Bazylika Matki Bożej Bolesnej i klasztor dominikanów – zabytkowy kościół rzymskokatolicki znajdujący się przy ul. Dominikańskiej 25 w Jarosławiu. Przy klasztorze funkcjonuje parafia. Obowiązki duszpasterskie pełnią od roku 1777 oo. dominikanie. thumb|lewo|Kościół i klasztor Dominikanów – widok od południa

Historia kościoła lewo|mały|Wnętrze bazyliki

Legenda Kościół jest miejscem związanym z legendą o cudownym pojawieniu się na polnej gruszy wizerunku Piety. Jarosław był wtedy małym miastem mieszczącym się w obrębie murów miejskich. Trzy drogi, biegnące na północ, południe i zachód, otwierały go na ówczesny świat. Przy jednej z tych dróg, biegnącej w kierunku Krakowa, w sporej odległości od miasta, 20 sierpnia 1381 grupa pasterzy znalazła figurę Matki Boskiej trzymającej na rękach ciało zmarłego Chrystusa.

Prosta figura wykonana przez nieznanego autora z drewna polnej gruszy zadziwiła pasterzy. Nie zastanawiając się długo zabrali ją i przenieśli do kościoła parafialnego w Jarosławiu. Jednak – jak podaje tradycja – w nocy, ku zdumieniu wszystkich, figura powróciła na miejsce skąd zabrali ją pasterze. Dla wszystkich był to znak, że tam ma pozostać.

Na „wzgórzu pobożności” – jak nazwano to miejsce – zbudowano drewnianą kapliczkę, w której umieszczono figurę Matki Bożej, zapewne już wówczas nazwanej Bolesną. Stała się ona celem licznych pielgrzymek, według tradycji modliła się tu m.in. królowa Jadwiga przed legendarną bitwą pod Stubnem w 1387. Liczni pielgrzymi mieli doświadczać tutaj wielu cudów zdziałanych przez wstawiennictwo Matki Bożej. W 1636 roku została przez ówczesnego biskupa przemyskiego uznana za cudowną, a w roku 1755 ukoronowano ją koronami papieskimi.

Kościół W 1421 na miejscu drewnianej kapliczki stanął murowany kościółek gotycki. W 1629 przekazany został jezuitom, którzy przy kościele zbudowali kolegium zamiejskie z nowicjatem i przenieśli tam również nauczanie muzyki. Jezuici przebywali tutaj do momentu skasowania ich zakonu przez papieża Klemensa XIV w 1773. Cztery lata później przybyli oo. dominikanie (sprowadzeni z Bochni po pożarze ich klasztoru i kościoła), którzy prowadzą działalność duszpasterską do chwili obecnej.

Obecny kościół powstawał etapami. W latach 1698–1709 wzniesiono nawę z kaplicami, a w latach 1709–1713 prezbiterium, zakrystię i kruchty. Fasada parawanowa z wieżami i obejście wokół prezbiterium ukończone zostały pomiędzy latami 1743–1768, według projektu architekta Pawła Giżyckiego.

Latem 1939 matka wicepremiera Eugeniusza Kwiatkowskiego złożyła w kościele jako wotum otrzymany wcześniej Złoty Krzyż Zasługi.

W 1966 kościół otrzymał miano bazyliki mniejszej. W 1970 utworzono parafię.

W 2005 r. parafia przeżywała jubileusz 250-lecia koronacji cudownej Piety z udziałem m.in. kardynała Stanisława Nagyiego z Krakowa oraz metropolity przemyskiego arcybiskupa Józefa Michalika. Przez kilka dni w sierpniu 2011 r. celebrowano uroczysty jubileusz 630-lecia znalezienia i obecności figury Matki Bożej Bolesnej z udziałem m.in. arcybiskupa Tadeusza Gocłowskiego z Gdańska oraz kardynała Henryka Gulbinowicza z Wrocławia. 16 października 2010 r. do bazyliki uroczyście wprowadzono relikwie św. Jana Pawła II. Instalacji relikwii dokonał kard. Stanisław Dziwisz, metropolita krakowski. Relikwie zostały umieszczone w ołtarzu Relikwii św.

Grupy i duszpasterstwa przy bazylice MB Bolesnej Dominikańskie Duszpasterstwo Młodzieży „Baszta”, Stowarzyszenie Rodzin Katolickich, III zakon św. Dominika – fraternia Matki Bożej Bolesnej, ministranci, Arybractwo Straży Honorowej Serca Pana Jezusa, BOS (Bank Otwartych Serc), Chorążanki i bielanki grupa biblijno-dyskusyjna „Tymoteusz”. Oaza dorosłych Schola Dominikańska Wolontariat osób niepełnosprawnych Grupa Sykomora Stowarzyszenia „Muzyka Dawna” Wspólnota Sychem

Przeorowie klasztoru Lata Przeorowie klasztoru Uwagi 1777–1781 Jan Ewangelista Prochaska 1781–1783 Wiktor Gartner 1783–1808 Bazyli Kędzierski 1808–1810 Albert Borowicz 1810–1812 Grzegorz Jędrzejewski 1812–1815 Chryzostom Dębski 1815–1819 Augustyn Życiński 1819–1822 Justyn Łykowski 1822–1823 Mateusz Żmurczyński 1823–1828 Jakub Grocholski 1828–1830 Chryzostom Dębski po raz drugi 1830–1832 Hipolit Przesłowski 1832–1834 Kajetan Pawłowski 1834–1836 Benedykt Panek 1836–1840 Albert Smarzewski 1840–1844 Klemens Krupiński 1844–1846 Ambroży Waiss 1846–1855 Jakub Grocholski po raz drugi 1855–1861 Dalmacy Ufryjewicz 1861–1864 Donat Piątkowski 1864–1867 Aleksander Mozołowski 1867–1870 Nikodem Glas 1870–1873 Fabian Webelun 1873–1880 Jan Konstantyn Skałuba 1880–1884 Andrzej Górnisiewicz 1884–1890 Jakub Maria Patlewicz 1890–1896 Wincenty Maria Podlewski Pamiętany za duży wkład w odnowienie świątyni oraz życia religijnego. 1896–1897 Jacek Majewski 1897–1907 Wincenty Maria Podlewski po raz drugi 1907–1910 Stanisław Markiewicz 1910–1911 Tomasz Kosior 1911 Florian Bielat 1911–1914 Dominik Krzanowicz 1914–1915 Tomasz Szpunarowicz 1915–1916 Reginald Jadowski 1916–1918 Stanisław Markiewicz po raz drugi 1918–1919 Dominik Kuźnik 1919–1921 Augustyn Peczek 1921–1923 Gabriel Matysiak 1923–1925 Marcin Stręciwlik 1925–1930 Ambroży Komasa 1930–1933 Justyn Spyrłak 1933–1937 Cyryl Markiewicz 1937–1938 Łucjan Józef Wołek1938–1939Henryk Jakubiec(1917). Prowincjał dominikanów i przeor konwentu w 1938–1939.W 1939 został aresztowany przez Niemców.1940–1943 Andrzej Gmurowski1943–1946 Łucjan Józef Wołek po raz drugi1946–1949 Edmund Sochacki1949–1950 Marian Łanocha1950–1958 Rajmund Góra1958–1962 Marek Kras1962–1967 Emil Nowak1967–1969 Stanisław Dobecki1969–1972 Urban Mieczysław Szeremet1972–1981 Emil Nowak po raz drugi1981–1984 Bogusław Golak1984–1987 Emil Nowak po raz trzeci1987–1990 Eugeniusz Wawrzyniec Wawro1990–1993 Stanisław Repetowski1993–1999Jakub Kruczek(1962). Działacz na rzecz dzieci i młodzieży z rodzin ubogich i zagrożonych, twórca przyklasztornej kawiarenki oraz świetlicy, laureat honorowej nagrody burmistrza Jarosławia (1998).1999–2005Dariusz Kantypowicz(1937). Proboszcz parafii w latach 1993–2005. Syndyk prowincji dominikanów.2005–2007Jakub Kruczek Po raz 2. W latach 1999–2005 przeor w Krakowie, od maja 2005 ponownie przeor jarosławskiego klasztoru, od czerwca 2005 proboszcz parafii.2007–2013Jacek Skupieńświęcenia kapłańskie przyjął 3 czerwca 2000 r. w Krakowie, przeor konwentu od 22 lutego 2007 r.2013–2014Lucjan SobkowiczW Jarosławiu od 2008 r. W jarosławskim klasztorze pełnił funkcję subprzeora klasztoru, ekonoma i wikariusza parafii. Za jego kadencji Marii spadły dwie korony do misy ołtarzowej. W 2021 roku pracuje w Kapelanii Klasztoru Sióstr Dominikanek.2014–2017Józef Zborzil2017–2023Jacek Skupieńpo raz drugi2023–2026Marek GrubkaPrzez lata mieszkał i pracował w klasztorze St. Saviour’s w Dublinie i w Sandomierzu, gdzie był dyrektorem Winnicy św. Jakuba oraz duszpasterzem grupy biblijnej, odpowiedzialny za prace archeologiczne i remonty. Przybył z Jamnej, gdzie był twórcą winnicy oraz odprawiał mszę św. w tradycyjnym rycie rzymskim.od 2026o. Dominik Sala OP

Przypisy

Bibliografia Okoń E., Dzieje budowy kościoła jezuickiego na Polu w Jarosławiu [w] ACTA UNIVERSITATIS NICOLAI COPERNICI. Zabytkoznawstwo i konserwatorstwo XXVII — Nauki humanistyczno-społeczne, Toruń, 1996, zeszyt 298, s. 95-123.

Linki zewnętrzne Strona klasztoru Dominikanów w Jarosławiu

Opis kościoła na stronie Narodowego Instytutu Dziedzictwa Archiwalne widoki i publikacje o kościele w bibliotece Polona

Kategoria:Architektura I Rzeczypospolitej (województwo ruskie) Kategoria:Zabytkowe kościoły w Jarosławiu Kategoria:Bazyliki w Polsce Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Matki Bożej Bolesnej Kategoria:Architektura barokowa w województwie podkarpackim Kategoria:Współczesne klasztory i konwenty dominikańskie Matki Bożej Bolesnej Kategoria:Klasztory i kościoły dominikańskie w Polsce Kategoria:Zabytkowe klasztory katolickie w województwie podkarpackim Kategoria:Sanktuaria maryjne archidiecezji przemyskiej