thumb|upright|Włócznia Świętego Maurycego uznawana za pierwszy symbol władzy królów Polski Król Polski (łac. rex Poloniae) – tytuł monarszy koronowanych władców Królestwa Polskiego, Korony Królestwa Polskiego i Rzeczypospolitej.
Historia Pierwszym królem Polski był Bolesław I Chrobry, koronowany w 1025. Tytuł królewski był związany na stałe z osobą polskiego monarchy od koronacji Władysława I Łokietka (1320) do III rozbioru Polski i abdykacji Stanisława Augusta Poniatowskiego (1795).
Od zawarcia unii lubelskiej (1569) każdy nowo koronowany król Polski zostawał władcą Litwy z urzędu i nigdy nie był podnoszony na Wielkie Księstwo Litewskie. Ostatnim wielkim księciem litewskim był Zygmunt II August.
Od kongresu wiedeńskiego (1815) tytuł króla Polski nosili cesarze Rosji, będący zarazem królami Królestwa Polskiego; w 1831 Sejm przyjął uchwałę o detronizacji Mikołaja I Romanowa.
Koronacja
Koronacje królów Polski odbywały się do 1300 w archikatedrze Wniebowzięcia NMP w Gnieźnie, od 1320 w katedrze św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie, w latach 1705 i 1764 odbyły się w kolegiacie św. Jana Chrzciciela w Warszawie.
W 1795 polskie insygnia koronacyjne przechowywane w Skarbcu Koronnym na Wawelu zostały na rozkaz Fryderyka Wilhelma II Pruskiego zrabowane i potajemnie wywiezione do Berlina, skąd w 1809 na rozkaz Fryderyka Wilhelma III Pruskiego przewieziono je do Królewca, gdzie w 1811, w obawie przed rewindykacją, zostały rozbite i przetopione.
W 1829 w Sali Senatorskiej w Zamku Królewskim koronowany został car Rosji Mikołaj I, wtedy podczas ceremonii użyto korony Anny Iwanowny.
Królowie Polski # Imię Urodzony Zmarł Początek panowania Koniec panowania Rodzice 30px Piastowie 1 Bolesław I Chrobry 129x129px 967 17 czerwca 1025 18 kwietnia1025 17 czerwca1025 Mieszko IDobrawa Przemyślidka 2 Mieszko II Lambert 135x135px 990 10/11 maja 1034 25 grudnia10251031Zmuszony do zrzeknięcia się tytułu królewskiego. Rządził następnie jako książę. Bolesław I ChrobryEmnilda 30px Przemyślidzi – Wratysław II CzeskiInformację o tytule króla Czech i Polski podaje Kronika Kosmasa, natomiast tytulatura ta była niegdyś kwestionowana przez część badaczy polskich (Antoni Gąsiorowski, Wratysław II, Słownik Starożytności Słowiańskich, 1977, t. 6 cz. 2, s. 599.). Obecnie większość historyków uznaje, że Wratysław II otrzymał dożywotni tytuł króla czeskiego i polskiego (Wacław Korta, Historia Śląska do 1763 roku, Wyd. DiG, Warszawa 2003).| 100px | ur. po 1032 || 14 stycznia 1092 || 15 czerwca1085 lub 1086 || 14 stycznia1092 || Brzetysław IJudyta ze Schweinfurtu |- bgcolor=#FFFFD2 |colspan=8| 30px Piastowie|- |align=center| 3 || Bolesław II Szczodry| 125x125px | ok. 1042|| kwiecień 1081/82 || 25 grudnia1076 ||1079Pozbawiony władzy w kraju. || Kazimierz I OdnowicielDobroniega Maria |- |align=center| 4 || Przemysł II| 144x144px | 14 października 1257Poznań || 8 lutego 1296Rogoźno || 26 czerwca1295 || 8 lutego1296 || Przemysł IElżbieta wrocławska |- bgcolor=#FFFFD2 |colspan=8| 30px Przemyślidzi|- |align=center| 5 || Wacław II| 128x128px | 27 września 1271Praga || 21 czerwca 1305Praga || sierpień1300 || 21 czerwca1305 || Przemysł Ottokar IIKunegunda Halicka |- |align=center| 6 || Wacław IIINiekoronowany | 100px | 6 października 1289|| 4 sierpnia 1306Ołomuniec ||1305 || 4 sierpnia1306 || Wacław IIGuta von Habsburg |- bgcolor=#FFFFD2 |colspan=8| 35x35px Meinhardinowie|- |align=center| – || Henryk KarynckiNiekoronowany król tytularny 100px ok. 1265 2 kwietnia 13351306i3/4 lipca 1307 1306i31 sierpnia 1310 Meinhard II TyrolskiElżbieta Bawarska 30px Habsburgowie – RudolfNiekoronowany król tytularny 135x135px 1281 3/4 lipca 1307Horažďovice 1306 3/4 lipca 1307 Albrecht I HabsburgElżbieta Tyrolska 34x34px Luksemburgowie – JanNiekoronowany król tytularny 130x130px 10 sierpnia 1296 26 sierpnia 1346pod Crécy 1310 1333 Henryk VII LuksemburskiMałgorzata Brabancka 30px Piastowie 7 Władysław I Łokietek 129x129px 1260/61 2 marca 1333Kraków 20 stycznia1320 2 marca1333 Kazimierz I kujawskiEufrozyna opolska 8 Kazimierz III Wielki 134x134px 30 kwietnia 1310Kowal 5 listopada 1370Kraków 25 kwietnia1333 5 listopada1370 Władysław I ŁokietekJadwiga Bolesławówna 30px Andegawenowie 9 Ludwik Węgierski 136x136px 5 marca 1326Wyszehrad 10 września 1382Trnawa 17 listopada1370 10 września1382 Karol RobertElżbieta Łokietkówna 10 Jadwiga Andegaweńska 151x151px 1373/74Buda 17 lipca 1399Kraków 16 października1384 17 lipca1399 Ludwik WęgierskiElżbieta Bośniaczka 30px Jagiellonowie 11 Władysław II Jagiełło 132x132px 1352-62 1 czerwca 1434Gródek 4 marca1386 1 czerwca1434 Olgierd GiedyminowicJulianna twerska 12 Władysław III Warneńczyk 127x127px 31 października 1424Kraków 10 listopada 1444Warna 25 lipca1434 10 listopada1444 Władysław II JagiełłoZofia Holszańska 13 Kazimierz IV Jagiellończyk 120x120px 30 listopada 1427Kraków 7 czerwca 1492Grodno 25 czerwca1447 7 czerwca1492 Władysław II JagiełłoZofia Holszańska 14 Jan I Olbracht 120x120px 27 grudnia 1459Kraków 17 czerwca 1501Toruń 23 września1492 17 czerwca1501 Kazimierz IV JagiellończykElżbieta Rakuszanka 15 Aleksander Jagiellończyk 131x131px 5 sierpnia 1461Kraków 19 sierpnia 1506Wilno 12 grudnia1501 19 sierpnia1506 Kazimierz IV JagiellończykElżbieta Rakuszanka 16 Zygmunt I Stary 125x125px 1 stycznia 1467Kozienice 1 kwietnia 1548Kraków 24 stycznia1507 1 kwietnia1548 Kazimierz IV JagiellończykElżbieta Rakuszanka 17 Zygmunt II August 125x125px 1 sierpnia 1520Kraków 7 lipca 1572Knyszyn 20 lutego1530Koregent do 1 kwietnia 1548. 7 lipca1572 Zygmunt I StaryBona Sforza Królowie elekcyjni 30px Walezjusze 18 Henryk Walezy 129x129px 19 września 1551Fontainebleau 2 sierpnia 1589Saint-Cloud 11 maja1573 18 czerwca1574 Henryk II WalezjuszKatarzyna Medycejska 30px Jagiellonowie 19 Anna Jagiellonka 136x136px 18 października 1523Kraków 9 września 1596Warszawa 13 grudnia1575 9 września1596 Zygmunt I StaryBona Sforza 30px Batory 20 Stefan Batory 143x143px 27 września 1533Șimleu Silvaniei 12 grudnia 1586Grodno 1 maja1576 12 grudnia1586 StefanKatarzyna Telegdi 30px Wazowie 21 Zygmunt III Waza 136x136px 20 czerwca 1566Gripsholm 30 kwietnia 1632Warszawa 19 sierpnia1587 19 kwietnia1632 Jan III WazaKatarzyna Jagiellonka 22 Władysław IV Waza 138x138px 9 czerwca 1595Łobzów 20 maja 1648Merecz 8 listopada1632 20 maja1648 Zygmunt III WazaAnna Habsburżanka 23 Jan II Kazimierz Waza 139x139px 22 marca 1609Kraków 16 grudnia 1672Nevers 20 listopada1648 16 września1668 Zygmunt III WazaKonstancja Habsburżanka 40px Wiśniowieccy 24 Michał Korybut Wiśniowiecki 131x131px 31 maja 1640Biały Kamień 10 listopada 1673Lwów 19 czerwca1669 10 listopada1673 Jeremi WiśniowieckiGryzelda Zamoyska 30px Sobiescy 25 Jan III Sobieski 113x113px 17 sierpnia 1629Olesko 17 czerwca 1696Wilanów 21 maja1674 17 czerwca1696 Jakub SobieskiZofia Teofila Daniłowiczówna 30px Wettynowie 26 August II Mocny 125x125px 12 maja 1670Drezno 1 lutego 1733Warszawa 15 września 1697i20 października 1709 wrzesień1706i1 lutego1733 Jan Jerzy III WettynAnna Zofia Oldenburg 30px Leszczyńscy 27 Stanisław Leszczyński 123x123px 20 października 1677Lwów 23 lutego 1766Lunéville 12 lipca 1704i12 września 1733 4 października1709i26 stycznia1736 Rafał LeszczyńskiAnna Leszczyńska 30px Wettynowie 28 August III Sas 130x130px 17 października 1696Drezno 5 października 1763Drezno 5 października1733 5 października1763 August II MocnyKrystyna Eberhardyna Hohenzollernówna 30px Poniatowscy 29 Stanisław August Poniatowski 110x110px 17 stycznia 1732Wołczyn 12 lutego 1798Petersburg 7 września1764 25 listopada1795 Stanisław PoniatowskiKonstancja Czartoryska
Okres zaborów W latach 1795–1815 tytuł króla Polski nie był używanyTajny dodatek do konwencji zawartej 15/26 stycznia 1797 w Petersburgu między trzema zaborcami postanawiał o zniesieniu na zawsze nazwy Królestwa Polskiego. Les partages de la Pologne et la lutte pour l’indépendance, wyd. K. Lutosłański, Lozanna – Paryż 1918, t. 1, dokument nr 157, s. 229. Jan Kucharzewski, Od białego do czerwonego caratu, s. 142.. W latach 1815–1830 Królestwo Polskie pozostawało w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, zaś cesarze Rosji nosili tytuł króla Polski i byli zobowiązani do koronacji w Warszawie: Okres panowania Imię władcy Portret władcy Rodzice Data urodzin Data śmierci Informacje dodatkowe38x38px Romanowowie 1815–1825 Aleksander I Pawłowicz 100px Paweł I RomanowMaria Fiodorowna 23 grudnia 1777 1 grudnia 1825 Cesarz Rosji od 1801 1825–1855 Mikołaj I Pawłowicz 129x129px Paweł I Romanow, Maria Fiodorowna 6 lipca 1796 2 marca 1855 ostatni koronowany król Polski, koronowany 24 maja 1829 roku Zdetronizowany w 1831 przez polski SejmKwestia legalności aktu detronizacji z punktu widzenia ówczesnej Konstytucji jest sporna. 1855–1881 Aleksander II Mikołajewicz 121x121px Mikołaj I, Aleksandra Fiodorowna 29 kwietnia 1818 13 marca 1881 1881–1894 Aleksander III Aleksandrowicz 143x143px Aleksander II, Maria Aleksandrowna 26 lutego/10 marca 1845 20 października/1 listopada 1894 1894–1917 Mikołaj II Aleksandrowicz 136x136px Aleksander III, Maria Fiodorowna 6 maja/18 maja 1868 16/17 lipca 1918 15 marca 1917 r. abdykował na rzecz brata 1917 Michał II Aleksandrowicz 136x136px Aleksander III, Maria Fiodorowna 22 listopada 1878 13 czerwca 1918 Nie przyjął tytułu, 16 marca 1917 r. abdykował na rzecz Rządu Tymczasowego
Utworzona w 1917 roku Rada Regencyjna miała sprawować władzę tymczasową do czasu wprowadzenia na tron nowego władcy, co w istocie nigdy nie nastąpiło, gdyż w 1918 roku Polska przyjęła ustrój republikański.
Zobacz też Wszyscy władcy Polski Władcy Litwy Interrex (Polska) polskie królowe monarchizm
Uwagi
Przypisy