Casino Royale – brytyjski film szpiegowski z 2006 roku o przygodach Jamesa Bonda, wyprodukowany przez Eon Productions. Za reżyserię odpowiadał Martin Campbell, a za scenariusz Neal Purvis i Robert Wade oraz Paul Haggis. W rolę agenta 007 po raz pierwszy wcielił się Daniel Craig, a obok niego w rolach głównych wystąpili Eva Green, Mads Mikkelsen, Jeffrey Wright i Judi Dench. Jest to dwudziesta pierwsza produkcja wchodząca w skład serii filmów o Bondzie.

Po Śmierć nadejdzie jutro seria została zrestartowana, co pozwoliło pokazać mniej doświadczonego Bonda. Akcja filmu toczy się tuż po tym, gdy James Bond otrzymał „licencję na zabijanie”. Jego akcja nie rozgrywa się ani przed, ani po którymkolwiek z wcześniejszych filmów. Po udaremnieniu zamachu na międzynarodowym lotnisku w Miami Bond leci do Czarnogóry, gdzie w turnieju pokerowym ma pokonać Le Chiffre’a – bankiera terrorystów, który straciwszy ogromną sumę pieniędzy musi ją jakoś odzyskać. Tam zakochuje się w Vesper Lynd, agentce, która ma zapewnić mu pieniądze potrzebne do gry. Fabuła kontynuowana jest w kolejnym filmie o agencie 007 z 2008 roku – 007 Quantum of Solace.

Premiera Casino Royale odbyła się 14 listopada 2006 roku w Londynie. Film spotkał się z bardzo pozytywną reakcją krytyków, a recenzenci podkreślili, że Craig na nowo wykreował postać. Produkcja zarobiła ponad 616 milionów dolarów na całym świecie, stając się najbardziej kasowym filmem o Jamesie Bondzie aż do wydania Skyfall w 2012 roku.

Streszczenie fabuły James Bond, który niedawno otrzymał status agenta z dwoma zerami, dający mu licencję na zabijanie (007), wyrusza na swoją pierwszą misję na wyspę Madagaskar, gdzie ma schwytać terrorystę Mollakę (Sébastien Foucan). Nie wszystko idzie zgodnie z planem, jednak Bond decyduje się na kontynuowanie misji, niezależnie od decyzji MI6. Dzięki telefonowi komórkowemu Molakki namierza na Bahamach terrorystę Dimitriosa (Simon Abkarian), przez którego dociera do niejakiego Le Chiffre’a (Mads Mikkelsen), swojego głównego antagonisty w filmie. Le Chiffre jest bankierem różnej maści terrorystów światowych, pieniędzmi których spekuluje na giełdzie. Kontaktuje go z nimi tajemniczy pan White (Jesper Christensen). Rozpracowawszy Dimitriosa, Bond udaremnia w Miami próbę zniszczenia nowo powstałego prototypu największego pasażerskiego samolotu świata „Skyfleet”. Dzięki fiasku tego zamachu Le Chiffre traci olbrzymią sumę pieniędzy terrorystów, którą źle ulokował. Musi więc zdobyć je z powrotem i organizuje w tym celu turniej pokera w Casino Royale w CzarnogórzeCasino Royale, reż. Martin Campbell..

M (Judi Dench), szefowa MI6, wyznacza 007 następną misję. Ma on pokonać Le Chiffre’a w grze w kasynie i przechwycić go dla wywiadu angielskiego. Wraz z Bondem do Czarnogóry udaje się Vesper Lynd (Eva Green), reprezentantka królewskiego departamentu skarbu. Na miejscu z 007 kontaktuje się René Mathis (Giancarlo Giannini), tamtejszy współpracownik MI6, oraz agent CIA Felix Leiter (Jeffrey Wright). Bond wygrywa turniej, stawiając Le Chiffre’a w sytuacji bez wyjścia. Tenże porywa więc Vesper, wciągając w ten sposób Bonda w pułapkę. Torturuje go, chcąc wydobyć hasło do konta z pieniędzmi. Zdradza przy okazji, że jego wtyczką u Brytyjczyków jest Mathis. Niespodziewanie wybawienie przynosi pan White, który zabija Le Chiffre’a, ale Bonda i Vesper pozostawia żywych.

007 dochodzi do siebie nad jeziorem Como, gdzie wyznaje miłość Vesper. Kończąc akcję w Czarnogórze, doprowadza do aresztowania Mathisa i odbiera wygrane pieniądze, ujawniając Vesper, że hasłem do konta jest jej imię. Zakochana para spędza kilka dni w Wenecji, a Bond decyduje się porzucić pracę w wywiadzie, wybierając życie z ukochaną. Problemy pojawiają się, gdy okazuje się, że wygranych przez Bonda w kasynie pieniędzy nie ma na koncie. Jedyną osobą, która mogła je podjąć była Lynd, więc Bond śledzi ją i widzi, jak przekazuje walizkę nieznanym mężczyznom. Walczy z nimi w tonącym pałacu weneckim i mimo iż pokonuje ich, traci Vesper, która wybiera śmierć, a w ostatnim odruchu prosi Bonda o wybaczenie. Znikają także pieniądze, które zabiera niepostrzeżenie pan White.

M wyjaśnia później, iż Vesper Lynd była szantażowana przez organizację, która porwała jej ukochanego – więc prawdopodobnie ona była wtyczką Chiffre’a. Zdradziła, ale ocaliła życie Bondowi, zgadzając się na przekazanie pieniędzy pod warunkiem zachowania Bonda przy życiu. 007 przeglądając jej telefon, odkrywa ostatnią informację od Vesper – numer pana White’a. W ostatniej scenie White przyjeżdża do swej posiadłości nad jeziorem Como, gdzie czeka już na niego Bond.

Obsada Daniel Craig jako James Bond, agent MI6, któremu nadano nowy status 00, dający mu licencję na zabijanie. Eva Green jako Vesper Lynd, agentka Skarbu Państwa Jej Królewskiej Mości przydzielona do nadzorowania Bonda i zapewnienia mu pieniędzy w grze w pokera. Mads Mikkelsen jako Le Chiffre, bankier, który finansuje wielu światowych przestępców i terrorystów, jest też członkiem grupy Spectre, a także matematycznym geniuszem i ekspertem w szachach, i wykorzystuje te umiejętności podczas gry w pokera. Jeffrey Wright jako Felix Leiter, agent CIA, który bierze udział w turnieju pokerowym, asystując Bondowi. Leitera czarnoskóry aktor grał wcześniej w filmie Nigdy nie mów nigdy. Judi Dench jako M, szef MI6. Odgrywa w życiu Bonda rolę matki, mimo wątpliwości co do jego awansu. Dench była jedynym członkiem obsady przeniesionym z filmów o Bondzie z Pierce’em Brosnanem. Ponadto w filmie wystąpili: Giancarlo Giannini jako René Mathis, kontakt Bonda w Czarnogórze, Tobias Menzies jako Villiers, młody sekretarz M w siedzibie MI6, Isaach de Bankolé jako Steven Obanno, przywódca Lord’s Resistance Army, Simon Abkarian jako Alex Dimitrios, współpracownik Le Chiffre’a, mieszkający na Bahamach, Ivana Miličević jako Valenka, dziewczyna i wspólniczka Le Chiffre’a, towarzyszy mu w grze w pokera, Caterina Murino jako Solange Dimitrios, po uwiedzeniu przez Bonda ujawnia jeden plany swojego męża, Claudio Santamaria jako Carlos, terrorysta zatrudniony przez Le Chiffre’a do wysadzenia samolotu, Sébastien Foucan jako Mollaka, twórca bomb ścigany przez Bonda na Madagaskarze, a także Jesper Christensen jako Mr. White, szef bezimiennej organizacji przestępczej (ukazanej szerzej w Quantum of Solace). Rolę cameo miał również brytyjski przedsiębiorca Richard Branson, jako jeden z pasażerów na lotnisku w Miami.

Produkcja Rozwój projektu mały|Martin Campbell, reżyser filmu|alt=Zdjęcie Martina Campbella, reżysera filmu Powieść Iana Fleminga Casino Royale była ekranizowana kilka razy. Początkowo została wydana w postaci odcinka telewizyjnego w 1954 roku, w którym zagrali Barry Nelson jako Bond i Peter Lorre jako czarny charakter Le Chiffre, a także jako niekanoniczny film satyryczny z 1967 roku z Davidem Nivenem, Peterem Sellersem i Woodym Allenem. Eon Productions uzyskało prawa do Casino Royale w 1999 roku po tym, jak Sony Pictures Entertainment wymieniło je na prawa Metro-Goldwyn-Mayer do Spider-Mana. W marcu 2004 roku Neal Purvis i Robert Wade rozpoczęli pisanie scenariusza, którego celem było przywrócenie smaku oryginalnych powieści Iana Fleminga o Bondzie. Główną rolę zagrać miał Pierce Brosnan. Paul Haggis miał za zadanie wykreować na nowo punkt kulminacyjny filmu. Wyjaśnił, że „szkic był bardzo wierny książce”. Powiedział też: „Nie wiem dlaczego, ale pomyślałem, że Vesper musi być w tonącym budynku, a Bond musi najpierw chcieć ją zabić, a potem spróbować uratować”. Haggis stwierdził, że chcą „aby ten film był dla Bonda tym, czym film Batman: Początek dla Batmana”. Broccoli i Wilson byli świadomi, że „Śmierć nadejdzie jutro stało się zbyt fantastyczne” stwierdzając, że następny film powinien być bardziej realistyczny.

W 2004 roku Quentin Tarantino był zainteresowany wyreżyserowaniem adaptacji Casino Royale z Pierce’em Brosnanem w roli głównej. Ostatecznie w lutym 2005 roku reżyserem filmu został ogłoszony Martin Campbell, który wcześniej wyreżyserował GoldenEye (1995). Tego samego roku Sony stało się współudziałowcem Metro-Goldwyn-Mayer, dzięki czemu uzyskało prawa do dystrybucji filmu.

Wytwórnia uważała, że w ostatnich filmach, zwłaszcza w Śmierć nadejdzie jutro, zbyt mocno opierali się na generowanych komputerowo efektach specjalnych w nowszych filmach i postanowili wykonać sceny kaskaderskie w Casino Royale „w tradycyjny sposób”. Dążąc do większego realizmu, scenarzyści Purvis, Wade i Haggis chcieli, aby scenariusz był jak najbardziej zbliżony do oryginalnej powieści z 1953 roku, zachowując mroczną fabułę Fleminga i charakterystykę Bonda. Ze względu na kwestie praw autorskich związanych z powieścią Operacja Piorun, organizacja, której członkiem jest Mr. White, nie nosi nazwy Spectre.

Casting Kiedy Pierce Brosnan został obsadzony w roli Jamesa Bonda, jego kontrakt obejmował cztery filmy. Aktor wywiązał się z niego wraz produkcją Śmierć nadejdzie jutro w 2002 roku. W lutym 2004 Brosnan oficjalnie poinformował, że podjęto decyzję o jego nieprzedłużeniu i nie zagra już Bonda. Do tej roli wzięto pod uwagę ponad 200 kandydatów. Chorwacki aktor Goran Višnjić nie był w stanie opanować wystarczająco brytyjskiego akcentu. Rozważano też obsadzenie Nowozelandczyka Karla Urbana, ale nie mógł on pojawić się na zdjęciach próbnych z powodu wcześniejszych zobowiązań filmowych. Według Martina Campbella, Henry Cavill był jedynym aktorem poważnie branym pod uwagę, jednak ostatecznie uznano, że jest za młody. Kandydatami byli również australijski aktor Sam Worthington i szkocki aktor Dougray Scott. Janet Hirshenson i Jane Jenkins, które były odpowiedzialne za casting oraz reżyser Martin Campbell powiedzieli, że przeprowadzono zdjęcia próbne z Alexem O’Loughlinem, Julianem McMahonem, Ewanem McGregorem, Rupertem Friendem i Antonym Starrem.

W maju 2005 roku brytyjski aktor Daniel Craig oświadczył, że MGM oraz producenci Michael G. Wilson i Barbara Broccoli zapewnili go, że dostanie rolę Bonda, a Matthew Vaughn powiedział dziennikarzom, że MGM zaoferowało mu możliwość wyreżyserowania filmu. Eon Productions nie odniosło się do żadnej z tych plotek. Rok wcześniej Craig odrzucił propozycję, jednak po przeczytaniu scenariusza zainteresował się rolą. Aby odpowiednio przygotować się do zagrania Bonda, Craig przeczytał wszystkie powieści Fleminga. Inspirował się też agentami Secret Intelligence Service, którzy służyli jako doradcy na planie.

14 października 2005 roku Eon Productions, Sony Pictures Entertainment i MGM ogłosiły na konferencji prasowej w Londynie, że szóstym aktorem, który zagra Jamesa Bonda będzie Brytyjczyk, Daniel Craig. Decyzja ta została odebrana chłodno i pojawiło się wiele kontrowersji, a niektórzy krytycy i fani wyrażali wątpliwości, czy producenci dokonali właściwego wyboru. Przez cały okres produkcji kampanie internetowe, takie jak „danielcraigisnotbond.com”, wyrażały niezadowolenie i groziły bojkotem filmu. Craig, w przeciwieństwie do poprzednich aktorów, nie był uważany przez protestujących za pasującego do wysokiego, ciemnego, przystojnego i charyzmatycznego wizerunku Bonda, do którego przywykli widzowie. Dziennik The Daily Mirror zamieścił na pierwszej stronie krytyczny artykuł o Craigu, z nagłówkiem The Name’s Bland – James Bland.

Jedna z osób odpowiedzialnych za casting, Debbie McWilliams przyznała, że do roli dziewczyny Bonda, Vesper Lynd, były brane pod uwagę hollywoodzkie aktorki Angelina Jolie i Charlize Theron. W przesłuchaniu brała także udział belgijska aktorka Cécile de France, ale producenci uznali, że ma zły brytyjski akcent. Rozważano także francuską aktorkę Audrey Tautou, ale nie wybrano jej ze względu na angaż w filmie Kod Leonarda da Vinci, który miał premierę w 2006 roku. W lutym 2006 ogłoszono, że w roli obsadzona została francuska aktorka Eva Green.

Zdjęcia mały|Craig w Wenecji podczas kręcenia scen na pokładzie jachtu Spirit|alt=Craig w Wenecji podczas kręcenia scen na pokładzie jachtu Spirit