Andrzej Karol Grudziński herbu Grzymała (1611-1678) – wojewoda kaliski 1653-1661, wojewoda poznański 1661-1678, starosta nakielski, wałecki, rogoziński, średzki, osiecki, właściciel dóbr złotowskich; pułkownik królewski, kapitan gwardii.
Życiorys Był synem wojewody kaliskiego Zygmunta i Anny Opalińskiej.
Wyznaczony komisarzem do rady wojennej w 1648 rokuVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 79.. Poseł sejmiku średzkiego na sejm koronacyjny 1649 rokuStefania Ochmann-Staniszewska, Zdzisław Staniszewski, Sejm Rzeczypospolitej za panowania Jana Kazimierza Wazy. Prawo – doktryna – praktyka, tom II, Wrocław 2000, s. 346.. W początkowej fazie potopu szwedzkiego, 25 lipca 1655, wraz z wojewodą poznańskim Krzysztofem Opalińskim oraz podkanclerzym koronnym Hieronimem Radziejowskim, odstępując od służby królowi Janowi Kazimierzowi, poddał pod Ujściem wojska wielkopolskie szwedzkiemu marszałkowi polnemu Arvidowi Wittenbergowi oraz uznał króla szwedzkiego Karola X Gustawa za władcę Polski. Mimo swej zdrady Grudziński w niedługim czasie powrócił do służby Rzeczypospolitej i podjął walkę z najeźdźcą; dowodził podczas zwycięskiej bitwy pod Lubrzem. W odwecie za te działania Szwedzi spalili będące w jego posiadaniu zamki w Złotowie oraz Drahimiu (1657). W 1660 wystawił regiment piechoty koronnej swojego imienia, który wziął udział w kampanii prowadzonej przez hetmanów koronnych przeciw Moskwie. Na sejmie abdykacyjnym 16 września 1668 roku podpisał akt potwierdzający abdykację Jana II Kazimierza WazyVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, 481.. Po abdykacji Jana II Kazimierza w 1668 roku, popierał do polskiej korony kandydaturę palatyna reńskiego Filipa WilhelmaWacław Uruszczak, Fakcje senatorskie w sierpniu 1668 roku, w: Parlament, prawo, ludzie, studia ofiarowane profesorowi Juliuszowi Bardachowi w sześćiesięciolecie pracy twórczej, Warszawa 1996, s. 318.. Był elektorem Michała Korybuta Wiśniowieckiego w 1669 roku z województwa poznańskiegoPorządek na seymie Walnym Electiey. Między Warszawą a Wolą przez opisane artykuły do samego tylko aktu Elekcyey należące uchwalony y postanowiony, roku [...] 1669 [słow.] dnia wtorego [...] maia, s. [b.n.s.].
Po zakończeniu działań wojennych ufundował liczne kościoły, m.in. farę złotowską pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (1661-1664), gdzie najprawdopodobniej uwieczniony został w ołtarzu głównym jako dwie spośród postaci na obrazie Paulusa Hacka pt. "Koronacja Najśw. Marii Panny" z 1666. Krypty tego kościoła są również miejscem spoczynku rodziców fundatora oraz jego syna Zygmunta, zmarłego w wieku kilku lat wskutek choroby zakaźnej.
Andrzej Grudziński zmarł w 1678 roku i pochowany został w kościele św. Wita w Rogoźnie.
Żonaty był z Marianną ze Święcickich, krewną biskupa sufragana gnieźnieńskiego Jacka Święcickiego.
Postać wojewody Grudzińskiego pojawia się w powieści "Potop" Henryka Sienkiewicza, gdzie ukazany został w momencie zdrady ujskiej.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Elektorzy Michała Korybuta Wiśniowieckiego Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo poznańskie) Kategoria:Fundatorzy obiektów sakralnych I Rzeczypospolitej Andrzej Karol Kategoria:Komisarze rady wojennej 1648 Kategoria:Posłowie na sejm koronacyjny 1649 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo kaliskie) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo poznańskie) Kategoria:Postacie z „Potopu” Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Senatorowie za panowania Michała Korybuta Wiśniowieckiego Kategoria:Senatorowie za panowania Jana III Sobieskiego Kategoria:Starostowie rogozińscy Kategoria:Starostowie nakielscy Kategoria:Starostowie wałeccy (grodowi) Kategoria:Starostowie średzcy Kategoria:Sygnatariusze aktu abdykacji Jana II Kazimierza Wazy 1668 Kategoria:Sygnatariusze kapitulacji pod Ujściem 1655 Kategoria:Pułkownicy I Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-szwedzkiej 1655–1660 (strona polska) Kategoria:Właściciele dóbr złotowskich Kategoria:Urodzeni w 1611 Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Kategoria:Wojewodowie kaliscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Wojewodowie poznańscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Zmarli w 1678