Jasir Arafat

Jasir Arafat (; ur. 24 sierpnia 1929 w Kairze jako Muhammad Abd ar-Rahman Abd ar-Ra’uf Arafat al-Kudwa al-Husajni, znany także jako Abu Ammar, zm. 11 listopada 2004 w Clamart)Arafat od tłumaczki. – polityk palestyński. Jeden z najbardziej znanych i kontrowersyjnych polityków arabskich na świecie.

Urodził się w Kairze. Z wykształcenia inżynier (ukończył studia na Uniwersytecie Kairskim). W latach 1952–1956 przewodniczący Ligi Studentów Palestyńskich. W 1956 wziął udział w wojnie sueskiej. W 1957 wyjechał do Kuwejtu, gdzie pracował jako inżynier. W 1958 współzałożyciel al-Fatah (Palestyński Ruch Wyzwolenia Narodowego) i jej przewodniczący. W kolejnych latach organizował palestyńską partyzantkę w Jordanii. W 1968 roku wszedł do Organizacji Wyzwolenia Palestyny (OWP) na czele której stał w latach 1969–2004. Po 1970 roku opuścił Jordanię po porażce w wojnie z tamtejszym rządem (Czarny Wrzesień). Wraz ze strukturami OWP przeniósł się do Libanu. W 1974 roku stanął na czele palestyńskiej delegacji na XXVII sesję ONZ, na której uznano OWP za jedyne legalne przedstawicielstwo narodu palestyńskiego (uzyskał dla OWP status obserwatora przy ONZ).

W 1982 roku w wyniku wojny libańskiej, opuścił Liban i założył nową kwaterę OWP w Tunisie. W 1988 roku ogłosił utworzenie państwa palestyńskiego i powołał rząd emigracyjny. W 1989 roku wybrany przez emigracyjny parlament na prezydenta. Na przełomie lat 80. i 90. rozpoczął rozmowy pokojowe z Izraelem. Porozumienia zawarte w Oslo w 1993 roku dały początek Autonomii Palestyńskiej w Gazie i na Zachodnim Brzegu. W uznaniu prowadzonych przez niego rozmów pokojowych otrzymał w 1994 roku Pokojową Nagrodę Nobla.

Proces pokojowy w praktyce wstrzymało powstanie rządu Binjamina Netanjahu. W latach 2001–2002 więziony przez władze izraelskie w swojej kwaterze w Ramallah. W ostatnich latach życia jego popularność w społeczeństwie palestyńskim malała, głównie w wyniku działań grup ekstremistycznych, które okazały się bardziej skuteczne i reprezentatywne dla ruchu palestyńskiego. Zmarł w 2004 roku.

Życiorys Wczesne lata Rodzina i dzieciństwo Rodzina jego ojca, Abd ar-Ra’ufa al-Kudwa al-Husajniego częściowo pochodziła z Egiptu (babka Jasira była Egipcjanką)Bernadette Brexel (2003). Yasser Arafat. Rosen Publishing Group. s. 12.. Abdel pochodził z Gazy, jednakże działalność biznesową jako kupiec włókienniczy prowadził w kairskiej dzielnicy As-Sakakini, która charakteryzowała się zróżnicowaniem religijnym mieszkańców. Matka Jasira, Zahwa Abu as-Sa’ud, według samego Arafata pochodziła z rodziny znanego kupca rybnego z wpływowego klanu al-Husajni z Jerozolimy. Teza, jakoby Arafat był spokrewniony z klanem al-Husajni, są podważane przez palestyńskiego historyka Sa’ida Abu Risza. W nieautoryzowanej biografii Abu Risz twierdzi, że młody Arafat starał się uwierzytelnić w Palestynie, mając w perspektywie swoje ewentualne aspiracje do przywództwa i... nie mógł sobie pozwolić na przyznanie się do jakichkolwiek faktów, które podważałyby jego palestyńską tożsamość... Arafat uparcie uwieczniał swoją legendę, że urodził się w Jerozolimie i był spokrewniony z klanem al-Husajni z tego miastaArafat: From Defender to Dictator, Bloomsbury Publishing, 1998..

Oficjalnie urodził się pod nazwiskiem Muhammad Abd ar-Rahman Abd ar-Ra’uf Arafat al-KudwaAburish, Said K. (1998). From Defender to Dictator. New York: Bloomsbury Publishing. s. 7–32. . dnia 4 sierpnia 1929 roku w Jerozolimie. Miejsce i data urodzin są dyskusyjne – niektóre źródła podają Kair (24 sierpnia 1929, według kairskiego rejestru urodzeń) lub Strefę Gazy. Miał siedmioro rodzeństwa, a sam był drugim, licząc od najmłodszych, potomkiem. Okres jego dzieciństwa był rozdarty między Kair a Jerozolimę, co spowodowane było śmiercią jego matki w 1933 roku, przyczyną śmierci były dolegliwości nerek. Jasir w chwili śmierci matki miał cztery lata. Samotny ojciec nie będąc w stanie utrzymać siedmiorga dzieci odesłał Jasira i jego brata Fathiego do rodziny matki. Jasir wraz z bratem zamieszkali u wujka Salima Abu as-Sa’uda zamieszkałego w marokańskiej dzielnicy jerozolimskiego Starego Miasta. Jasir mieszkał z rodziną wujka przez cztery lata, a następnie trafił pod opiekę starszej siostry Inam. Arafat w późniejszych latach miał z ojcem złe kontakty, a gdy ten zmarł w 1952 roku, Arafat nie wziął udziału w pogrzebie ani nie odwiedził grobu ojca po powrocie do Gazy. Inam w wywiadzie dla biografa Arafata, brytyjskiego historyka Alana Harta, stwierdziła, że Jasir został kiedyś przez ojca mocno pobity. Do pobicia dojść miało, gdy Arafat z ciekawości udał się do dzielnicy żydowskiej Kairu w trakcie nabożeństw.

Edukacja Uczęszczał na Uniwersytet Króla Fu’ada I, później przemianowany na Uniwersytet Kairski. W czasie pobytu w Kairze próbował zrozumieć judaizm i syjonizm, angażując się w dyskusje z Żydami oraz czytając publikacje Theodora Herzla i innych syjonistów. Stopniowo ulegał radykalizacji. W 1946 roku był już zadeklarowanym palestyńskim nacjonalistą. Zajmował się przemytem broni dla palestyńskich organizacji arabskich (w tym Armia Świętej Wojny czy Wyższy Komitet Arabski). W trakcie I wojny arabsko-izraelskiej na krótko opuścił uniwersytet i przedostał się do Palestyny. Dołączył do oddziałów Bractwa Muzułmańskiego (jednak nie przyłączył się do samej organizacji). Brał udział w walkach w rejonie Gazy, która stała się głównym polem bitwy wojsk egipskich w czasie trwania wojny. Na początku 1949 roku zakończył działalność zbrojną i powrócił do Kairu, gdzie ponowił studia inżynieryjne.

Na początku lat 50. przyjął imię Jasir, a jeszcze wcześniej jako partyzant przyjął imię Abu Ammar, obydwa imiona są związana z osobą Ammara ibn Jasira, będącego jednym z towarzyszy proroka Mahometa. W latach 1952–1956 pełnił funkcję przewodniczącego Ligi Studentów Palestyńskich. W 1956 ukończył uczelnię ze stopniem inżyniera budownictwa lądowego, a w czasie kryzysu sueskiego służył w armii egipskiej. W tym samym roku wziął udział w konferencji w czeskiej Pradze, w trakcie której włożył na głowę białą kufiję, która stała się następnie jego symbolemAburish, Said K. (1998). From Defender to Dictator. New York: Bloomsbury Publishing. s. 46. .

Utworzenie Al-Fatahu Po kryzysie sueskim z 1956 roku, prezydent Egiptu i lider ruchu Wolnych Oficerów, Gamal Abdel Naser zgodził się na stacjonowanie sił UNEF (United Nations Emergency Force (UNEF) – Doraźne Siły Narodów Zjednoczonych) na półwyspie Synaj i w Strefie Gazy w celu stabilizacji sytuacji w tych regionach. Stacjonowanie sił UNEF w regionie doprowadziło do wydalenia z tych obszarów wszystkich fedainów, w tym samego Arafata, który przebywał tam w tamtym okresie. Po tym wydarzeniu Arafat początkowo próbował uzyskać wizę do Kanady, a później do Arabii Saudyjskiej, jednak nie powiodło to się przy obu próbach. W 1957 roku z sukcesem ubiegał się o wizę do Kuwejtu będącego wówczas brytyjskim protektoratem. Wraz z pobytem w Kuwejcie zaprzyjaźnił się z Palestyńczykami – Salahem Chalafem znanym jako Abu Ijad i Chalilem al-Wazirem znanym jako Abu Dżihad, obydwoje byli członkami egipskiego oddziału Bractwa Muzułmańskiego. Arafat spotkał Abu Ijada w trakcie studiów na Uniwersytecie w Kairze, natomiast Abu Dżihada w trakcie pobytu w Gazie. Działacze ci stali się w przyszłości najbliższymi pomocnikami Arafata w polityce. Choć Arafat wyjechał do kraju w celu pracy jako inżynier, z pomocą Abu Dżihada otrzymał pracę jako nauczycielAburish, Said K. (1998). From Defender to Dictator. New York: Bloomsbury Publishing. s. 33–67. ..

Wraz z grupą uchodźców ze Strefy Gazy założył organizację al-Fatah. Dokładna data powstania organizacji nie jest znana, według części źródeł organizacja działała już w 1957 roku. Istnienie grupy zostało oficjalnie potwierdzone w 1959 roku na łamach palestyńskiego magazynu nacjonalistycznego, Filastinuna Nida al-Hajat redagowanego przez Abu DżihadaZeev Schiff, Raphael Rothstein (1972). Fedayeen; Guerillas Against Israel. McKay, s. 58.Anat N. Kurz (2005) Fatah and the Politics of Violence: The Institutionalization of a Popular Struggle. Brighton, Portland: Sussex Academic Press (Jaffee Centre for Strategic Studies), s. 29–30.. Celem grupy było ustanowienie niepodległego państwa palestyńskiego drogą walki zbrojnej prowadzonej wyłącznie przez Palestyńczyków, odróżniało to więc grupę od innych organizacji nacjonalistycznych wierzących w osiągnięcie niepodległości na drodze wspólnych działaniach państw arabskichCooley, John K. (1973). Green March, Black September. Frank Crass & Co. s. 100. .. Al-Fatah jest skrótem od arabskiego Harakat at-Tahrir al-Watani al-Filastini oznaczającego dosłownie: „Palestyński Ruch Wyzwolenia Narodowego”. Samo słowo Fatah jest tłumaczone jako „Podbój” (określenie powstało w czasach pierwszych arabsko-muzułmańskich podbojów)Hussein, Hassan Khalil. Abu Iyad, Unknown Pages of his Life. s. 64.. Organizacja Arafata nigdy nie przyjęła ideologii największych rządów arabskich w przeciwieństwie do innych frakcji palestyńskich, które stawały się satelitami państw takich jak Egipt, Irak, Arabia Saudyjska czy SyriaAbu Sharif, Bassam; Uzi Mahmaini (1996). Tried by Fire. Time Warner Paperbacks. s. 33. .. Zgodnie z ideologią Arafata, Al-Fatah odmówił przyjmowania darowizn na rzecz organizacji ze strony arabskich rządów, miało to na celu zupełnie niezależne działanie grupy. Al-Fatah unikał również sojuszy z grupami lojalnymi względem któregoś z państw. Zamiast dotacji od arabskich rządów, Arafat znalazł inny sposób powiększania kapitału grupy – przekonywał bogatych Palestyńczyków pracujących w Kuwejcie i innych krajach Zatoki Perskiej (m.in. w Katarze gdzie w 1961 roku poznał Mahmuda Abbasa) do finansowego wspierania działań grupyGowers, Andrew; Tony Walker (1991). Behind the Myth: Yasser Arafat and the Palestinian Revolution. Interlink Pub Group Inc. s. 65. .. Biznesmeni i pracownicy naftowi hojnie wspierali finansowo struktury al-Fatah. Arafat zadowolony z rezultatów pracy kontynuował pozyskiwanie funduszy w krajach takich jak Syria i Libia.