Tomasz Zamoyski herbu Jelita (ur. 1 kwietnia 1594 roku, zm. 8 stycznia 1638) – kanclerz wielki koronny od 1635, podkanclerzy koronny od 1628, marszałek Trybunału Głównego Koronnego w 1622 rokuHerbarz polski, t. I, Lipsk 1839-1846, s. 379., wojewoda kijowski od 1619, wojewoda podolski od 1618, starosta generalny krakowski w latach 1628–1638Urzędnicy województwa krakowskiego XVI-XVIII wieku. Spisy. Oprac. Stanisław Cynarski i Alicja Falniowska-Gradowska. Kórnik 1990, s. 273., starosta knyszyński, nowotarski, kałuski, goniądzki, rzeczycki, starosta sokalski w 1631 rokuw tym roku uzyskał dożywocie na starostwo sokalskie wspólnie z Katarzyną Ostrogską, Krzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 263., starosta rabsztyński w 1631 rokuKrzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 88..
Życiorys Urodził w Zamościu jako jedyny syn kanclerza Jana Zamoyskiego i jego czwartej żony Barbary Tarnowskiej (1566–1610) herbu Leliwa, córki kasztelana sandomierskiego Stanisława Tarnowskiego (1541–1618) i Zofii z Ocieskich (1547–1609) herbu Jastrzębiec. Jego wychowawcą był Szymon SzymonowicWitusik A. Młodość Tomasza Zamoyskiego, O wychowaniu i karierze syna magnackiego w Polsce w pierwszej połowie XVII wieku, Lublin, 1977, s. 46-47. . W 1614 i 1622 był deputatem do Trybunału Głównego Koronnego w LublinieMarianna Dobrowolska, Trybunał Koronny w Lublinie 1578-1794, Lublin 1994, s. 17. W 1615 roku rozpoczął podróż po krajach Europy Zachodniej. Poseł województwa bełskiego na sejm 1618 roku. Był elektorem Władysława IV Wazy z województwa krakowskiego w 1632 rokuSuffragia Woiewodztw y Ziem Koronnych, y W. X. Litewskiego, Zgodnie ná Naiásnieyssego Władisława Zygmunta ... roku 1632 ... Woiewodztwo Krákowskie., s. A., podpisał jego pacta conventaPorządek Na Seymie Walnym Elekcyey, miedzy Warszawą a Wolą, Przez opisane Artykuły, do samego tylko Aktu Elekcyey należące, vchwalony y postanowiony. Roku Pańskiego, M. DC. XXXII. Dnia 27. Września, s. 17..
Jako senator brał udział w sejmach: 1620, 1623, 1624, 1626 (I), 1627, 1628, 1629 (I), 1629 (II), 1631, 1632 (I), 1632 (II), 1632 (III), 1633, 1635 (I), 1635 (II) i na sejm zwyczajny 1637 rokuLeszek Andrzej Wierzbicki,Senatorowie koronni na sejmach Rzeczypospolitej, Warszawa 2017, s. 178..
Miał zatarg z Walentym Aleksandrem Kalinowskim, któremu zarzucił, że do posiadłości ostatniego – Mohylowa – zbiegli 4 poddani Zamoyskiego wraz ze swoimi rodzinamiMykoła Krykun: Podilśke wojewodstwo u XV-XVIII stolittiach: Sprawy i materiały. Lwów, 2011, s. 349-350. . .
Na jego cześć zostało nazwane nowo utworzone miasto Tomaszów Lubelski. Cerkiew Podwyższenia Krzyża Świętego w Tarnopolu z przodu ma trójkondygnacyjną masywną wieżę, która została zbudowana w 1627 przez ówczesnego właściciela tego miasta Tomasza Zamoyskiego oraz jego żony Katarzyny. Fundator budynków mieszczących Akademię Zamojską ufundowaną przez jego ojca.
Tomasz Zamoyski, jedyny syn i spadkobierca kanclerza i hetmana wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego i Barbary z Tarnowskich, po śmierci ojca odziedziczył jego znaczne dobra. Poślubił Katarzynę Ostrogską, wojewodziankę wołyńską. Mieli troje dzieci: Gryzeldę Konstancję (przyszłą żonę księcia Jeremiego Wiśniowieckiego), Joannę Barbarę (wydaną za mąż za Aleksandra Koniecpolskiego) oraz syna Jana Zamoyskiego, w przyszłości III ordynata zamojskiego.
Herb Herb Tomasza Zamoyskiego (1594–1638), czteropolowy, z herbami Jelita – jego ojca Jana Zamoyskiego (1542–1605); Leliwa – jego matki Barbary Tarnowskiej (1566–1610); Herburt – jego babki, matki ojca Anny Herburt (1510–1554); oraz Jastrzębiec – jego babki od matki Zofii z Ocieskich (1547–1609). thumb|left|180 px|Herb T. Zamoyskiego thumb|center|Herb Tomasza Zamoyskiego. Ratusz w Zamościu
Drzewo genealogiczne Tomasza Zamoyskiego
Zobacz też Chorągiew Tomasza Zamoyskiego
Przypisy
Kategoria:Członkowie dworu Władysława IV Wazy Kategoria:Elektorzy Władysława IV Wazy Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo krakowskie) Kategoria:Ludzie związani z Kijowem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Marszałkowie Trybunału Głównego Koronnego Kategoria:Ordynaci zamojscy Kategoria:Podkanclerzowie koronni Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1618 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo bełskie) Kategoria:Rotmistrzowie husarii koronnej Kategoria:Senatorowie na sejmie zwyczajnym 1620 Kategoria:Senatorowie na sejmie zwyczajnym 1623 Kategoria:Senatorowie na sejmie nadzwyczajnym 1624 Kategoria:Senatorowie na sejmie zwyczajnym 1627 Kategoria:Senatorowie na sejmie nadzwyczajnym 1628 Kategoria:Senatorowie na sejmie zwyczajnym 1631 Kategoria:Senatorowie na sejmie elekcyjnym 1632 Kategoria:Senatorowie na sejmie konwokacyjnym 1632 Kategoria:Senatorowie na sejmie koronacyjnym 1633 Kategoria:Senatorowie na sejmie nadzwyczajnym 1629 Kategoria:Senatorowie na sejmie nadzwyczajnym 1632 Kategoria:Senatorowie na sejmie nadzwyczajnym 1635 Kategoria:Senatorowie na sejmie zwyczajnym 1626 Kategoria:Senatorowie na sejmie zwyczajnym 1629 Kategoria:Senatorowie na sejmie zwyczajnym 1635 Kategoria:Senatorowie na sejmie zwyczajnym 1637 Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Zygmunta III Wazy Kategoria:Senatorowie za panowania Władysława IV Wazy Kategoria:Starostowie generalni krakowscy Kategoria:Starostowie rzeczyccy Kategoria:Starostowie knyszyńscy Kategoria:Starostowie nowotarscy Kategoria:Starostowie sokalscy Kategoria:Starostowie kałuscy Kategoria:Starostowie rabsztyńscy Kategoria:Sygnatariusze paktów konwentów Władysława IV Wazy Kategoria:Urodzeni w 1594 Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Kategoria:Właściciele Tarnopola Kategoria:Wojewodowie kijowscy Kategoria:Wojewodowie podolscy Tomasz Kategoria:Zmarli w 1638