Witold Lipski (ur. 13 lipca 1949, zm. 30 maja 1985 w Nantes) – polski informatyk, doktor habilitowany, autor dwóch książek: Kombinatoryka dla programistów oraz Analiza kombinatoryczna (współautor z Wiktorem Markiem). Wraz ze swym doktorantem Tomaszem Imielińskim stworzył podwaliny teorii niezupełnej informacji w relacyjnych bazach danych.

Życiorys Nosił to samo imię, co jego ojciec, ekonomista i polityk Witold Lipski. Jako laureat olimpiady matematycznej dostał się w 1967 r. na Politechnikę Warszawską i został absolwentem Studium Podstawowych Problemów Techniki Politechniki Warszawskiej. W 1975 r. tytuł doktora uzyskał w Centrum Obliczeniowym PAN, pod kierunkiem prof. Wiktora Marka, pracą doktorską pt. Kombinatoryczne aspekty teorii wyszukiwania informacji. W 1978 r. uzyskał stypendium Fulbrighta i wyjechał do USA, gdzie pracował z Franco P. Preparatą i Christosem Papadimitriou, zajmując się zagadnieniami geometrii obliczeniowej i jej zastosowaniom do projektowania układów scalonych wielkiej skali integracji oraz teorią algorytmów. Na przełomie lat 1979 i 1980 prowadził wykłady na University of Illinois at Urbana-Champaign oraz krótko przed śmiercią na Uniwersytecie Paryskim. Habilitację uzyskał w 1980 roku w Instytucie Podstaw Informatyki PAN.

Wraz ze swym doktorantem Tomaszem Imielińskim stworzył podwaliny teorii niezupełnej informacji w relacyjnych bazach danych. Od 1978 do 1985 r. Lipski badał szereg zagadnień związanych z niezupełną informacją w relacyjnych bazach danychWitold Lipski Jr. On Semantic Issues Connected with Incomplete Information Databases. ACM Trans. Database Syst. 4(3): 262-296 (1979)Tomasz Imieliński, Witold Lipski Jr. On Representing Incomplete Information in a Relational Data Base. VLDB 1981: 388-397Witold Lipski Jr. On Databases with Incomplete Information. J. ACM 28(1):41-70 (1981). Także we współpracy z Imielińskim, studiował zagadnienia związane z semantyką relacyjnych baz danychTomasz Imielinski, Witold Lipski Jr. The Relational Model of Data and Cylindric Algebras. J. Comput. Syst. Sci. 28(1): 80-102 (1984). Badania te oparte były na teorii algebr cylindrycznych, studiowanych w dziedzinie matematyki nazywanej algebrą uniwersalną.

Wniósł też znaczący wkład do problematyki analizy algorytmów, odkrywając szereg nietrywialnych i efektywnych algorytmów stosowalnych w problematyce układów scalonychFP Preparata, W. Lipski, Jr.. Optimal three-layer channel routing. IEEE Transactions on Computers, 1984, podziale czasu w bazach danychA fast algorithm for testing for safety and detecting deadlocks in locked transaction systems. W. Lipski Jr, Ch. Papadimitriou - Journal of Algorithms, 1981 i geometrii obliczeniowej w zastosowaniach do systemów rozpoznania kształtówFinding the contour of a union of iso-oriented rectangles W Lipski, Jr., F.P. Preparata – Journal of Algorithms, 1980

Autor i współautor ponad 60 prac, obejmujących kombinatorykę, teorię wyszukiwania informacji i geometrię obliczeniową.

Witold Lipski szczególnie lubił biegi długodystansowe i uczestniczył w zagranicznych maratonach. Był zapalonym radioamatorem (SP5 BIL). Był też utalentowanym muzykiem oraz grafikiem.

W 1980 r. zdiagnozowano u niego czerniaka. Był pacjentem prof. Tadeusza Koszarowskiego, ale po nawrocie choroby w 1982 r. przeniósł się do Paryża, gdzie wykładał w Université de Paris-Sud, zmarł w Nantes z objawami przerzutów do układu nerwowego. Był jednym z pierwszych pacjentów, u których zastosowano eksperymentalną wówczas przeciwnowotworową terapię przeciwciałami monoklonalnymi. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym w Warszawie (kwatera C 39, rząd 5, grób 7)Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze.

Publikacje

(tłumaczona na rosyjski)

Upamiętnienie W 2005 roku, w 20. rocznicę śmierci jej patrona, została ustanowiona Nagroda im. Witolda Lipskiego. Inicjatorami nagrody było trzech polskich informatyków pracujących poza granicami Polski: Krzysztof Apt, Wiktor Marek i Mirosław Truszczyński. Jest najbardziej prestiżową nagrodą dla młodych informatyków w Polsce, obecnie przyznawaną za szczególne osiągnięcia w dwóch kategoriach:informatyki teoretycznej i informatyki stosowanej. O nagrodę mogą ubiegać się osoby, które nie ukończyły 35 roku życia.

W latach 2005–2021 administratorem i organizatorem konkursu była Fundacja Rozwoju Informatyki, przy współpracy z Polskim Stowarzyszeniem dla Maszyn Liczących i Polskim Towarzystwem Informatycznym. W 2021 inicjatorzy nagrody wraz z Tomaszem i Celiną Imielińskimi, podjęli działania w celu poszerzenia zakresu nagrody tak by wyraźnie podkreślić wagę zastosowań informatyki. Doprowadziły one do pozyskania nowego sponsora, oraz do określenia dwóch obszarów tematycznych, w których nagroda jest przyznawana: informatyki teoretycznej i informatyki stosowanej. W związku z tymi zmianami w 2022 Fundacja Rozwoju Informatyki przekazała prowadzenie Nagrody Fundacji Kościuszkowskiej. Od 2024 Fundacja Kościuszkowska zatrzymała rolę fundatora Nagrody, przekazując w 2024 roku sprawy organizacyjne IDEAS NCBR w Warszawie, i docelowo od 2025 roku Instytutowi Badawczemu IDEAS.

Przypisy

Linki zewnętrzne Nagroda im. Witolda Lipskiego – witryna inicjatywy Fundacji Kościuszkowskiej

Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy matematycy XX wieku Kategoria:Polscy twórcy podręczników matematyki Kategoria:Polscy informatycy Kategoria:Polscy matematycy upamiętnieni nazwami nagród Kategoria:Polscy krótkofalowcy Kategoria:Urodzeni w 1949 Kategoria:Zmarli w 1985