Aleister Crowley

Aleister Crowley, właściwie Edward Alexander Crowley (ur. 12 października 1875 w Royal Leamington Spa, zm. 1 grudnia 1947 w Hastings) – brytyjski okultysta, mistyk, pisarz, malarz i alpinista. Założyciel systemu religijno-filozoficznego Thelema.

Autor wielu książek, z czego znaczna część nawiązuje do wyznawanych przez Crowleya filozoficzno-mistycznych poglądów. Praktycznie całe swoje życie spędził na poszukiwaniach, nauczaniu i opisywaniu pewnej formy „synkretycznego mistycyzmu” (tzw. thelema).

Życiorys Rodzina Aleistera Crowleya należała do zamożnego kwakierskiego rodu Crowleyów, który zawdzięczał swój majątek udziałom w kolejach brytyjskich oraz browarnictwu. Ojciec Aleistera, Edward Crowley (1834–1887), był niepraktykującym inżynieremThe Confessions of Aleister Crowley, Chapter 1 .. Mając 26 lat porzucił tradycje religijne rodziny zostając anglikańskim duchownym, a po pewnym czasie przystąpił do braci plymuckich, zostając świeckim kaznodzieją. 19 listopada 1874 poślubił Emily Berthę Bishop (1848–1917) – córkę farmera pracującą wcześniej jako guwernantka. 12 października 1875 w Leamington Spa w hrabstwie Warwickshire, przyszedł na świat Aleister Crowley – jako Edward Alexander Crowley, otrzymując pierwsze imię po ojcu i dziadku. Kilka dni po narodzinach przeszedł zabieg podcięcia wędzidełka podjęzykowego – przez resztę życia będzie cierpiał na wadę wymowy objawiającą się nieprawidłowym wymawianiem głoski „r”. W marcu 1877 Edward Crowley sprzedał swoje udziały w browarni i zainwestował je w wodociągi w Amsterdamie, prawdopodobnie w firmę Amsterdam Water Works Company. 29 lutego 1880 przyszła na świat siostra Aleistera – Grace Mary Elizabeth, która zmarła kilka godzin po narodzinach.

Bracia plymuccy byli społecznością zamkniętą, przestrzegającą surowych reguł. W dzieciństwie Aleisterowi Crowleyowi wolno było czytać tylko zatwierdzone książki – była to głównie Biblia króla Jakuba. W pewnym momencie zafascynował się Apokalipsą św. Jana. W wieku sześciu lat nauczył się gry w szachy. Uczęszczał do prywatnych, chrześcijańskich szkół i czas ten wspominał jako szczęśliwy.

Jako dziecko wierzył w nauki swojego ojca, idealizował go, podziwiając jego elokwencję i zapał, z jakim nauczał doktryny braci plymuckich. Pogardzał za to matką. Jako nastolatek, obserwując konflikty w społeczności braci plymuckich, zmienił swoje nastawienie do religii, wciąż jednak kochał ojca.

W 1886 roku u Edwarda Crowleya zdiagnozowano raka języka i rodzina przeniosła się do Southampton, gdzie chory korzystał z „leczenia” . 5 marca 1887, po 10-miesięcznej walce z chorobą, zmarł. Matka chłopca sprzedała dom i przez dwa lata pomieszkiwali w hotelach. Zamieszkali w Londynie u jej brata, Toma Bonda Bishopa (1839–1920) – kaznodziei i filantropa, o którego poziomie intelektualnym młody Crowley miał jak najgorsze mniemanie. W swojej autohagiografii (Wyznania Aleistera Crowleya) twierdził on, że wuj znęcał się nad nim. W nowej szkole nastolatek buntował się wobec panującego w niej fundamentalizmu, co nauczyciele przypisali reakcji na śmierć ojca. Zachorował na albuminurię, najpewniej na skutek przymusowej głodówki opartej na chlebie i wodzie – kary wymierzonej przez pedagogów. Te doświadczenia sprawiły, że jego pogląd na chrześcijaństwo uległ drastycznej zmianie. W celu podreperowania zdrowia Edward junior został wysłany na wieś, gdzie znalazł się pod opieką prywatnego nauczyciela o dosyć liberalnych poglądach. Zapoznał się dzięki niemu nie tylko ze wspinaczką górską. Crowley napisze o nim później w The World's Tragedy: „Nauczył mnie czym jest rozsądek i męstwo. Jestem mu wiele dłużny i nie zapomnę tego, co dla mnie zrobił”. Pierwsze doświadczenie seksualne przeżył jako szesnastolatek z aktorką teatralną. Wkrótce potem uwiódł gosposię w sypialni swojej matki, by zademonstrować swój bunt, męskość i niezależność.

Jego życie uległo zmianie po wyjeździe w październiku 1895 roku na studia do Trinity College w Cambridge na wydziale społecznym. Podczas studiów pragnął związać swoją przyszłość ze służbą dyplomatyczną, jednak przeszkodził mu w tym brak predyspozycji do nauki kilku języków obcych. Zagłębiał się we wszelkiej literaturze, jaka wpadła mu w ręce. Jak sam mówił, miał wówczas zwyczaj czytania wszelkich prac, do których odnosiły się dzieła przez niego analizowane. W tym czasie zapoznał się z wieloma dziełami, także filozoficznymi. Pisał także własne poematy, powieści i inne publikacje, w których przejawiał się znaczny wpływ przeczytanych przez niego utworów innych autorów. Szczególnie upodobał sobie dzieła Richarda Francisa Burtona i ShelleyaKaczynski, Richard (2010). Perdurabo: The Life of Aleister Crowley (Revised and Expanded ed.). Berkeley, California: North Atlantic Books. ISBN 978-1-55643-899-8. s. 35..

Zainteresował się tzw. Kościołem Celtyckim, literaturą arturiańską i celtyckim mistycyzmem. Zmienił swoje imię z „Edward Alexander” na „Aleister” (gaelicka odmiana słowa Alexander), co symbolizowało jego przemianę duchową, odcięcie się od przeszłości, w tym od pseudonimu „Alick” nadanemu mu przez rodziców. W Sylwestra 1896 roku Crowley odkrył swoją biseksualność. Utrzymywał też intensywne życie seksualne z kobietami – głównie z dziewczętami poderwanymi w tawernach a także często z prostytutkami. W 1897 roku, na drugim roku studiów, zaraził się kiłąBooth, Martin (2000). A Magick Life: The Biography of Aleister Crowley. London: Coronet Books. ISBN 978-0-340-71806-3. OCLC 59483726. strona 59–62.

W czasie studiów rozwijał też swoje zainteresowania związane z grą w szachy (został prezesem studenckiego klubu szachowego) i wspinaczką górską. Był członkiem studenckiego towarzystwa dyskusyjnego Magpie and Stump. Pomimo aktywności w stowarzyszeniach studenckich, zawierania ciekawych znajomości, m.in. z , Crowley wydawał się unikać kolegów ze studiów – wymigał się od obowiązkowego uczestnictwa w nabożeństwach (ponieważ wiązało się to z wczesnym wstawaniem) i nie jadał posiłków na stołówce (jedzenie polecił sobie przynosić do pokoju). Prowadził nocny tryb życia, często opuszczał zajęcia. Porzucił uczelnię po trzech latach bez dyplomu.

W roku 1898 związał się z Hermetycznym Zakonem Złotego Brzasku dzięki znajomości z jego członkiem, Julianem L. Bakerem i przybrał imię „Frater Perdurabo” („Frater” = „Brat”, „Perdurabo” było wybranym przez niego imieniem, mottem, oznaczającym „wytrwam do końca”). Złoty Brzask był tajemną organizacją krzewiącą nauki różokrzyżowców, alchemików i kabalistów. Tam jednak, pomimo błyskawicznej kariery (w zaledwie dwa lata uzyskał znajdujący się mniej więcej w środku hierarchii tytuł Adeptus Minor 5°=6°, podczas gdy inni członkowie bardzo rzadko do niego dochodzili), spotkał Crowleya zawód, gdy utracił nadzieje związane z wyjątkową naturą przekazywanych mu nauk. Ze względu na nieporozumienia w Zakonie, opuścił go i podróżował po świecie.

W listopadzie 1899 roku kupił w (Highland, Szkocja)Booth, Martin (2000). A Magick Life: The Biography of Aleister Crowley. London: Coronet Books. ISBN 978-0-340-71806-3. OCLC 59483726. strona 108–109. W swojej hagiografii żartobliwie napisał: „Żyłem życiem zwykłego lairda szkockiego…”The Confessions of Aleister Crowley, Chapter 44 .. Zatrudnił personel domowy i oddawał się rozrywkom na świeżym powietrzu typowym dla posiadaczy ziemskich ze szkockiego rejonu Highlands. Nosił kilt z tartanu Mathersa i przedstawiał się jako „Aleister Crowley MacGregor” (forma skrócona: „Aleister MacGregor”) oraz „Lord of Boleskine and Abertarff” (skrócone po czasie do „Lord Boleskine”).

W 1901 roku studiował i praktykował medytację jogiczną wraz z Allanem Bennetem na podstawie instrukcji sziwaickiego guru Ponnambalama Ramanathana, zapoznał się z najważniejszymi zasadami medytacji buddyjskiej, napisał także w tamtym roku esej „Science and Buddhism”, a później doświadczenia te wykorzystał w instrukcjach dla członków A∴A∴ („Liber RV vel Spiritus” oraz „Liber Yod”).

W roku 1902 wziął udział w nieudanej wyprawie na K2. Wskazał, jak się później okazało, najłatwiejszą drogę na szczyt, został jednak przegłosowany przez członków wyprawy na rzecz innej drogi.

Niedługo po powrocie do Szkocji, w 1903 roku, odwiedzając w (miejscowość uzdrowiskowa w hrabstwie Ross and Cromarty), poznał jego owdowiałą siostrę, Rose Kelly. Była ona w tym czasie zaręczona, jednak już 12 sierpnia 1903 została pierwszą żoną Crowleya, biorąc z nim ślub cywilny. Małżeństwo udało się w podróż poślubną do Paryża, Neapolu, Kairu i Indii. Wracali zatrzymując się ponownie w Kairze i tam, w dniach 8–10 kwietnia 1904, Crowley spisał Liber AL vel Legis (Księgę Prawa).

Okoliczności, które doprowadziły do recepcji tej księgi, miały być zaskakujące dla samego Aleistera. Postanowił on pokazać żonie sylfy i przeprowadził ich ewokację. Duchy się nie pojawiły, natomiast Rose zapadła w trans, powtarzając słowa „oni czekają na ciebie”. Tym, który czekał na Crowleya, miał być bóg Horus. Kobieta ponoć powiedziała także, iż Horus domaga się przeprosin od Crowleya, co miało go zaskoczyć, gdyż Rose nie wiedziała, iż nie darzył szacunkiem bóstw marsowych, do których Horus należy.

28 lipca 1904 w , urodziła się pierwsza córka Rose i Aleistera – Nuit Ma Ahathoor Hekate Sappho Jezebel Lilith.

W 1905 roku, podczas wyprawy na Kanczendzongę, skłócony z własną ekipą alpinistyczną, odmówił udziału w ratowaniu zasypanych lawiną współtowarzyszy wyprawy, którzy zbuntowali się przeciw jego przywództwu. Część buntowników zginęła pod śniegiem.

Jeszcze w 1905 roku Crowley udał się do Indii, gdzie w Kalkucie zabił w samoobronie dwóch złodziei. W międzyczasie dołączyły do niego żona z córką. Całą trójką udali się do Rangunu, gdzie odwiedzili Allana Bennetta a następnie ruszyli w wyczerpującą podróż po południowych Chinach. Po dotarciu do Hongkongu, Crowley udał się do Nowego Jorku (przez Szanghaj, Vancouver, Toronto i Niagarę), a Rose z dzieckiem wyruszyła w podróż powrotną do Anglii przez Indie. W trakcie tej wyprawy, w maju (w święto majowe) lub w czerwcu 1906, niespełna dwuletnia Lilith zmarła na tyfus. Rose popadła w chorobę alkoholową. We wrześniu 1906 lub zimą pod koniec 1906 w Paddington (Westminster, Londyn) przyszła na świat ich druga córka – Lola Zaza. Krótko po urodzeniu dziecko zachorowało poważnie na bronchit. Rose i Aleister rozwiedli się 24 listopada 1909 roku. Rose otrzymała prawo do opieki nad Lolą. Po rozwodzie Rose i Aleister wciąż mieszkali razem, gdy Crowley był w Londynie – mimo że on miał tam swoje mieszkanie, a ona dom po rodzicach. Trwało to do 27 września 1911 roku, gdy Rose trafiła do zakładu dla osób z demencją alkoholową.

W 1910 roku na przyjęciu poznał znaną tancerkę Isadorę Duncan. Crowley nazywał ją „Lavinia King”, pod tym imieniem umieścił ją w swojej powieści Moonchild.

W późniejszym okresie Aleister Crowley zmienił swoje imię magiczne na „Mistrz Bestia” („The Master Therion”). Całkowicie zerwał kontakty z Zakonem Złotego Brzasku, zaś założył swój własny Zakon Srebrnej Gwiazdy. Osiągnięcie wyższych stopni w tym Zakonie było bardzo trudne, o czym może świadczyć chociażby fakt, iż Austin Osman Spare, uznawany za „ojca chrzestnego” , nie sprostał wymaganiom stawianym już na wstępnym poziomie Probanta. Od ok. 1910–1912 roku był związany z niemiecką grupą okultystyczną Ordo Templi Orientis, której wkrótce został „przywódcą w świecie anglojęzycznym”, a w 1925 roku oficjalnie mianowany został głową całego Zakonu. Crowley miał także kontakty z masonerią, ale nigdy nie był członkiem tak zwanego regularnego nurtuGrand Lodge A∴ F∴ & A∴M∴ British Columbia & Yukon, Aleister Crowley and Freemasonry..