Benoît Paul Émile Clapeyron (fr.: [klapɛʁɔ̃], ur. 26 lutego 1799 w Paryżu, zm. 28 stycznia 1864 tamże) – francuski fizyk i inżynier, członek Francuskiej Akademii Nauk, profesor uczelni technicznych.
Clapeyron to jeden z twórców podstaw współczesnej termodynamiki i projektant urządzeń kolejowych.
Życiorys Benoît Clapeyron ukończył studia w École polytechnique i École des Mines, po czym w 1820 r. wyjechał wraz z Gabrielem Lamé do Petersburga, gdzie objął posadę profesora fizyki w Instytucie Inżynierów Komunikacji w Petersburgu. Do Paryża powrócił w lipcu 1830 r. aby zająć się budową pierwszej francuskiej linii kolejowej Paryż – Wersal – Saint-Germain.
W 1834 r., zafascynowany pracami Carnota nad teorią działania silnika parowego, opublikował swoje przemyślenia na ten temat. W pracy tej zawarł m.in. wykres obrazujący wpływ zmian temperatury na ciśnienie pary wodnej oraz wykazał, że procesy sprężania i rozprężania gazów w warunkach izotermicznych są całkowicie powtarzalne i zachodzą zawsze jednakowo niezależnie od tego, co się wcześniej z danym gazem działo.
W 1843 r. Clapeyron zdefiniował pojęcie termodynamicznej przemiany odwracalnej. Definicja ta umożliwiła mu sformułowanie zasady Carnota (czyli II zasady termodynamiki) w formie prostego wzoru, który można było łatwo wykorzystywać w praktyce. Zastosowanie koncepcji odwracalnej przemiany do gazów naprowadziło go z kolei do sformułowania równania stanu gazu idealnego. Od 1844 do 1859 Clapeyron był profesorem w École des Ponts et Chaussées w ParyżuMilton Kerker, Sadi Carnot and the Steam Engine Engineers, The University of Chicago Press 1960, p. 257–270.
Życie prywatne Poślubił Mélanie Bazaine, córkę matematyka Pierre-Dominique Bazaine. Była ona starszą siostrę inżyniera komunikacji Pierre-Dominique Bazaine (z którym współpracował w Rosji) oraz siostrą marszałka Francji François Achille Bazaine.
Upamiętnienie
Nazewnictwo: Równanie Clapeyrona (stan gazu doskonałego); Równanie Clapeyrona (przemiana fazowa); Równanie Clausiusa-Clapeyrona; Stała gazowa bywa nazywana stałą Clapeyrona.
Jego nazwisko pojawiło się też na liście 72 nazwisk na wieży Eiffla.
Przypisy
Linki zewnętrzne [dostęp 2021-10-24].
Kategoria:Francuscy fizycy XIX wieku Kategoria:Termodynamicy
Kategoria:Członkowie Francuskiej Akademii Nauk Kategoria:Nauczyciele akademiccy Instytutu Inżynierów Komunikacji Cesarza Aleksandra I Kategoria:Wyróżnieni na liście 72 nazwisk na wieży Eiffla Kategoria:Ludzie upamiętnieni nazwami równań fizycznych
Kategoria:Ludzie urodzeni w Paryżu Kategoria:Urodzeni w 1799 Kategoria:Absolwenci École polytechnique Kategoria:Absolwenci Mines ParisTech Kategoria:Zmarli w 1864