mały|Adam Mickiewicz jako pielgrzym (mal. Jan Styka, 1894) Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego – utwór poetycki, broszura publicystyczna o charakterze politycznym napisana przez Adama Mickiewicza i wydana w grudniu 1832 roku w Paryżu.

Utwór powstał w najbardziej płodnym literacko okresie życia Mickiewicza, krótko po upadku powstania listopadowego, tuż po napisaniu Dziadów części III, a bezpośrednio przed powstaniem Pana Tadeusza.

Charakterystyka Księgi w swojej formie przypominają przypowieści ewangeliczne, co jest celowym zabiegiem autora. Pod względem gatunku literackiego zalicza się je do literatury apokryficznej. Niemniej w swoim przesłaniu są utworem publicystycznym związanym z sytuacją Polaków u zarania Wielkiej Emigracji.

Księgi były skierowane szczególnie do emigrantów po klęsce powstania listopadowego. Mickiewicz wyraża swoją opinię o politycznych sporach emigracji polskiej, które, jego zdaniem, stanowią zagrożenie dla poczucia jedności narodowej. Zwracał się do emigracji o zgodę i gotowość do działania. Księgi stanowią jeden z fundamentów polskiego mesjanizmu, gdyż Polska, jak stwierdza autor, przetrwała w ideałach wiary chrześcijańskiej i pragnieniu wolności; ma więc jego zdaniem, rolę odkupicielską. Jej rozbiory porównuje do męki Jezusa Chrystusa, a jej wyzwolenie do zmartwychwstania.

Część emigracji zarzucała autorowi idealizację i promowanie moralności wynikającej jedynie z religijności. Krytycznie słowa braku uznania pojawiły się także w bulli Grzegorza XVI. Księgi zdobyły jednak wielką popularność, nie tylko za granicą, ale także w Polsce, gdzie były nielegalnie drukowane. Przetłumaczono je na wiele języków. Dzięki temu utworowi Mickiewicz stał się znany w Europie.

Interpretacja ezoteryczna Tytuł utworu zawiera 44 litery, czyli klucz kodu pozwalający wyodrębnić kilka zdań o tej samej liczbie liter. Można je znaleźć na początku pierwszej i drugiej księgi oraz w „Modlitwie pielgrzyma”, stanowiącej zakończenie emigracyjnego manifestu Mickiewicza. Od początku świata aż do umęczenia narodu polskiego W on czas przyszedł na ziemię Syn Boży JEZUS CHRYSTUS Duszą narodu polskiego jest pielgrzymstwo polskie Polak w pielgrzymstwie nie ma jeszcze imienia swego BOŻE Jagiellonów! BOŻE Sobieskich! BOŻE Kościuszków!

W Roku Romantyzmu Polskiego tajemnicza liczba 44 odsłania się w duchu mesjanizmu polskiego.

Zobacz też liczba męża opatrznościowego Pielgrzym Polski

Przypisy

Bibliografia Zofia Stefanowska, Historia i profecja. Studium o „Księgach narodu i pielgrzymstwa polskiego” Adama Mickiewicza (1962) Tomasz Łubieński, M jak Mickiewicz, rozdz. XVIII: Pielgrzymowanie nad Sekwaną (2005)

Linki zewnętrzne Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego (pierwodruk, Paryż, 1832) w serwisie Polona.pl. Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego (Toledo, 1905) w serwisie Polona.pl. Księgi narodu polskiego... w serwisie Wolne Lektury.

Kategoria:Literatura filozoficzna XIX wieku Kategoria:Literatura filozoficzna w języku polskim Kategoria:Literatura z zakresu filozofii historii Kategoria:Polskie utwory poetyckie Kategoria:Twórczość Adama Mickiewicza Kategoria:Utwory literackie z 1832