy.

Zmarł w szpitalu na Manhattanie (ostra niewydolność nerek)Informacja o śmierci Mailera w NYT..

W 2007 otrzymał pośmiertnie (jako pierwszy) Bad Sex in Fiction Award.

Twórczość Proza Nadzy i martwi (The Naked and the Dead 1948;, wyd pol. 1957) Brzeg barbarzyńców (Barbary Shore 1951; wyd. pol. ) Jeleni Park (The Deer Park 1955; wyd. pol. 1992) Biały Murzyn (The White Negro 1957) Advertisements for Myself (1959) The Presidential Papers (1963) Amerykańskie marzenie (An American Dream 1964; wyd. pol. 1992) Cannibals and Christians (1966) Why are we in Vietnam? (1967) Armie nocy (The Armies of the Night 1968) Miami and the Siege of Chicago (1969) Na podbój Księżyca (A Fire on the Moon 1970; wyd. pol. 1978) W niewoli seksu (The Prisoner of Sex 1971) Maidstone (1971) Existential Errands (1972) St. George and the Godfather (1972) Marilyn (1973) The Fight (1975) Some Honourable Men (1976) Genius and Lust (1976) The Transit of Narcissus (1978) Pieśń kata (The Executioner’s Song 1979; wyd. pol. 1992) Of Women and Their Elegance (1980) Of a Small and Modest Malignancy (1980) Pieces and Pontifications (1982) Starożytne wieczory (Ancient Evenings 1983; wyd. pol. 1995) Twardziele nie tańczą (Tough Guys Don’t Dance 1983) Harlot’s Ghost (1991); Duch Harlota Portrait of Picasso As a Young Man (1996) Opowieść Oswalda (Oswald’s Tale 1996; wyd. pol. 2001) Ewangelia według syna (The Gospel According to the Son 1997; wyd. pol. 1998) The Time of Our Time (1998) Widmo Hitlera (The Castle in the Forest 2007)

Wiersze Death for the Ladies (And Other Disasters) (1962)

Filmografia The Naked and the Dead (1958): występują: Joey Bishop, Cliff Robertson, Aldo Ray, Raymond Massey. Reżyseria Raoul Walsh An American Dream (1966): Występują: Janet Leigh, Eleanor Parker, Stuart Whitman. Reżyseria: Robert Gist Beyond the Law (1968): Występują: Beverly Bentley, Norman Mailer, George Plimpton, Rip Torn, Jose Torres. Reżyseria Norman Mailer Maidstone (1969): Występują: Beverly Bentley, Rip Torn. Reżyseria Norman Mailer Wild 90 (1969): Występują: Buzz Farber, Mickey Knox, Norman Mailer. Reżyseria Norman Mailer Ragtime (1981): Występują: James Cagney, Brad Dourif, Moses Gunn, Samuel L. Jackson, Norman Mailer, Elizabeth McGovern, Mary Steenburgen. Reżyseria Miloš Forman Tough Guys Don’t Dance (1987): Występują: John Bedford Lloyd, Wings Hauser, Ryan O’Neal, Isabella Rossellini. Reżyseria Norman Mailer King Lear (1987): Występują: Woody Allen, Burgess Meredith, Molly Ringwald, Peter Sellars, Quentin Tarantino. Zdjęcia: Norman Mailer. Reżyseria Jean-Luc Godard Ringside (1997): Występują: Brendan Fraser, Anthony Quinn, Paul Sorvino. Reżyseria Norman Mailer

Przypisy

Kategoria:Amerykańscy pisarze Kategoria:Amerykańscy reżyserzy filmowi Kategoria:Amerykańscy scenarzyści Kategoria:Amerykanie odznaczeni Orderem Sztuki i Literatury Kategoria:Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Komandorzy Orderu Sztuki i Literatury Kategoria:Laureaci Złotej Maliny dla najgorszego reżysera Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową za Naukę i Sztukę (Austria) Kategoria:Pisarze związani z Nowym Jorkiem Kategoria:Urodzeni w 1923 Kategoria:Zdobywcy Nagrody Pulitzera Kategoria:Zmarli w 2007